Offres
API
Connexion
Documents similaires
unknown - Communauté d'agglomération - Pays Basque - OJ 25
unknown - Communauté d'agglomération - Pays Basque - OJ 25
unknown - Communauté d'agglomération - Pays Basque - OJ 17 A
unknown - Communauté d'agglomération - Pays Basque - OJ 25
unknown - Communauté d'agglomération - Pays Basque - OJ 48 P
unknown - Communauté d'agglomération - Pays Basque - OJ 02
unknown - Communauté d'agglomération - Pays Basque - OJ 39
unknown - Communauté d'agglomération - Pays Basque - OJ 69 A
unknown - Communauté d'agglomération - Pays Basque - OJ 51 A
unknown - Communauté d'agglomération - Pays Basque - OJ 13
unknown - Communauté d'agglomération - Pays Basque - OJ 25 3 Annexe projet 2023 2028 EUS
Document publié le Vendredi 7 février 2025
Lien du pdf (unknown - Communauté d'agglomération - Pays Basque - OJ 25 3 Annexe projet 2023 2028 EUS)
Thèmes du document : Télécommunications et internet, Culture et patrimoine, Histoire et mémoire,
Entseatu denak HARTZA,
entseatu ez denak ez PARTZA!
2023-2028
Zientzia
eta kultura
PROIEKTUA PS2
SUR
AM
OO,
NF
ND
pan ZKP 2024 2
SAR HITZA
p.9
ZINEZKO
LURRALDEKO
JENDARTE MUSEOA
SORTU
p.21
BAIONAKO EUSKAL
MUSEOAREN
BIGARREN BERRITZE
BATEN IKUSPEGIAK
p.29
BILDUMA
IRAUNKORRAK
AURKEZTU ALDI
BATERAKO
ERAKUSKETAK
SAKRIFIKATU GABE
p.41
2
1 3
4
Aurkibidea n 1
0\%)
AIN
11°
Te
ds
ms
-
DIN
—
"#
ZKP 2024 3
KONTAKIZUN BAT
BERRERAIKI
p.67
GAITASUN
ZIENTIFIKO
ETA TEKNIKOA
GARATU
ETA ZABALDU
p.79
KOMUNIKAZIOA ETA
PARTAIDETZAK, OSPE
ETA IRAKURGARRITASUN
ERRONKA
p.99
GEHIGARRIAK
p.125
METODOLOGIA BERRIA
p.111
PROIEKTUAN DEN
MUSEOAREN
URRASPIDEA:
PUBLIKOEI ZERBITZUA
HOBEKI
ATERPETU
p.85 5
6
7
8
9 PS2 SUR
AM
GO
NT
ID
pa ZKP 2024 4
ZER DA MUSEO BATEN ZIENTZIA ETA
Zientzia eta kultura proiektua (ZKP) dokumentu bat da, museoaren politika orokorra zehazten duena, heldu diren urteetarako bere orientabide nagusiak, bere eginkizun guztien bidez, existitzen diren leku
kritikoen egoera baten gainean oinarrituz eta
helburu estrategikoak ezarriz (obretan batez ere).
Betiere, museoaren ingurumena kontuan hartuz
(kultur, historia, geografia, ekonomia testuingurua):
• bildumak: kontserbazioa, zaharberritzea,
eskuratzea, kudeaketa, ikerketa.
• lurralde proiektuaren baitan poloak zabaltzeko
baldintzak, handiagotze baten baldintzak
Baionan museo auzotegi batera buruz.
• publikoak: publikoen ezagutza, publikoen
politika, harrera, kultur eta pedagogia
aktibitateak, museografia.
• helburu horiek lortzeko bideak dagoenaren
diagnostikoa jartzen eta ekipentzat erreferentzia
bateratua, bai eta museoko tutoretzekin eta
partaidetzeekin burutu lanerako finkatzen duen
dokumentu koadroa da.
Bere lurraldeari eta existitzen diren beste
erakundeekin loturik, museoaren lekua, funtzioa
eta antolaketa zalantzan jartzea eskatzen du
ZKP baten lantzeak. Horrela, bildumei dagokienez,
haien osaketaren historikoari, izaerari, indarguneei,
kudeaketari (erreserbak, erakusketa gelak...),
estatusari (gordailuak...) esker, bildumak
identifikatu eta ezaugarritzen ahal dira (indarrak,
ahuleziak, hutsuneak...), alderagarriak direnekin
perspektiban jartzen ahal dira, eta haien balioa eta
jendearentzat eskuragarriak izateko zehazten da
(museoetako langileendako eta publikoarendako
tresna numerikoen garapena, adibidez), edota ere
nola indartu eskuratze politika (lehentasunak,
aitzinkonduak...).
Dokumentu horietan biltzen diren proposamenak,
aldi berean, dagoenaren jarraipenean sartzen dira,
baina berrikuntzak eta garapenak proposatzen
dituzte ere zenbait alorretan.
Proposatzen diren lan ildo handiek zeharkako
galdera handi bati erantzutea dute xede, kulturak
lurralde baten izarian txertatzeari eta, historian
eta gaur arte euskal eta gaskoi kulturen arteko
harremanei. Hauek dira ZKP-k programazio gaiak
bilakarazten dituzten gai nagusiak. Museoaren
zerbitzu guztiak, bildumak, erakusketak,
bitartekaritza, ikerketa eta beste lurraldeetako
partaideekiko harremanak elikatzen ahalbidetuko
dituzte hauek. Tokiko kulturaren aberastasun eta
berezitasunari buruzko argitasun berriak ekarriko
dituzte lan ildo horiek, gogoeta gaiak proposatuz,
irakurketa gakoak, euskal lurraldean eta Pirinio
Atlantikoetan eta Hego Euskal Herriarekin
(Hegoaldea) lotuak diren kultura trukaketa
eta elkarbizitza fenomenoetara hurbiltzeko,
orokorkiago baliagarriak izanez.
Museoaren irudia berritzen eta haren tokiko, nazio
mailako eta mugazgaindiko erradiazioa indartzen
lagunduko dute, kultur erakunde berritzaile bezala
kokatuz. (CZA\Q (7
V
=
nm
/ / JA
s 7
ANA
ns
1/1
ZKP 2024 5
MUSEOAREN DEFINIZIOA
ICOMen ezohiko biltzar nagusiak museoaren
definizio berri baten proposamena onartu du, Pragan,
2022ko agorrilaren 24an, bozen % 92,41ekin (Alde: 487,
Kontra: 23, Abstentzioa: 17).
Onarpenaren ondotik, hau da ICOMeko museoen
definizio berria:
“ Erakunde iraunkorra eta irabazi asmorik gabekoa
da museoa, gizartearen zerbitzuko. Ondarea
materiala eta ez-materialaren ikerketa, bilketa,
kontserbazioa, interpretazioa eta erakusketari
eskainia. Publikoari irekia, eskuragarri eta
inklusiboa izanki, aniztasuna eta iraunkortasuna
sustatzen ditu. Molde etiko eta profesionalean
ekiten eta komunikatzen dute museoek,
komunitate desberdinen parte hartzearekin.
Haien publikoei heziketa, libertimendu, gogoeta
eta ezagutzen partekatze esperimentatze
desberdinak eskaintzen dizkiete.”
KULTURA PROIEKTU BAT?
Euskal Museoaren harrera PS2 SUR
AM
GO
NT
ID
pa ZKP 2024 6
GOGOETAN PARTE HARTU DUTE
EUSKAL MUSEOKO TALDEA
Sabine Cazenave, Baionako Euskal Museoaren
kontserbatzaile burua eta zuzendaria.
Jacques Battesti, Kontserbazio arduraduna, bilduma-
sailaren arduraduna.
Audrey Farabos, Dokumentalista, ZKP-ko editorialaren
jarraipenaren arduraduna.
Irène Uhart, Administrazio eta finantza poloaren
arduraduna.
Christian Larralde, Eraikinen arduradun teknikoa.
Régine Etcheverry, Bitartekaria, publikoen sailaren
arduraduna.
Anne-Marie Galé, Komunikazio sailaren arduraduna.
Anaiz Duperret, Bildumen kudeatzailea.
Alain Arnold, Bildumen arduraduna (2022ko abendura
arte).
Mathilde Bois, Bildumen arduraduna (2023ko
otsailetik goiti).
Marie-Hélène Deliart, Dokumentalista-liburutegizaina.
Claire Lohiague, Heldu taldeen bitartekaria eta kultur
denboraldiaren koordinazioa.
Pascale Picau, Bitartekaria eta gidaria.
Stéphane Duprat, Harrera, kutxazain.
Eta Baionako Euskal Museoko langile talde guzi
Maider Etchepare, Fabien Lavrilloux, Paola Ibanez,
Xalbat Etchegoinberry, Anne-Marie Arotçarena,
Myriam Oger, Thierry Elissalde, René Dermit,
Vincent Nio, Emmanuel Meilhac, Nathalie Paroix,
Catherine Bereterbide, Maritchu Etcheverry, Emilie
Charron.
MINTEGI EZBERDINETAN GOGOETAN
PARTE HARTU DUTE
Olivier Ribeton, Historialaria, Gramont Museoaren
egitasmoaz arduratzen den misio karguduna (1982-
1986), eta, ondotik, Baionako Euskal Museoaren
kontserbatzailea (1988-2020), Baionako Euskal
Museoaren ohorezko kontserbatzailea.
Charles Videgain, Etnolinguista, Paue eta Aturriko
herrialdeetako Unibertsitatea.
Claude Labat, Historialaria, etnologo independentea.
Philippe Etchegoyhen, Historialari independentea.
Jean-Michel Bedecarrax, Historialaria, Euskal
Museoaren Adiskideen Elkartea.
Jon Olazcuaga, Ikerlaria, dantzaria, Maritzuli
konpainia.
Maritchu Etcheverry, Arte historialaria.
Christian Normand, Arkeologoa.
Pantxoa Etchegoin, Euskal Kultur Erakundeko
(EKE) zuzendari ohia.
Mano Curutcharry, Arte Zaharren eta Objektuen
Kontserbatzailea 64, Baionako ordezkaritza.
Anne Oukhemanou, Historialaria, Euskal
Museoaren Adiskideen Elkartea.
Christian Prieur, Bayonne Centre Ancien.
Clotilde Bordenave, Euskal Museoko administrazio
Kontseiluko kidea 2020ra arte, Gune eta Museoen
idazkaria, gizarte zibila.
Elisabeth Rhodes, Orthezeko Jeanne d’Albret
Museoko Lehendakaria.
Estelle Delmas, Orthezeko Jeanne d’Albret
Museoko kontserbazio karguduna.
Marie-Andrée Ouret, Bilketa, Baionako mediateka.
Nathalie Jaury, Misio karguduna, Xiberoko
sindikata.
Terexa Lekumberri, Etnologoa, Euskal etnopoloko
koordinatzailea, Euskal Kultur Erakundea (EKE). "2
n A
0\%)
AIN
1°
DE
—
.
-
{
CS
ZKP 2024 7
BIDEAK, DONAPALEU, AMIKUZE,
NAFARROA BEHEREKO POLOA
Charles Massondo, Donapaleuko auzapeza.
Arnaud Bourdé, Donapaleuko auzapezordea.
Christine Delage Urrutibehety,
Amis du Musée de Basse-Navarre.
Annie Sabarots, Amis du Musée de Basse-Navarre.
Jacqueline Régnier, Lukuze, Amikuze, gizarte zibila.
Benoit Duvivier
Monique Legarto
Serge Pedehontaa
Jean-Claude Maillharin
MAULE, XIBERUAKO POLOA
Clément Pottier, Maule hiriko kontseilaria.
Mathilde Baqué, Mauleko mediateka.
Christelle Mange, Maule hiriko kultura zerbitzua,
Sohütako auzapeza.
Philippe Etchegoyhen, SAMB, Ikerzaleak.
Robert Elissondo, Ikerzaleak elkarteko
lehendakaria.
Joana Etcheberry
Nathalie Jaury, Zuberoako Sindikatua.
Xabi Etxebest
Patrick Campo
Louis Choury
Joël Larroque, Les Amis du château elkartea.
Mixel Etxekopar
Pierre Pribat, Lauburu.
Xabina Iturburua, Euskal Hirigune Elkargoa.
INSTITUZIO PARTAIDEAK
Ospitalea Ondarearen Hezkuntzarako Zentroa,
Irisarri:
Anna Ruiz-Delval (zuzendaria)
Euskal Kultur Erakundeko (EKE):
Johañe Etchebest (zuzendaria), Terexa Lekumberri
(etnologoa, Euskal etnopoloko koordinatzailea),
Franck Suarez (ikuskizun bizia, zinegintza eta
mugazgaindiko proiektuen arduraduna).
Bilketa, Baionako mediateka:
Marie-Andrée Ouret
Zuberoako Sindikatua
Jeanne d’Albret Museoa
Euskal Museoaren adixkideak
Amis du Musée de Basse-Navarre
ADMINISTRAZIO TUTORETZAK, BATZORDE
TEKNIKOA
Cyril Dubreuil, Zuzendariorde nagusia, Baionako
Herriko Etxea.
Elodie Cluzeau, auzotegi batzordeen antolaketa
karguduna, Baionako Herriko Etxea.
Olivier Coustalat, Ondarearen zuzendaritza, Pirinio-
Atlantikoetako departamendu kontseilua.
Laurence Nemes, Erakargarritasunaren zuzendaria,
Pirinio-Atlantikoetako departamendu kontseilua.
Marianne Lacazette, Mauleko poloko arduraduna,
Euskal Hirigune Elkargoa.
Anne-Marie Thornary, Kultura eta Ondarearen
zuzendariorde nagusia, Euskal Hirigune Elkargoa.
Nadia Mabille, Euskal Hirigune Elkargoa.
Han Vo, Euskal Hirigune Elkargoa.
Miren Iturrioz, Euskal Hirigune Elkargoa.
AUTOREEN TAULA
OR : Oliver Ribeton, Euskal Museoko
Kontserbatzailea 1988tik 2021era.
JB : Jacques Battesti, Euskal Museoko kontserbazio
arduraduna 2007az geroz.
XV : Charles Videgain, Etnolinguista, Paue eta
Aturriko lurraldeetako unibertsitatea, IKER.
SC : Sabine Cazenave, Baionako Euskal Museoaren
kontserbatzaile burua eta zuzendaria 2019az
geroz.
RE : Régine Etcheverry, Euskal Museoko publikoen
zerbitzuko arduraduna.
AMG : Anne-Marie Galé, Euskal Museoko
komunikazio arduraduna.
AF : Audrey Farabos, Euskal Museoko
dokumentalista.
IU : Irène Uhart, Euskal Museoko adiministrazio
eta diruzaintza arduraduna .
Eta Baionako Euskal Museoko langile taldeak. PS2 SUR
AM
GO
NT
ID
pa ZKP 2024 8
ABISUA
1922an sortua eta 1924an irekia, Baionako Euskal Museoa osoki berriturik 2001ean berriz irekia izan zen, 12 urtez hetsirik egon ondoan. Dagourette etxea, bestalde, Monumentu Historiko gisa izendatua da. 100.000 objektu eta
dokumentu baino gehiagorekin, horietatik 2.000
ikusgai, bilduma aberatsa, oso anitza du Baionako
Euskal Museoaren bilduma iraunkorrak.
Etnografia eta historia museoa eta « gizarte »
museoa, « Musée de France » labela lortu du.
Zientzia eta kultura proiektua (ZKP) idaztera
behartuak dira beraz, Frantziako Museoei buruzko
2002ko urtarrilaren 4ko Legearen eta haren
aplikazio dekretuen arabera labelizatuak diren
museoak, eta Estatuaren aitzinean edozoin urrats
egin aitzin.
ZKP-ren lehen bertsio bat onartua izan da
2016ko ekainaren 16an, orientazio kontseilu
baten topaketen bitartez Kultura Ministerioko
ordezkariarekin adosturik, sindikatu batzordeak
deliberatu ondotik. deliberoaren bidez. Hala ere,
Estatuko zerbitzuek eskatu zuten zenbait puntu
berrikustea eta bildumen eta eraikinen jabearen
iritzia biltzea: Baiona Hiria.
Estatuko zerbitzuen oharrek gomendatzen zuten
gisara (ikus 2017ko irailaren 28an Frantziako
museoen zuzendari andereak idatzi gutuna),
bildumen jabe den elkargoaren « urrats
partehartzailea», bozketa eta engaiamendu
baten alde. Lan iteratibo bat burutua izan da
mintegi gisa (5), 2022 urtean, lurraldeko jakintsuak
eta gizarte zibileko kideak, hiru administratzaileen
zerbitzuetako kideak, lan iteratibo batean
sarraraziz, ZKP-ren birmoldaketa oso baten alde,
bertsio berri batekin.
2020az geroztik, zentzu horretan da ZKP berrikusia
izan museoko taldeekin, eta, ondotik, lan hipotesiak
(erakusketa, berrantolaketa) esperimentatuak
eta frogatuak izan dira, eguneroko lanaren eta
2020, 2021 eta 2022 arte eta kultur denboraldien
prestaketaren kari. Konfinamenduaren garaian,
hitzartze lan batek museoaren barne araudi
berriari buruzko gogoeta ahalbidetu du, bi guneen
funtzionamenduaren birmoldaketa lan horren
obratzea plantan ezartzeko, egin beharreko lana
hobeki kontuan hartzeko, igurikatu zerbitzuak
emateko, « Frantziako Museo » baten eskakizunak
errespetatuz.
2022tik aitzina, arkitektura gogoeta berri batek eta
jasangarritasun eta energia aurrezte helburuek,
optimizazio bat aitzinikustea eskatzen digute:
• Gure eraikuntzei buruzko gogoeta, heste
eta estalki, berotze, airearen tratamendu eta
argiztapen aldetik, gure teilatu estalki osoa,
hormak eta gure tresneria berriz aztertzea
eskatuko diguna, ekonomia pista berriak
xerkatzeko.
• Jadanik, gure argiztapen ekipamendu guziak
led-era pasatu ditugu.
• Gure erakusketa guztiei buruzko gogoeta
ondoko arloetan eramaten dugu:
• koprodukzioa
• ibiltaritza
• birziklatzea
• kostuen eta materialen optimizazioa
Gorri ubelez: mintegien denboran bildu eta atxiki
ardatzak berriz hartzen dituzten ekarpen eta
aipamenak.
Lauki okrez : Zuen arreta biltzeko jarri laukiak. ® N Lu Le © va
PCS 2024 9
1 PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 10
DAGOURETTE ETXEA
Born Nau (Bourgneuf) eta Pannecau auzotegi berriak, portuko aktibitateei eskainiak, Errobi ibaiaren eskuinaldean plantatzen dira orduan, ontziolak finkatuak diren lekuan. Paldo gaineko etxeez eta Baionako itsas eta ibai merkataritzari
lotuak diren biltegiez inguratuak.
XVI. mendearen hondarrean eraikia, Dagourette
Etxea Erdi Aroko portu bizitegien oinordekoa da.
Biltegi zahar baten gainean altxatua, eraikin
hau hiriko etxe zaharrenetako bat da, negozio
eta burgesiari lotutako bizileku mota baten
lekukotasun paregabea. XVII. mendean, etxeak eta
hiru biltegik Visitandinen komentua hartzen dute,
eta gero ospitale zibil bat Bigarren Inperioraino.
Ondoren, Dagourette Etxean egoiliar ezberdinek
erabiltzen dute: aduana administrazioak, merkatal
guneek. 1922an erosi zuen Hiriak, Euskal Museoa
eta baionar tradizioa bertan ezartzeko.
1 138. zenb. Bulletin du Musée Basque (BMB)-ko artikulua
Monumentu Historikoen Inbentario Gehigarrian
sartua da, 1990eko maiatzaren 30ean, eta
Monumentu Historiko gisa sailkatua, 1991ko
otsailaren 26an1.
SORTZEA
Baionako Euskal Museoa 1922an sortu eta 1924an
ireki zen, eta, hasteko, balio anitzeko museo gisa
pentsatua da, garaiko artistek euskal eta baionar
gizarteari, dokumentu historikoei edo objektu
etnografikoei buruz duten begirada jasotzen
duena. Ondokoa ikusteko ematea du xede:
Ez zaio diziplina-muga espezifikorik ezartzen
erakuspen borondate horri. Prestatze
dokumentuetan (1912, 1913, 1922), iritziak emanak
dira bereziki Louis Colas-enak, historiako museo
baten zentzuan, dokumentuei baizik interesatzen
ez zaizkiona, baina museo berri horrek hartzen duen
orientazioa ez da hori. Laster, William Boissel, bere
zuzendariak « eskualdeko arte gune » bilakatzeko
nahikeria zehazten du, garaiko margolaritzako
sorkuntza eta lurraldearen irudikapen historiko eta
bisuala hertsiki lotuz.
Dagourette Etxea, "Baiona Ttipian", 1910 inguru.
ALDERDI HISTORIKOAK
Euskal Museoa Dagourette Etxean kokatua da, Baiona Ttipian. Auzo hau XII. mendean sortu
zen, katedralaren inguruan finkatua den Erdi Aroko hiria Errobi eta Aturri ibaien elkarguneko lur
zingiratsuetara hedatzen da. Monumentu historiko gisa izendaturik, ibilbide didaktiko eta seinaletika
bereizia ukanen ditu.
« Euskal Herriaren, Baionaren eta honen
inguruen irudi ahal bezain zehatz eta osoa
ematea, iraganekoa bezainbat oraingoa ere. » "2
n
/1
b\2)
AINN
7°
D EL LL
En,
ZKP 2024 11
WILLIAM BOISSEL KOMANDANTEA
Bordelen sortua, 1909 urteaz geroztik hautatuzko Baionarra, Euskal Museoaren kudeatzaile izendatua da honen sortzaileetako bat izan baita Letren eta Arteen Zientzien Elkartean, hauen lehen animatzaileetako
bat izan delarik ere.
Museoaren zuzendaria da hau irekitzen delarik
1924an eta hala izanen da 1955, haren heriotza
urtea arte. Erran nahi baita, 33 urte Euskal Herriaren
memoria eta baionar ohiduren zerbitzuko,
objektuen bilketan atsedenik gabe lan egin duela,
Euskal Herritarrei hauei interesarazten lortuz,
delikatasun eta jarraikitasunez.
« Euskal dantzariak » sortu eta taldea Parisera
eta Europara ikuskizunak eskaintzera igortzen
du, Euskal Herria eta eskualdea ezagutarazten
laguntzeko; 1937ko erakusketa unibertsalean
3B-koen (Basque, Béarn, Bigorre) pabiloiaren
antolaketan aritu da etengabe. Georges Henri
Rivierekin eta Herri Arte eta Tradizioen Museo
Nazionalarekin molde jarraikian elkarlanean,
museoaren funtzionamendu egokirako
beharrezkoak diren metodoen zerbitzura jartzen
duen bere zorroztasuna.
William Boissel Komandantea (1869- 1955) =
-
_
,
L
e
gr
1
)
7
"U
#
3
.
ne
/
pri
"il
|
.
7
F
J
_
:
1
il
»
LES
<
vs
4
fÆ
EEE
-
M”
“+
r
.
à
121
5
s
.
1
l
7,
&
ef
:
+
Le
»
*
+
/
_
»
)
e
:
y
'
:
.
ra
+
1
er
;
”
-
!
ZKP 2024 12
JEAN ITHURRIAGUE
Baionako lizeoko irakasle ohia, William Boisselen laguntzailea, haren lekua Euskal Museoko kontserbatzaile gisa hartu du 1955etik 1960ra (hil urtea).
Erakundearen buru izan da denbora laburrean,
zinezko norabide berria bat harraraziz, lehenik,
bildumen tratamenduaren metodologia aldetik
museoa Frantziako Museoekin lotu delarik, museo
kontrolatu gisa. Kontserbatzaile berriak, beraz,
estatutu honekin lotutako eskakizunak betetzen
ditu, bereziki, objektuen erregistroak irekitzea,
non ministerioak zehaztutako informazioa jaso
beharko den. Bestalde, inbentario metodoetan
trebatzen da Herri Arte eta Tradizioen Museo
Nazionalean egiten duen ikastaldi baten karietara.
Pilotaren museoa sortu zuen Euskal Museoan,
garai hartan Herri Arte eta Tradizio Museo
Nazionalean kontserbatzailea zen Georges Henri
Rivierekin elkarlanean.
Izan ere, Estatuak Arramendy bilduma, euskal
pilotari dagozkion objektu eta dokumentazio
multzo aparta, hari esker erosi du. Euskal Museoan
ezarria da, 1958tik aitzina aurkeztua izateko,
abangoardiako museografia batean.
Euskal kantu zaharrei bereziki dagozkien Ipar
Euskal Herriko hiru probintzietan bilketak hasten
ditu ere.
Azkenik, euskararen erabilpena zinez apaltzen
ari delarik, honen defentsarako jarduten du.
Honela, Euskal Museoan, 1959an antolatu egun
pedagogikoen ondorioz da Ikas elkartea sortzen
eta bera honen diruzaina izendatua da. Euskararen
irakaskuntza eskolan garatzea du xede elkarte
honek.
Jean Ithurriague (1895-1960), eskuinean,
Firmin Arramendy-rekin. ZKP 2024 13
JEAN HARITSCHELHAR
1962ko urtarrilean hartu zuen Euskal Museoaren gidaritza denbora erdiz, Bordeleko III Unibertsitatean euskal hizkuntza eta literatura irakasle ere badelako. Erakundearen buru 1988ra arte egonen da.
Bere lehen kezketako bat museoaren taldea
indartzea da, laguntzaile kualifikatu berriak
kontratatuz.
Euskal Museoko liburutegi eta artxiboen saila
aberasten lan handia egiten du. Izan ere, heldu
zenean, liburutegiak 1500 liburu gordetzen
zituen, abiatu zenean 17000 liburuki kontatzen
ziren. Hedapen hori, alde batetik, museorako
interesgarriak diren gaiei buruz argitaratutako
liburuak sistematikoki eskuratzeko politika
ezartzearen ondorio da, baina baita bibliofiloen
dohaintza edo legatuak ezartzearen ondorio ere,
haiekin konfiantzazko harremana sortzen jakin
baitzuen, horrela museoa tokiko historiarako
garrantzitsuak diren dokumentuekin aberastu
ahal izateko.
1960ko hamarkadatik aitzina, euskal kulturaren
berjabetzearen testuinguruan, Euskal Museoa
Euskal Herriaz lanak burutu nahi dituzten
ikertzaileentzako baliabide gisa identifikatua da.
1964an, Bigarren Mundu Gerrak eten zuen
Euskal Museoaren buletina berpizten du Jean
Haritschelharrek. Bertako ikerlari eta jakitun sareak
argitalpenaren seriotasun zientifikoa bermatzen
duten kolaboratzaileak biltzeko aukera ematen
dio.
Jean Haritschelhar (1923-2013) PS2 SUR
AM
GO
NT
ID
pa ZKP 2024 14
Horrela, museoa, hasieratik, bokazio pluralistako "eskualdeko museo" gisa agertu da. Bere sortzaileek bizitzeko moduen (ondare bokazioa eta bokazio historikoa) eta sorkuntzaren (bokazio artistikoa) gune gisa
asmatzen zuten.
Ikuspegi hau biziki presente da erakusketa
iraunkor berrituan. Hego Euskal Herriko beste
museo batzuek, adibidez Donostiako San Telmo
museoak edo Bilboko Euskal Museoak, bisitaldian
argi eta garbi bereizi dituztelarik « historia eta
etnografia » atala, objektuen bidez eraikia,
«antzezpenen historia » atalatik, pintura eta
artelanen bildumetatik abiatuz. Baionako Euskal
Museoak orientazio hau atxikitzea hautatu
du 1992-2001eko birmoldaketan, eta gaikako
geletan, artelanak, objektu bernakularrak eta
dokumentuak elkarrekin aurkezten segitzea.
Dagoen bezala, uztarketa horrek Euskal Herriko
historiaren irakurketa zeharka irakurtzeko joera du
gaur egun: margolan horiek, Euskal Herri baserritar
idiliko eta denboragabe baten irudia esklusiban
itzultzen dute, eta bisitaldian eragina duen
harrera testuinguru bat zehazten dute, objektuen
irakurketa begirada mitiko eta nostalgiko horren
ikuspegitik jarriz nagusiki. (JB)
1 Bulletin de la Société des Sciences, Lettres et Arts de Bayonne, 141. zenb., 1985, "Un musée Gramont à Bayonne", 403-420 or.
GRAMONT MUSEO BATEN EZARTZEA
GAZTELU BERRIAN: ZALANTZAK ETA
ERRESALBUAK
1982tik 1988ra, serioski aintzinikusia da Baionako
hiriari, bere arte ederretako museoaz gain, Bonnat
Museoa, gaur egun Bonnat–Helleu Museoa,
Baionako Euskal Museoa, Gramont familiari
eskainitako hirugarren museo bat ematea; Euskal
Museotik kendua zatekeen sail historiko bat.
Orduan, museo historiko berri hau Gaztelu
Berriaren hego, mendebalde eta iparraldeko
hegaletan programatua da (1986 – 1988:
arkitektoen lehiaketa bat antolatua da, proiektua
behin betiko aurreproiektu fasera eramanen duen
sariduna hautatzeko, 1988ko otsailean Parisko
Jauregi Handiko Museoen Nazioarteko I. Saloian
aurkeztua). Proiektu hau Olivier Ribetonek idatzi
zuen, misioaz eta CAFE (O "Byrne et Pecquet)
Pariseko kabineteaz arduratzen zena1.
Hala ere, Euskal Museoaren eta Baionako
Tradizioaren aurre-egoeraren iragarpenak
(segurtasun zerbitzuek 1985az geroztik hestea
eskatzen zuten) «Gramont eta Baionako historia
Museoa» proiektuaren aldaketa ekarri zuen. Honi
Euskal Museoko bilduma guziak, osoki Gaztelu
Berriko lau hegaletan hedatzen zen 10.000 m2-ko
azaleran jarriak izateko. Dagourette Etxea uztea
ekarri zuen Henri Grenet Baionako auzapezaren
desira horrek, polemika politiko eta kultural
handia eragin zuen, eta horrek hiria proiektu
horri uko egitera behartu zuen, Olivier Chevrillon,
garai hartako Frantziako Museoen zuzendariak
egitasmo hau sostengatzen bazuen ere.
Jacques Sallois haren ondorengoak, Jacques Lang
Kultura ministroaren laguntzarekin, monumentu
historiko izendatua zen Dagourette Etxearen
zaharberritzea lehenetsi zuen, jendeari ikusgai
eskaini bildumak erakusteko. Museoko erreserbak,
bulegoak eta liburutegia Gaztelu Berriaren
iparraldeko hegalean kokatzea pentsatua da.
Aldi baterako erakusketa gela bat egina izan
zen mendebaldeko hegalaren behealdean,
hegal horretako solairuak, printzipioz, Gramont
bildumaren aurkezpenerako atxikiak zirelarik,
hauen artean, CAFE Kabineteak plantan ezarri
programazio berri bat.
Artearen, historiaren eta etnografiaren jatorrizko elkarbizitzak azkarki markatzen ditu museo
honen historia eta bildumak. { l { l
ZKP 2024 15
BERRITZE PROIEKTUA
1990 :
« Gramont » museo proiektua baztertua da
haren lehen egoeran, Gramont bilduma orduan
Paueko Gazteluko Museoa nazionalean utzia
da. Baionako Euskal Museoaren eta tradizioaren
egoitza den Dagourette Etxea, Inbentario
Gehigarrian sartua da 1990eko maiatzaren 30ean
eta Monumentu Historiko izendatua 1991ko
otsailaren 26an. Eraikinaren lehen finkatze obrak
1991-1992an heldu ziren, Bernard Voinchet (OR)
ACMHren gidaritzapean.
1992KO ABENDUAN :
Baiona Hiriak, Olivier Ribeton kontserbatzaileak,
Hiriko Zerbitzu Teknikoen Zuzendaritzaren eta
Kultura Gaietarako Eskualdeko Zuzendaritzaren
laguntzarekin apailatu egitarautik abiatuz,
arkitekto museografoen kontratatze lehiaketa bat
abiatzen du.
1 Olivier Ribeton, « Projet muséographique du futur Musée Basque», BMB 1994, 138. zenb, 169-194 or.
2 Tiphaine Le Foll, « De Dagourette à Château Neuf : un nouveau site pour le musée, un programme de conservation finalisé», BMB 1998, 151 zenb., 49-64 or.
1993KO UZTAILEAN :
Bernard Althabegoity arkitektoak eta Zette
Cazalas museografoak osatzen duten talde
saritua hautatua da.
Hautuaren irizpideen artean, proiektu
museografikoaren eta Bernard Voinchet ACMHk
nahi duen Monumentu Historikoaren arteko
egokitasun egokia da. Sailkatuak ez diren bi eraikin
lotuak (« Seguin » eta « Marsan »), « ingurukoak »
gisa sailkatuak izanik, osoki birmoldatuak izaten
ahal dira MH sailkapenaren pisurik gabe, baina
aitzinaldeendako gune zainduaren babesaren
bortxa bakarrarekin. 1994ko maiatzean, Baiona
Hiriak Aitzin Proiektu Labur bat onartu zuen1.
Gramont museo bat antolatzeko proiektua
behin betiko bertan behera utzia da, gazteluaren
gunearen zati handi bat Paueko eta Aturri
herrialdeetako Unibertsitate Polora eramatea
deliberatua delarik.
ACMH-k zaharberrituak ditu Gaztelu-Berriko
iparraldeko hegala eta mendebaldeko behealdea,
2001eko ekainean, museoa berriz irekitzean,
bildumaren berriz irekitzeko hautatuak izan diren
Dagourette Etxeko bilduma guzien aterpetzeko
eta bilduma iraunkorren eta obren aurkezpenaren
berregokitzapena segitzeko2.
2001EAN :
Baionako Euskal eta Baionar tradizioaren Museoa,
Baionako Euskal Museoa izenarekin berriz ireki da.
Gela handi bat Baionako itsas eta ibai historiari
eskainia zaio, eta gela horretan Gramont
bildumako obra batzuk bilduak dira, bildumaren
gainerakoa Paueko Gazteluko eremuan eta
Museo Nazionalaren esku gelditzen delarik (O.R).
Museoaren berritze proiektuaren zuzendaritza Gaztelu Berrian eta Dagourette Etxean eskainia
zaio Olivier Ribeton Euskal Museoko kontserbatzaileari (1988ko azarotik 2020ko apirilera)
« Baionar tradizio » izendatzearen gehigarria orduan « Baionaren historia » izenak ordezkatuko du,
lehen Gramont museoaren oroitaraziz.
MUSEOAREN BERRITZE PROIEKTUA
Dagourette Etxea PS2
SUR
AM
OO,
NF
ND
pan ZKP 2024 16
PROIEKTUTIK OBRATZERA
Museografia berri bat, eta objektuekiko harreman berri bat proposatzen zaie bisitariei, Euskal Herriaren panorama bat eskainiz « mundu modernoaren nahasmenduen hastapenetan »1.
Etnografia-museoen historian, objektua hurrenez
hurren erlikia gisa (barnealdeen berregiteetan
antzeztua eta agertua), lekuko gisa (museoan
aurkezten den testuinguruaren arabera jakintza
bat berreskura dezakeena), eta, gero, obra oso
gisa tratatzen delarik, antzinako bizimodu baten
isla estetizatua, eta horrela, usu, modu isolatuan
aurkeztua. Tratamendu mota ezberdinek, gehiago
edo gutxiago sentikorrak eta museoen arabera
markatuak, eragina dute bisitariekiko mezuan.
Horiek guztiek jakite baten transmisioa naturalki
egin nahi badute, objektuaren harreran eragin
azkarra duten irakurketa-molde bereiziak
lehenesten dituzte horretarako: erlikiarako afektua,
1 Louis Colas, Euskal eta baionar tradizioaren Museoaren ko-sortzailea.
2 Georges Henri Rivière, 1897ko ekainaren 5ean Parisen sortu eta 1985eko martxoaren 24an, Louveciennes-en (Yvelines) zendua, frantses museologoa, Parisko herri arte eta ohiduren Museo nazionaleko sortzailea.
«Erakusleihoen magoa» izengoitiarekin, zeregin garrantzitsua izan du museologia berrian eta, nazioarteko museoen Kontseiluaren baitan, mundu mailako etnografia museoen garapenean (ICOM).
objektu lekuko eta estetikarako pedagogia,
objektu-obrarako formen hizkuntza unibertsalaren
ideia.
Euskal Museoan, funtsean, lehen eta hirugarren
manerak izan dira nagusi, nahiz eta bigarrena ere
molde azkarrean baina ziblatuan erabili baldin
baditu ere Georges Henri Rivierek (MNATPeko
zuzendaria)2, pilota gela 1958an instalatzeko.
2001eko birmoldaketaren ondorioz gaur egungo
museografiak objektuekiko harremana errotik
eraldatu du erakusleihoetan isolatuz, lehenik
dokumentua edo arte objektua formalki kontuan
hartzeko (JB).
Eszenaratze horrek, funtsezko irakurketa estetikoa
bultzatzen du, objektuen esanahi etnografikoaren
gainetik pasatzen dena.
Joera hori indartu egiten da, lehen aipatu dugun
bezala, areto bakoitzean artelanak eta objektuak
aldi berean aurkeztuz: koadroek Euskal Herri
baserritar baten dekoratua agertzen dute,
irakurketa eta erreferentzia koadro gisa balio
duena objektuak kontuan hartzeko. (JB)
1922an sortu Baionako Euskal Museoa, osoki berriturik 2001ean berriz irekia izan da, 12 urtez
hetsirik egon ondoan. "2
n 1
0\%2)
#SINN
11°
DEEE
—
"2 ZKP 2024 17
Argialde, Baionako Euskal Museoko argi putzua;
Arkitektoa Bernard Althabegoity eta Zette Cazalas museografoa, 2001.
Objektuak aurkezteko hiru modu horiek Euskal
Museoan daudenez, berritu ondoren ere,
museografia desberdin horien estratifikazioa eta
lekukotasunak aurkezteko moduak azaltzeko eta
beharra sortzen da.
Bestalde, Zette Cazalas 1994 eta 2001 artean
eraberritze proiektuaren arduraduna den
arkitektoaren museografia, arrunt agerikoa
da. Nahimen estetiko sendo eta adierazia
erakusten du, aurkezteko modua objektuen
kaltetan (Samadeten zeramikaren aurkezpena,
hilarrien zokoak, adibidez) lehen planora pasaraz
dezakeena. Museografia hau, guztiz zalantzan
jarri behar ez bada, gutienez azaldua izatea
eskatzen du.
Euskal Museoaren museografia, beraz, bilduma
iraunkorren ibilbide berrian azalduko da, 2002ko
Dagourette Etxea eta eraberritzearen arkitektura
garaikidea azalduak izanen diren bezala.
UKO EGITEAK
2008 : 1972an lehen proiektu batetik sortua zen
Bonnat Museoa handitzeko proiektuak argia
ikusten du, batez ere Paul Helleu margolariaren
biloba zen Howard Johnson dohaintzaren
aterpetzeko. Bonnat-Helleu bilakatzen da. Bi
museoentzako erreserba partekatuak programatu
eta eraikitzea aitzinikusten du proiektuak. 2012an,
uko egiteak eragina izango du, ez bakarrik Bonnat-
Helleu museoaren luzapenean eta hestean, baina
bai eta ondorio anitz Baionako Euskal Museoaren
aldetik, hauen erreserbak Gaztelu Berrian geldituko
direlarik.
2007 : Euskal Museoak aldi baterako erakusketa
aretoen erabilpena gordetzen du antolatuak diren
Gaztelu-Berriko espazioetan, 2012 arte; elkarteak
eta Iker Bordele III.-ko ikerketa laborategia bertan
planatzen diren urtea. (SC) IPS
SUR
AM
OO,
NT
IP)
pa ZKP 2024 18
GAZTELU BERRIA & DAGOURETTE :
LEKU ZORAGARRIA ETA/EDO TTIPIEGIA?
DAGOURETTE ETXEA
(4.000 M2 INGURU)
Kortsarioen kaian, Monumentu Historiko gisa sailkatu XVII. mendeko tratulari baten etxea eta biltegia handitu izan da, Marsan izeneko multzo berdineko eraikin txiki baten eta soto baten (Seguin) azken berritzearen karietara.
Gune honetan kokatzen da, gaikako 20 gelatan
3.000 m2-ko azaleran banatua den erakusketa
iraunkorra.
1.000 m2 gelditzen dira bulego bat eta mediazioari
gela handi bat hartzeko, hogoita hamar bat lekuko
auditorio ttipi bat, nahikoa izan ez dena eta gaur
egun proiekzio-areto gisa erabilia dena bildumen
ibilbidean, eta etxabean egokia ez den gela bat
(Xokoa, hitzaldietan gehienik 40 pertsona biltzeko
gaur egun.
ERAKUSKETA GELAK (ERROBI)
antolatuak izan dira 2. estaian (350 m2) behin
behineko esparru eskasiari aurre egiteko (Gaztelu
Berrian deseginak), baina behin betiko sei bilduma
gela desmuntatuz!
Gauzak biltzeko esparruek, aldagelek eta areto
teknikoek osotzen dute gunearen erabilpena.
GAZTELU BERRIA
Dagourette etxetik 500 metrora dagoen erdi aroko
gotorlekua, Monumentu Historiko sailkatua da.
Ondokoak aurkitzen dira gazteluko ipar hegal
guzia hiru mailatan: 200 m2-ko bulegoak eta 1200
m2-ko erreserbak, museoan 1996an sarraraziak.
Gaur egun, museoa Baionako gune desberdinetan kokatua da:
Dagourette Etxea eta Gaztelu Berria.
MUSEOA BI GUNETAN: ZKP 2024 19
Gaztelu Berria (ipar hegala) Euskal Museoko bulego eta erreserbekin.
ASFOren biltegia (alokairuan) Lessepseko
kaian kokatua da, Aturri iparraldean, 270 m2-ko
erreserbatan aterpetzen ditu, aterabide hobe
baten esperoan, Gaztelu Berriko erreserbetan
biltzen ahal ez diren bildumetako objektu
handiak.
Konfinamenduaren garaian, mezzanina baten
bidez entresolatzea eta, horrela, biltegiaren
azalera bikoiztea eta, ondorioz, optimizatzea
eta objektuen kontserbazioa rack eta paleten
gainean limurtzea ahalbidetu duen antolaketa
bat izan da;
bai eta haien helgarritasuna indartzea ere.
Horrek ahalbidetu du ere, biltegiratu pisu
handiko objektuen atzera begirako inbentarioa
eta gainbegirada; hala nola Gaztelu Berriaren
ondoan dagoen Sainte Claire aparkalekuan,
antolatu erreserba-erakusleihoan lekuz aldatu
zaldikako ibilgailua.
Horrek abantaila bikoitza du, jendeari
ezagutaraztea eta zaintza handiagoa
ahalbidetzea. Hamar urteko zaharberritze plan
batean sartzen dira ibilgailu hauek.
ASFO-ren biltegia, entresolatzearen garaian, 2021ean, bilketa aldia.
Museoko lokalen barreiatze erlatibo hori
antzinako museo anitzen gisakoa da. Hala ere,
partzialki abortatzen diren proiektuen segida
eta atxikitako gailuen metaketak hauskortu
du bildumetako ibilbideen eta aldi baterako
erakusketen hasierako koherentzia, batetik,
eta, bestetik, kaserna ohi batean (Gaztelu
Berria) ahokatu ekipamenduen koherentzia
inarrosi du ere (erreserbak, zaharberritze gelak,
berrogoialdia, bulegoak), hauen sarbideak ez
direlarik beti bertan hartu behar diren bildumei
egokituak, erreserba gehigarriak alokatzera
behartuz.
Museoko taldeak ez dira beti museoan
aterpetzen ahal, administrazioko eta
bildumetako bulegoak, museoko liburutegia
Gaztelu Berritik urrun gelditzen dira. Taldearen
koherentzia hainbeste inarrosia izan da
iraganean, aipatua izan baita bi talde bi
gunetan jartzea, gaur egun museo proiektu
bakar batena dena bezala ibilaraztea delarik
garrantzitsuena. (Irakur gisa horretan, Abian
Ezarri Museoko Urraspideari eskaini kapitulua) PS2 SUR
AM
GO
NT
ID
pa ZKP 2024 20 2 Zinezko lurraldeko jendearte museoa sortu IPS
SUR
AM
OO,
NT
IP)
pa ZKP 2024 22
Zientzia eta Kultura Proiektuak (2023- 2028) planteatzen du Ipar Euskal Herriko hiru euskal probintzia ohietako (Ipar Euskal Herria) lurralde erronka berriak hiru polaritetan kontutan har ditzan museoak: Zuberoan, adar bat Maulen garatzeko beharrarekin. Nafarroa Beherean, Bideak baitan, Donapaleun, plantatua izanen den Nafarroa Behereko Museoaren profesionalizatzeko laguntza baten bitartez.
Eta, azkenik, Lapurdi, itsasbazterreko probintzian
kokatua den Baionako Euskal Museoaren
hedatzea Baiona hirian.
KONTAKIZUNAREN ARTIKULAZIOA
LURRALDEAN, POLOAK:
Euskal Herriko kulturgintzaren problema bere
lurralde konplexutasunaren eta probintzia
bakoitzeko berezitasunen berri ematea da,
Baionako Euskal Museoak (itsasbazterreko
zerrendan kokatua) ezin du bakarrik hori egin.
Ipar Euskal Herriko turismoaren arazoetako bat da
bisitariak pixkanaka lurralde osoa, eta ez bakarrik
itsasbazterra ezagutzera eramatea.
Horregatik proposatzen da hiru poloek Euskal
Herri barnealdea bisitatzeko gogoa ematen duten
kontakizun osagarriak artikulatzea:
• Baionatik, A63 autobidearen sartzea eta
Biarritzeko aireportutik);
• Bearnotik, A64 autobidearen sartzea eta
Paueko aireportua;
• edota ere A65tik, Lourdes eta Tarbesetik (ikus
mapa)
Euskal kulturaren berezitasunak ezagutzen
ahalbidetuko luke museo eta/edo polo edo
adarren sareak bere auzoei begira, Bearnokoa
(Pirinio Atlantikoetako departamendu berdinean
sartua, berdez mapan) eta Bigorrakoa (ondoko
Pirinio Garaietako departamenduan); Pirinio
oineko artzaintza-laborantza kulturekoak dira
hiru kultura hauek eta usu, «ahizpak» bezala
aurkeztuak izan dira, bereziki Parisko 1937ko
erakusketa unibertsalaren karietara.
Bi Estatu-nazioen artean, 7 euskal probintziak:
Iparraldea Frantzian (3), Hegoaldea Espainian (4)
(© EKE)
KONTAKIZUNAREN ARTIKULAZIOA LURRALDEAN
LURRALDEA ESPAGNE
s /F
AL
(CZANQ [JV
ee
17//C
—
Len
17/2
ZKP 2024 23
Hau, Frantziaren ikuspuntu bakarretik, bistan dena,
Hego Euskal Herriarekiko lokarria ezkutatua izanik
mende batez kasik.
GAIEN BANATZEA
Aurreikusi hiru poloetan pertsona « jakintsuko »
hiru taldekiko lan iteratiboa eramana izan da 2021
eta 2022 urteetan, mintegi batzuen bitartez.
Hiru guneetan, aldi berean artikulatuak eta
osagarriak diren eta euskal lurraldearen batasuna
eta probintzia bakoitzaren berezitasuna kontutan
hartzen dituzten kontakizunak plantatzen
ahalbidetu du lan honek.
Hala ere, polo bakoitzean garatu kontakizunak
aipatuak izanen dira Baionako Euskal Museoan,
bisitariak lurraldearen lehen ikuspegi bat bere
osotasunean ukan dezan, alde batetik, eta, bere
kulturarena, beste batetik, urrunago joateko
aukera eskaintzeko horrela.
Bistan dena, lurraldean hiru polotan eraman lan
horrek ez lituzke, Baionako Euskal Museoarekin
hainbat urtez Irisarriko Ospitalea CEP-a edo
Orthezeko Jeanne d’Albret beste ondare
erakundeekin bezalako usaiako ehundu
partaidetzak zorrez itoko.
Sartze guneak eta Pirinio Atlantikoetako
euskal lurralderako sarbideak.
Euskal Herriaren mapa
(© EKE) PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 24
BAIONAKO EUSKAL MUSEOAN
Beharrezkotzat agertzen da hala ere eskas bat eraginez gaur egun ez dauden gela batzuk berregitea edo asmatzea. Baionako Euskal Museoan dauden gelen
SEINALETIKA hobetua litzateke: irakurgarritasuna
eta homogeneitatea, testuinguru osagaiak
(argazkiak, entzunikusekoak) gehituak izanen
lirateke. Batasun estetikoa eta itzulpenak berriz
ikusiak lirateke
3 GUNEETAN: KONTAKIZUN BATERATU
ETA PARTEKATUA
Euskal Herri lurraldearen berezitasuna:
Espainiarekiko mugak bitan zatitua; banaketaren
historia eta gorabeherak mendeetan zehar eta
bereziki historia modernoan.
Kontua da, bildumen ibilbidetik abiatzea eta 2002an berritua izan zen museografia funtsean ez aldatzea, « kontakizuna » eta bilduma
iraunkorren programazioa hobetzea eta eguneratzea.
Euskara:
Euskalki desberdinak: lapurtera eta zuberera,
hizkuntzaren soziologia eta birsortzea azken
berrogoi urteetan: Euskara batua hizkuntzaren
zaintzeko.
Etxea bizitegi batasun sozial gisa aipatua
izanen da hiru guneetan: leinurekiko harremana,
errito eta besten berpiztea probintzien araberako
berezitasunekin egutegiko errituetarako.
Probintzia bakoitzerako kontakizun berezia
eskain dezake ere adar bakoitzak, beste bi
polokoenarekin desberdina, hiru ikuspunturen
arabera.
Dagourette Etxeko 18. mendeko eskailera.
KONTAKIZUNAREN ARTIKULAZIOA LURRALDEAN L' |;
en
ZKP 2024 25
MAULEN
Gaur egun Turismo Bulegoa (Euskal Herriko Turismo Bulegoaren kudeaketa, Hirigunearen kudeaketa) aterpetzen duen pilota plaza biziki ederrean kokatua da Mauleko herriko etxea (III. Errepublikaren garaian eraikia).
LAU GAI NAGUSI DIRA POLO HORRETAN
TRATATUAK IZANEN:
• Sartzea ipar-hego ardatzeko ingurumenetik
auzoekiko harreman baten ikuspegitik,
ipar eta ekialdetik auzo eskualdea den Bearnotik
(Pirinio Atlantikoetako departamenduko Euskal
Herria ez den zatia).
Mugako mistotasun bat eskaintzen dutelarik
alta, Lukuzeko Jaunaren familiak etorrarazi
Euskaldunez bete eta gaur egun zuberotar kultura
ohiduren kontserbatorioa, Bearnoan kokatua
bada ere, badira Eskiula bezalako herri kasu
enblematiko batzuek.
Hegoaldetik eta Aragoa eta Nafarroako
lurraldeetatik, mugazgaindiko igarobide eta «
mendiko lepoen » errola, besteak beste Atarratze
herria.
• Gizakiaren eragina euskal mendian eta mendiko
etxearen antolaketaren ikuspegi zehatza (etxe,
olha eta transhumantzia).
• Maskarada eta pastoralen ikuspegi sakondua
(Zuberoa eta Euskal Herriko berezitasuna diren
ikuskizun bizi motak) jantziaren kontserbazio
zentro bati lotua.
• Industriaren sortzea eta espartingintzaren
interpretazio zentro batekin osagarritasuna.
Euskal Herrian, Maulen sortua eta Ainarak
langileen migrazioa Espainiatik, besteak beste,
eta hiria eta probintziaren sekulako garapena XX.
mendean eragin dituena).
Gaur egun « Ondarearen etxea » eta turismo bulegoaren egoitza den
Mauleko herriko etxea, pilota plazan.
"Ondarearen etxean" kokatuko genuke Euskal
Museoaren adarra. PS2
SUR
AM
OO,
NF
ND
pan ZKP 2024 26
Donapaleuko Bideak gunean, lau gaien inguruan antolatua izanen da erakusketa : • Donapaleuko Frantxiskanoen priore-etxea
eta komentua eta euskal nortasunaren
birsortzearekiko harremana.
• Done Jakueko bideak (Arüe/Izura zatia) ; Ostavals
eta Mehaka Baigorriko interpretazio zentroaren
osagarri.
• Nafarroako Erresuma, eta haren garapena
Pirinioetako muga naturalaren gaindi, gaur
egungo bi probintziak sortzen dituena: bat
Frantzian (Iparraldea), Nafarroa Beherea; bestea
Espanian (Nafarroa Heogaldean).
• Etxearen gaia, etxetiarren, eskulangintza
merkatuen eta merkataritzaren garapenarekin
lokarrian, bai eta kooperatibena XX. mendean.
Donapaleuko Bideak guneko kalostra.
(© Serge Padura)
DONAPALEUN
KONTAKIZUNAREN ARTIKULAZIOA LURRALDEAN "2
n A
0\%)
AIN
1°
DEEE
=
"2
“FRANTZIAKO MUSEOA”
IZENDAPENARI BURUZ?
“FRANTZIAKO MUSEO” IZENDAPENA
Hiru galdera dira gaur egun eztabaidatuak hiru poloak osagarri bilakarazteko eta epe luzera hitzarmen bat finkatzeko: bildumen estatusaren gaia, Euskal Museoarenak « Frantziako Museoa » izanki.
• Poloak indartzeko, nola utzi Frantziako Museo
bateko bildumak?
• Maileguak eta gordailuak indartu? Bilketak
segitu eta bildumak osatu poloetan, besteak
beste XX. menderako?
• « Frantziako Museo » izendapena eskatu behar
ote da gaur egungo bilduma pribatuei dagokienez?
Eta, azkenik, nola antolatu gure zientzia eta kultura
denboraldien osagarritasuna hiru poloetan:
Nola bateratu gure indarrak:
Formakuntza, profesionalizazioa, balioztatzea
baina baita elkarren artean aldi bateko
erakusketak antolatu lurralde osoan eta honela
gure ekipamenduak optimizatu.
Nola optimizatu polo bakoitzaren ibilmoldea:
Ibilmolde kostuaren kalkulu bat egina izanen
da hiru poloetako bakoitzerako 2024an apailatu
programazioaren kari afinatu beharko diren
inbestimendu kostuen osagarri.
Polo eta bilduma guzietarako, ondare mailan aberatsa baina museo gutiko lurraldean?
ZKP-AREN BALIDATZEAREN ONDOTIK,
EGITASMOA 2023-2024AN NOLA
IRAGANEN DEN AURREIKUSTEKO
EGUTEGIA
2023 :
• ZKP egitasmoaren aurkezpena
• Estatusak eta eraikinen esku jartzea misioarekin
legelari bati: legezko gaiak, aurreikusi beharko
ereduak, ibilmolde kostua urte bukaeran
konpondu, programazio ikerketak gogoetatu eta
merkatua 2024 hastapenean abiatu behar dira.
• Ibilmolde kostuak poloka, diru sarrera zatiarekin
batera joanen da eredu ekonomikoa finantza
planarekin (sc). Ez da errentagarritasuna aipatzen,
baina bai estali beharreko urteko kostuaren
ikuspegia, diru sarreren « oreka ttipitik » kanpo.
Zein ibilmolde ekarria polokako proiektuekin
lotuta: GB, kargu orokorrak, amortizazioak?
2024 :
• Bankuengana jo, eta finantzamenduaren
bermeak administratzaile eta tutoregoen bidez.
• « Go/no go » = geldi edo segi: ikerketa
sakonagoak eta obragintza baten abiatzea
(2023ko bukaeran, abiatzea notifikaziorako
2024an). PS2 SUR
AM
GO
NT
ID
pa ZKP 2024 28 3
Baionako Euskal
Museoaren bigarren
berritze baten
ikuspegiak
eta arrazoinak,
20 urte berantago PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 30
TUTOREGOTZAKO ADMINISTRAZIOEI
BATZORDE TEKNIKOAK EGIN BERRERAIKITZEA
Lau kontakizunek ezinbestekoak dirudite hemendik aitzina Baionako Euskal Museoko bilduma iraunkorrak bilakarazteko eta XXI. mendeari egokitzeko eta jadanik dagoen museoa hobetzeko. 2002an, bost mintegiren
karietara (hilabetean behin 2022ko martxotik
goiti), museoko ekipak eta lurraldeko « jakitunak»
bildu dira eskas diren kontakizunak molde
partehartzailean gogoetatzeko.
ATXIKIAK IZAN DIREN GAIAK :
• XX. mendea kontatu: 2001ean berritua izan
da museoa baina, guti ala aski, adierazi
kontakizunaren mailan, 1924an zegoen bezala,
bigarren Mundu Gerlara joanez eta berantagoko
gaiak aipatu gabe (besteak beste gai politikoak).
Bi gerlen artekoaz, Espainiako gerlaz eta, ondotik,
bigarren mundu gerlaz eta gai indentitarioen
garapenaren gerlaz mintzatu behar da.
• Jendarte tradizionalatik ateratzean gertatu
aldaketez, hau gehiengo handi batean baserritarra
zelarik 1850tik aitzina, itsasoko turismoaren
garapena euskal itsasbazterrean, 1950 arte eta,
ondotik, gaur arte.
• Erlisioneren gaia hemendik aitzina
urruntasunarekin eta historia ikuspegitik aipatu
behar da: 1924an kapera bat bazen ere, komunitate
israelitak eskaera bat egin zuen juduen gela, eta,
ondotik, Euskal Herriko erritu eta sinesmenen gela
izan dadin; azalpen gehiago eman behar daitezke
seguru aski hemendik aurrera, gela bakar batean,
erlisione desberdinen pisuaren historiografia garai
desberdinetan eta lurralde osoan (giristinoak,
katolikoak eta protestanteak, Birkonkistaren gaia,
israeliten ekarpena XVII. mendean, etab.)
• Euskal lurraldearen gaia, Baionan, itsasoari
irekia zaion portua, Gaskoinia ureztatzen duen
Aturri eta Euskal Herria ureztatzen duen Errobi bi
erreken bateragunea.
• Euskara, komunikazio hizkuntza bai eta
lurraldean, espazioan eta denboran, mintzatuak
diren hizkuntzen gaia.
Hori erdiesteko, ekintzak bost adar hartuko ditu :
1/ BILKETA SEGITZEA
Horretarako, gure lurraldean duen
berezitasunagatik XX. mendearen bigarren
erdirako bilketa segitu behar dugu, baina baita,
gure bilduma iraunkorretan, lurraldean haien
erabilpen balioa handiki galdu duten objektuak
testuinguratzea. 2001ean abiatu lana bukatzea du
xedea beraz (garai hartan karioegia, edo ez hain
fidagarria? zen material numerikoa, hastapeneko
egitasmoko gauza batzuk baztertzera eraman
gaituena) erran nahi baita objektuak haien
erabilpen testuinguruari lotu lekukotasun
batzuekin aurkeztea geletan hogoi urtetan
biziki hobetu diren baliabideekin (proiekzioak,
entzumena) lurraldeko partaideekin, hauen artean
EKE. Entzunikusekoa izan daiteke honen zati bat.
Web semantiko batean numerizatu eta balioztatu
beharreko fondoak bateratzea eta salbatzea
(gaikako eta instituzio desberdinetako atariak
elikatzen dituzten siloa) europar egitasmo batean
BATZORDETIK ATERATAKOA – 2023KO OTSAILAREN 15A "2
n 1
0\%)
ÆSINN
1172
DUT
—
ZKP 2024 31
ahalbidetuko lukeen instituzioekiko partaidetza
bat aurreikusten du ZKP-ren atal batek elkarren
artean ondare immateriala salbatzeko barreiatuak
diren fondoak (izaera guzietako bandak gaur
egun barreiatuak dira) indexatu, aztertu, sailkatu
eta numerizatzeko europar fondo egitasmo
baterako hautagaitza aurkeztuz, eskuragarriak
daitezke honela, eta laguntzaile bakoitzak erabil
ditzakeenak haren beharren arabera.
AMT (CAPB) : Nola pentsatzen duzu Bilketa, EKE,
departamenduko artxiboekin artikulatzea?
SC : Helburua da instituzio desberdinek egitasmo
bateratua (Museoa eta/edo etnopoloa izan
daitekeen) gidari batekin eraman dezaten eta
uztartua izateko fondo pribratu barreiatuen
egitasmoarekin. Garrantzitsua da beste
batzuegan ez uztea lan hau egiten, Euskal
Herriko ipar lurraldean guri baitzaigu egokitzen.
Garrantzitsua da ere egitasmo baten inguruan
biltzea honen egiten lortzeko. Gaur egun sartu
behar dugu horretan arazoa datozen hamar
urteetan konpondua izan dadin.
2/ GAUR EGUNGO GELEN FRESKATZEA
Jadanik dauden bigarren mailako gelak
aldatuko ditugu, eszenografia errespetatuz eta
museografia desberdinen historia azalduz. Lan
hau konfinamenduen karietara abiatu dugu
(hizkuntzen gela, abiatu arkeologia gela eta jadanik
dauden museografiei gehitutakoak (« Ziburuko
eltzegintza » eta « ehungintza » eskulangintza
erakusleihoan, ehungailuaren zaharberritzea),
arte obren zintzilikatze aldatzeak ibilbidean).
2001eko eszenografia erabat zalantzan jarri
gabe gaur egun ibilbidea, bisitariari egokitzeko
gisan, aberastea eta aldatzea ahalbidetzen duen
esparruen freskatze progresiboa da.
3/ GELA GEHIAGO IBILBIDE
IRAUNKORRERAKO
2016an, aldi baterako erakusketak muntatzeko
gisan, 2. estaieko bilduma iraunkorren Errobi
gelak desmuntatuak izan dira: XIX. mendeko
historiaren zati bat eskas da hemendik aitzina.
Alta aldi baterako erakusketa gelak bigarren
estaia batean antolatze erokeria da: objektuak
edo pisuegiak, edo trabagarriegiak dira
(Bonnat erakusketarekin horretaz ohartu gara).
Etxabean kokatu aldi baterako erakusketa gela
beharrezkoa dugu nahitaez (horregatik dugu oroz
gainetik luzapen bat eskatzen), horrek ahalbide
dezake ere bigarren estaieko gelak berreskuratzea
(150m2) XIX. mendeko kontakizuna berriz
hedatzeko eta XX. mendea kontatzeko. Bigarren
estaia daiteke sakonkiago birmoldatua.
Dagourette etxea eta lotu eraikinen ikuspegia. PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 32
Bilduma iraunkor guziak eta lurraldeko historia,
euskal eta gaskoin osagaietan atxikiko lituzke
Dagourettek, baserriko jendartea portuko eta
Baionako hiriko jendartearekin uztartuz.
4/ HEDATZEA SUHILTZAILEEN KASERNAN
Hainbat aldiz eraldatua eta etxe multzoaren
gibelaldean kokatua den erakin zatia da.
Hastapeneko bolumetria errespetatzen duen
kuratze bat da xedea. Aldi baterako erakusketa
gela egitea ahalbidetuko duen kuboa da erdigune,
goratasun handiko bolumen batekin. Etxabean eta
gibelaldean aitzinaturik, bi edo hiru galeria maila
aurreikus daitezke. Alde batean eta bestean, aldi
berean dokumentazio zentroa (gaur egun Gaztelu
Berrian dena) museoaren ondoan, etxearen
zati aitzinatuan ezar genitzake, kontsultazioa
errazteko horrela (liburutegia eta obren erreserbak
Gaztelu Berrian egon daitezke).
Hezkuntza zerbitzua (gaur egun Dagouretteko
lehen estaian kokatua) zati berri horretara lekuz
aldatua izan daiteke ere, portuko bizia eta
lurraldearekiko harremana kontatzeko esparru
berriak libratzeko museoaren lehen estaian.
LN (Département 64) : Norena da kaserna?
SC : Baiona Hiriaren jabetza izanki, eraikinaren
atzinaldean « dépôt de pompes » irakurtzen baita
oraindik, apaindura eta/edo neurri bolumetrikoan
babestu behar daitekeen eraikina da. Hala
ere, bolumen biziki ederrak eskaintzen ditu.
Atherbeak kudeatu « les mouettes » aterpetxea
hartzen du oraindik, eta EHE-k, CHRS eraikina
bertan berrantolatzea du xede. Horren ondorioz,
eraikina hutsa izanen daiteke hemendik hiru
urteetara, honen programazioa eta zaharberritzea
aitzinikusteko parada eskainiz.
LN : Nork zuzen dezake hedatzearen obragintza?
SC : Sindikatu mistoko obragintza izan daiteke,
eraikin guzien esku uztearen argitzearen
baldintzarekin (Dagourette eta Gaztelu Berriko
2007an egina) eta kaserna gehituz.
5/ ATAL IRAUNKOR BAT ETA HARNASTE
BAT HIRIAN, BISITAREN BI UNEREN
ARTEAN
Egitasmoa balidun egin aitzin, herritarrekin
konbentzitze lan bat eraman beharko genuke
ADEME-rekin berdegune bat antolatzeko, etxe
multzoaren erdian, ibilbide ezti gisa antolatzeko.
Baionako bizitegien bizkarra ikusgai jar ditzakeen
gune publiko baten bihotza daiteke. Bisita erdiko
arnasgunea daiteke, freskatzea ahalbidetuko
luketen lorategi-korale bat eta terraza bat jarriz,
zergatik ez (gunean jadanik dago ostatu bat,
Bonnat-Helleu Museotik izari eta izpiritu arrunt
desberdin eta osagarriarrekin).
Izendatuak ez diren teilatuen gaineko panel
fotovolatikoen erabilpena (Marengo-Argialde
eraikina), erabiltzailearen hornikuntzatik bereizi
beharreko argiteria gure kontsumoaren zati bat
ekoizteko molde bai izan daiteke.
TUTOREGOTZAKO ADMINISTRAZIOEI
BATZORDE TEKNIKOAK EGIN BERRERAIKITZEA
BATZORDETIK ATERATAKOA – 2023KO OTSAILAREN 15A 4 ART |
CLLL LL.
AE
ci
=
L
ET
ZKP 2024 33
Egitasmo hau kolektiboki eraman behar daiteke,
Frantziako Eraikinetako arkitektoarekin loturan,
eraikin horren gehitzearekin, museoko teilatu
guziak eta aitzinaldeak berriz ikusiko genituzke,
hogoi urteren buruan zahartzen direlako seinale
argiak agertzen baitituzte.
Artoski aztertu behar da bi eraikinen arteko
sarbidea, THP-rekin loturan (erregularizatu
beharreko araudizko hainbat elementu gune
horretan), auzoekin eta Baiona Hiriko kadastreko
zerbitzuekin.
PROGRAMAZIOA AITZIN AZTERTU
KOSTUA:
8,5 milioi inguru, hauen artean 3 kudeatzaileen
artean zatitu beharreko ibilaldian diren egoilarrien
indemnizazioa. Estatua, Eskualdea (CPER,
Museoen Plana) eta Europarengana jo behar da.
Baionako etxe aintzinaldia E RD RD NS OS D, EE
PS2
SUR
AM
OO,
NF
ND
pan ZKP 2024 34
Bi museoen konfigurazioa eta Baiona Ttipian plantatzeak, bata Errobiren parean, bestea Aturriren parean (ikus ondoko planoa) gaur egun, Jacques Lafitte karrikaren bi aldeetan, bizkarrez bizkar diren bi museoak, bata
bestearenetik 100 metro eskasera kokatzea
ahalbidetuko luke.
Baiona hiriaren jabetza den lur funts eragin bat,
1920 hamarkadakoa den suhiltzaile kaserna ohi
bat, (ikus ondoko planoa), libro izanen da datozen
bi urteetan.
Zati batez garbitua izan beharko daitekeen
gunearen bihotzetik (THP) helgarria eta hau 600
m2-ko azaleraz handitua izan daitekeelarik.
Horri esker gainera, ibilbide « ezti » bat eta, (lehen
Museoan zegoen korale bat) berriz ezar genezake,
Euskal Museotik baionar gune bateko bihotzean
ibiltzeko leku bat proposatuz (erakusketa iraunkor
gelak) kasernan antolatu esparru berriran antolatu
aldi baterako erakusketa berri batzuetara buruz.
Gutitan helgarria den gune bihotz bat ulertu eta
bisitatzeko parada bisitariari eskainiz, usaian,
baionar korale eta eskailer esparru berezi hauek
pribatuak baitira.
« MUSEOEN AUZOTEGIA »
BAIONA TTIPIAREN BIHOTZEAN
ERRABERRITZE PROIEKTUA
Auzotegi berdinean eta Bonnat-Helleu museoaren parean hedatzeko eta, honela, « Museoen
auzotegia » Baiona Ttipiaren bihotzean sortzeko parada.
Euskal Museoaren eta Bonnat-Helleu Museoaren
hurbiltasuna. ZKP 2024 35
Gune bihotz horrek ondokoa ahalbidetuko luke:
• Gaur egun hetsia den korale batera sartzea;
• Lehen zegoen kanpoko alde bat Euskal
Museorako berreskuratzea;
• Atseden esparru bat itzalean sortzea (terraza
bat DEP-en ostatu batekin);
• Erran nahi baita erakusketa iraunkor eremu
batetik Dagouretten, suhiltzaileen kasernan
izanen den aldi baterako erakusketa eremura
pasatzea, suhiltzaileen kasernara, museotik
atera gabe;
• Ibilbide bihurdikatsua etxeen bizkarren artetik,
landatu esparruen erditik, Baiona, hegoaldeko
hirien eremu arrunt berezian berriz kokatzeko;
• Ehunezko errezel batez (igarobide estalia)
edo berinazko hegazpe batez estali ibilbidea,
igarobidea neguan ere, euri egiten duelarik
ahalbidetzeko.
GUNE BIHOTZ « BERDE » BATEN
ANTOLAMENDUA BAION A TTIPIAREN
BARNEAN
Baionako Euskal Museoko barne koralea, 1950ean.
2001ean, korale hau hetsia izan da argialdea eraikitzeko.
Berriz ireki ahal daiteke, suhiltzaileen kasernara gunearen
bihotzetik iragaiteko. PS2
SUR
AM
OO,
NF
ND
pan ZKP 2024 36
Museo etnografikoaz haratago joatea da xedea, zinezko jendarte museo batera buruz joateko: atzokoaz eta gaur egungoaz mintzatzeko, etorkizuna eraikitzeko ulermen gakoak emateko.
Burutu beharreko baionar poloaren hedatzea,
Baiona Ttipian, osagarritasun bat sortzeko
(jendarte museoa) Bonnat-Helleu Museoaren
parean (Arte Ederretako Museoaren parean,
zinezko Museoen auzotegia sortzeko gisan.
Baionar poloan, Baionak, euskal Errobi eta gaskoin
Aturriren arteko hiri bateragune gisa duen zatia
kontatzeko beharra kontuan hartzen du egitasmo
berri honek; ibai eta itsas portua aldi berean.
Leku guziz estrategikoa, euskal eta gaskoin
lurraldea eta, alde batetik, Frantziaren eta, beste
aldetik, Ingalaterraren arteko harremanari
dagokionez.
Komunitate eta ideia berriei (Judaismoa, Argien
garaia eta Mazoneria) irekia zaien Baiona
merkatari eta itsasekoa eta, haren giristinismo
aitzineko sinesmenekin sinkretismoa lortzen jakin
izan duen herri animismo eta katolikotasunak
moldatu barnealdearen arteko buruz-buruko eta
dialektika filosofiko eta ideologikoaren lekua.
Baionako Euskal Museoko eremu librea
pixkanaka ttipitu da, 2001ean handitua izan
bazen ere:
• Publikoaren harrera-guneak atzemateko
beharra;
• Langileentzat lan-guneak atzemateko beharra.
GELA BERRIAK ATZEMATEA ALDI
BATERAKO ERAKUSKETETARAKO
2001ean, lehen luzatzearen karietara, erakusketa
iraunkorreko esparruak antolatuak izan
direlarik. 2016an, erakusketa iraunkorreko gelak
desmuntatuak izan direlarik aldi baterako
erakusketa esparruak (Errobi gelak) sortzeko.
Xedea da beraz, aldi baterako erakusketa esparru
hauek suhiltzaileen kasernara lekualdatuz,
Dagouretten 400 m2-ko erakusketa iraunkorreko
gelak berreskuratzea, ondokoa lortzeko:
• XX. mendea kontatzea (bigarren maila);
• Beste bi esparru irekitzea (etxabe eta lehen
estaian) beste kontakizunak sarrarazteko
(hizkuntza, bateragunea, boterea eta lurraldeak).
PROGRAMAZIOAREN IKUSPEGIAK
ERRABERRITZE PROIEKTUA
Euskal Museoko nabigazioaren gela "2
n A
0\%)
AIN
1°
DE
=
ZKP 2024 37
MUSEOAREN HARGUNEAK
HOBETZEA
Hala ere, paregabeko abantaila dauka ere, bere
ikerketa gai propioa dena: euskal lurralde aberats
eta konplexua. Kultura biziki bizkorra eta haren
ezaugarriek dakarzkioten erakargarritasun
handiena eskaintzen ditu: mugazgaindikoak,
itsasbazterrekoa eta mendikoa, nortasun
azkarreko eta zaindu dituen tradizioez beteriko
ingurumenarekin.
Iparraldeko etnografia, historia eta jendarte
museo bakarra izanik, garapen ahalmen handikoa
da museoa.
Bizkortasun horren isla saihestezina, bere aurpegi
guziekin, eta gaur egungo Euskal Herria, bere
historia, haren betikotasuna, haren aldaketa
eta erronken bitartez beharrezkoa den ulermen
gakoarekin ulertzeko. Museoa dinamizatu,
pixkanaka irudi berri eta eraginkorra eraikiz,
bisitarien asmo desberdinekin egokiturik, gai
berriei, sekuentzia kronologiko berriei irekitzeko
eta, beraz, handitzen den bisitari kopuru bati
prestatzeko beharrarekin.
Azkenik, aldi baterako erakusketa gelak,
publikoekiko zerbitzua eta dokumentazio zentroa
suhiltzaileen kasernara lekuz aldatuz:
• Harrera eta denda esparruak hobetu.
• Kutxatila eta objektu trabagarriak pausatzeko
lekuak emendatu.
• Komunen kopurua emendatu.
• Atseden esparruak eskaini bisita aldian.
OBRA HAUEK AURREIKUSIZ, MUSEOAREN
GARAPEN IRAUNKORRAGOA
AURREIKUSTEN DA ERE:
Hegaztegiak eta haien osaketa konplexua
berrikusteko aukera: teilatua, erretenak eta
nahasmendu garrantzitsuak sortzen dituzten
aterabide gaizki lotutako maldadun bitrezko
hegatzak, baina baita murruen barnealdean
berean (isurketak eta hezetasun gorakadak). Ura
teilatutik beretik berreskuratu nahasmendu hauek
saihesteko eta barneko lorategia ureztatzeko eta
komunak hornitzeko.
Marsan hegaztegia antolatzeko aukera aztertu, «
sailkatua » ez den bakarra eta zinkez egina, panel
fotovolkaikoez eta/edo bitrezko hegatzarekin
egokiturik, elektrizitatea ekoizteko eta (zergatik
ez?), autonomoa izateko argiteria eszenikoari
dagokionez.
Eraikin baten gehitzeaz baliatu, estaldura guziak
baina, baita murruenak ere berrikusteko, eta
honela 2030era begirako gomendio energetikoak
betetzeko, klima erregulaziorako tresneriak
saihestuz. « EKO ENERGIA TERTZIARIO »
DISPOSITIBOA (TERTZIARIO AGINDUA deitua).
Bisitarien kopurua: Berriz ireki denetik,
eskualde maila onera helarazten duen
bisitari kopuru ederra lortzen du, baina
museoen gehiengo handiak ezagutzen duen
zailtasuna ezagutzen du, higadura tasa gero
eta handiagoa, eskaintza pletorikoa eta
desberdinari zor zaiona, alde batetik, eta,
lehen, museoek bakarrik eskaintzen zituzten
jakintza eta delektazio arrazoinek esku uzten
zuten kultur numerizatu eskaintza gero eta
handiagoari, beste aldetik.
Sarbideak arintzeko eta libratzeko, bisitak
abiatzean bereziki:
• Bigarren sarbide bat eskaini Jacques Laffite
karrikatik eta Bonnat-Helleu Museotik.
• Edo Bonnat-Helleu Museora buruzko
ateratze bat Euskal Museotik. he,
r
UN
PS2 SUR
AM
GO
NT
ID
pa ZKP 2024 38
Covid pandemiaren garaian jadanik esperimentatuak izan diren ideia anitz daude ZKP honetan. Izan ere, nire postua 2019ko azaroan hartu dut,
2020ko otsailetik hetsiak ginen.
Irekitze eta hesteak jasan izan ditugu, ondotik, bi
urtez... ameskeriak eta amets historiak aldizkatuz.
Geldi-geldia lan egin dugu:
• Museoko arduradunek txandaka kudeatu
dituzte museoko eginbeharrak.
• Zuzendaritzak segurtatuz bildumen zaintza
baina baita distantziako lanean ari ziren eta
ZKP-ari buruzko kontzertazioaz jarduten zuten
langileekiko harremana ere. Bakoitzak itzuli
beharreko galdeketak eta parte hartzeak
eskuraturik.
Egin ahal izan den aldi oro, itzulera museora eta bi
guneetara herenka aurreikusia izan da :
• Erakusketak prestatzeko.
• Bildumak zaintzeko.
• Erreserbak berrantolatzeko.
Ziburuko eltzegintzari buruzko lehen erakusketa
bat 2020ko uztailetik 2021 urtarrilara burutu ahal
izan dugu.
2021 :
Bigarren konfinamenduaren garaia optimizatua
izan da GB-ren RIFSEP eta museoaren barne
araudiari buruzko gogoeta baten bidez. 2021
denboraldiak balio izan du 2022ko urtarrilean
bozkatu lanaren antolaketa berria entseatzeko.
Garai horrek balio izan du ere bilduma obraleku bat
antolatzeko Ondarearen Institutu Nazionalarekin
eta Partricia Dal Praren ikasleekin, eta museoko
ehungintza bilduma osoa tratatzeko, 1992tik
kartoietan baitzen hau.
Bildumaren zati bat geroztik berritua eta manikitua
da eta 2021ean Haritik Harira erakusketaren
gaia izan, eta museoko bilduma iraunkorretan
txandakako aurkezpenak edo aurkezpen ibiltariak
burutzea ahalbidetzen dute gure Donapaleuko
(2022) eta Mauleko (2023) adarretan.
COVID GARAIAN
PANDEMIA URTEAK 2?
n A
0\%)
AINN
1°
DER
—
D
.
Nr 4 Ve + Lers
ee
r
.
int?
sr.
PNR
Use
m2
Ha
ZKP 2024 39
2022 :
Erakusketa guziek hemendik aitzina ahalbidetzen
dute:
• Lurraldean gaindi erakutsiak izatea.
• Museoko bilduma iraunkorren berraktibazioa :
03. gela Museoa eta hizkuntza (2020),
eltzegintzaren erakusleihoak (2021), ehungintza
eta ehungailuaren zaharberritzea (2021-22),
Arkeologia (2023).
Bizi « normalera » itzuli gara museoan, Covidak
eragin ditu, gu bakoitzaren baitan, nahasmendu
afektibo eta profesional garrantzitsuak: batzuk
joan dira, edo lanari eta, beraz, museoari zioten
harremana berraztertu dute; beste batzuk etorri
dira « bidean », garrantzitsua izanen da beraz
haiekin partekatzea eta haien ikuspegia biltzea.
2023 urtea, Euskal Herriko autokromoei eskaini zaie
eta joan urtetik beretik (2022, INP obralekua Anne
Cartier-Bresson-ekin), argazkilaritzari buruzko bi
xantier antolatzea ahalbidetu du (2023: Ocaña
bildumaren tratatze obralekua).
Museoa Urtu egitasmo garaikidea eta poloetan
eraman kontzertazio lanak, hasi ziren ere
konfinamendu partzialen eta etxeratze agindu
garaian.
ZKP honek proposatzen du beraz, konfinamendu
garaian ongi ibili diren esperimentazioa
egonkorraraztea, baina ahalbidetzen du ere
urrunago proiektatzea nahi dugun hedatzean eta
jadanik obran diren gure esparruen berrikusketan.
(SC).
Joareen 3Dezko prototipotzea, Nader Koochaki, artista
egonaldian (2022-2024) EGITASMO GARAIKIDEA.
BURUTU ESPERIMENTAZIOAK PS2 SUR
AM
GO
NT
ID
pa ZKP 2024 40 4 Bilduma iraunkorrak aurkeztu aldi baterako erakusketak sakrifikatu gabe, eta alderantziz! PS2 SUR
AM
GO
NT
ID
pa ZKP 2024 42
HIRIA & BASERRIA
Euskal Tradizioaren Museoa » sortzeko asmoa agertzen delarik, euskal eskulangintzako objektu eta zenbait margolanen erakusketa baten ondorioz, 1897an Donibane Lohizunen burutu Etnografia Sozietate nazionalaren Kongresuaren
karietara, gehien bat aipatzen da Euskal Herriko bizi
modu « tradizionalen » lekukoak diren objektuak
leku bakar batean biltzea eta aurkeztea. Baina «
Tradizioaren Museoa », sortzeko lehen txostenetan,
honen kokapenak eztabaida sortzen du.
Baiona, haren kokapena dela eta eskualdeko
hiri nagusi gisa, leku onena bezala agertzen
da museoa aterpetzeko baina, egitasmoaren
bultzatzaileen arabera, « Baiona ez da euskal
hiria »1 eta, aurreikusia denaren deusek, gehien
bat baserri mundua baitu gehienik hunkitzen,
ez du baionar kultur eta historiaren izaera
irudikatzen ahalbidetuko. Erabakia da beraz, lehen
euskal objektu multzo honi, baionar historiako
lekukotasun ezberdinak gehitzea: « Gainera - eta
naturalki – Baionako eskualde museoak ez du
bakarrik Euskal Museoa izan behar; « Baionako
tradizioaren »2 museoa izan behar du ere.
1 André Delmas, Rapport sur la réalisation du Musée Basque et de la Tradition Bayonnaise, 1922, 8. or.
2 Ibid., 10. or.
Kultur mugaketari gainjartzen zaion zatiketa
sinboliko sakona egiaztatzen du interes alor
bikoitz honek eta bien arteko bereizketa
azkartzen: alde batetik euskal baserrietako herri
bizi modu anonimoak erakusgai jartzen dituen
museo etnografikoa, erreferentzia kronologikorik
gabekoa, denboraz kanpoko mundu baten
irudikapena balitz bezala; bestaldetik, hiriko gizon
handi eta egintza nagusiak irudikatzen dituen
historia museoa.
Ikerketa alor desberdinez hornitua da beraz
museoa: Baiona eta Euskal Herria. Baionaren
gizarte eta kultura testuingurua dela eta, museoa
sortu zen garaian (euskal lurraldean sartu
gaskoin hiria), arrunt desberdinak diren irudikapen
sinbolikoetara igortzen gaituzte bi gai hauek: hiria
& baserria, alde batetik, historia eta gizon handiak
& euskal ohidurak beste aldetik.
XX. MENDEKO HERRI OHIDUREN MUSEOTIK…
Baionako portuaren maketa,
ontzien sabaiaren xehetasuna
"Baionak gaur egungo museoan duen lekuaz
galdekatzen ahal nuen nire burua, Baiona itsas
hiria galdera baino lehen. Baionar bisitari gisa,
baina behar bada museoaren bisita bukaerako
akidurarengatik da, iruditzen zait Baionak
bigarren mailako lekua duela (estaian dagoen
maketa panoramikoa zait bururatzen). Baina
ez naiz segur gela hau bisita bukaeran izatean
datzala dena eta, behar daiteke, behar bada,
Baionak bere baitan duen presentzia bizkortu."
(X.V) 17776
s {7
ANVLA.
(ANG
(JV
ee
—_
Le
17/2
ZKP 2024 43
Gaur egun, ikuspegi bikoitz hau ez da argiki
agertzen, eta azaldua ere ez museoaren baitan.
Alta, historikoki kokatua den bereizte hau, gaur
egun, ez dute publikoek hain fite ulertzen, hain da
Baiona « Euskal Herriaren hiri nagusia bilakatu ».
Kontrajarriak izatetik urrun diren bi ikuspegi hauek
arragoa batean elkar daitezke: elkargune ideia, bi
errekena, bata euskal erreka, gaskoina bestea eta
ibai eta itsas gorako portuaren historia, bertako
jarduerena eta haien bilakaerarena.
Kanpotik datozen bisitari gehiengoak ez du,
gainera, gela batetik bestera ikusgai jarria den
kultura bikoitz honen ezagutzarik.
Gehienentzat, « Euskal Museoa » da eta Euskal
Herria eta, beraz, haren « hiri nagusia » baizik
ez du aipatzen. Euskal eta gaskoin, hiritar eta
baserritar kultura bikoitz hau; museoan agertzen
diren beste kulturak aipatu gabe, hauen artean
juduar kultura, hau baita museoaren aberastasun
eta berezitasunetako bat baina ez da berez
balioan ezarria, erabili abantail bat baino gehiago
jasanagoa baita. Tokiko berezitasun honen bitartez
atzematen dugu museoak garatu beharreko
gogoeta eta azterketa iturri biziki interesgarri eta
egokia.
Krosko kaftatzea, Baionako portua XVIII. mendean maketa. = E ON RS CS ER EN EE ENS 0 RD OS
|
I | | | | |
PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 44
TRADIZIOA, HISTORIA ETA ARTEA :
Objektua antzeztatua da eta taularatua barneetako berrosaketetan, edo erlika bat bezala tratatua, edo jakintza baten berri ematea gai den lekuko bat bezala; azkenik, batzuetan osoko obra baten gisara, aitzineko
bizimodu baten isla estetizatua eta honela, molde
bakartuan erakutsia dena.
Tratamendu mota desberdin hauek, guti edo aski
minberak eta markatuak, irakurketa modalitate
desberdinak lehenesten dituzte, honen hartzea
eta ulertzea azkarki eginez: erlikarako afektua,
objektu-lekukorako pedagogia eta objektu-
obrarako estetika.
Museoan, gehien bat lehen eta hirugarren
aurkezpenak dira lehenetsiak, testuinguratze
eta pedagogiaren kaltetan: Georges Henri Rivière
(MNATP-eko zuzendaria), da, 1958an plantan
ezarria izan den pilota gelaren bitartez, objektuak
testuinguruan ezartzen entseatu, dioramen
izaera zaharkituaz urrunduz eta erakusleihoetan
gauzatu objektuen makurrean erori gabe.
Pilotaren gelaren plantatzea,
Georges Henri Rivière-ren eskutik 1958an.
Gorago aipatu museoaren balio-aniztasunari (arte / historia eta etnografia objektuak),
erakutsi objektuen estatusean bilakaera gainjartzen zaio.
XX. MENDEKO HERRI OHIDUREN MUSEOTIK… "2
n 1
0\%)
ÆSINN
1172
DER
=
2!
ZKP 2024 45
OBJEKTUARI BURUZKO BEGIRADA
ETA MUSEOGRAFIEN GERUZATZEA
BENTA, DIORAMA 1924AN
Izan ere, 2001eko berritzearen ondoko
museografiak erabat aldatu du objektuarekilako
harremana, erakusleihoetan bakartuz.
Gorago aipatu gela bakoitzean arte obra eta
objektuen aldi bereko aurkezpenak azkartzen
du. Margolanak obrak bezala ikusiak ez diren
aurkezpenak, baina, objektuak kontutan hartuak
izan daitezen irakurketa eta erreferentzia koadro
bat bezala balio duen denboraz kanpoko Euskal
Herri baserritar baten ingurumena jartzen dute.
Museografiaren pisua Baionako Euskal
Museoan beraz ez da batere neutroa mezuaren
transmisioan; hedatu mezua oraindik lausotzen
duten burutu 20 urteetako bata bestearen ondoko
berrantolaketa eta egokitzeak. Objektua edo obra,
haien jatorriko testuingurutik ateraturik, museoan
daude aurkeztuak diren moldearen bidez. Ez da
ikuspegi bat ere baztertu behar, hastapen batean,
baina estetizantea besterik ez den aurkezpen
batek, ez bada tresna didaktikoez aski lagundua,
objektuaren mezu etnografikoa ahuldu edo
pobretzeko arriskua dakar.
Museografia arloan, aurkezpen hautu bakoitzean
objektua eta bisitariaren artean sartzen diren filtro
desberdinak dekodetu behar dira, aurkezpena
helarazi nahi dugun mezuaren izaerari molde
zehatzean egokitu nahi badugu.
Benta, diorama museoa berritu aitzin.
Benta, 2020an berriz antolatua.
Halere, geruza museografiko desberdinak,
museoaren historia eta beraz honen
nortasunaren zatia dira. Gogoeta berezia
eskaini behar zaie ere, berriz galdekatzeko,
aldatzeko eta edo berez begiratzeko eta
azaltzeko.
Hala gertatutakoan, galdeketara eta ere
zentzu kritikora gomitatzen dute, gaur egungo
museo-tresna berriz aztertzeko. PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 46
IRAGANA, BAIN A BAITA ORAIN A ETA
ETORKIZUN A ULERTZEKO EKARLEA
DEN MUSEOA
1924an irekitzen den museoaren xedea da «
Euskal Herriaren, Baiona eta inguruen, irudi
zuzena bezain osatuena ematea, iraganean
eta orainean »1, deus ez ahanztea bilatzen du
eta sintesia bat irudikatu nahi du. Egintzetan,
ikuspegi honen bidez, identifikatu arlo desberdinen
errealitatea eta konplexutasunaren zati biziki ttipia
agertzea baizik ez du ahalbidetzen (artzaintza,
eskulangitza, erlisioa, merkataritza, etab.), baina
bisitariak ulertzen baitu sintesia bat ikusgai
eskaintzen zaiola hor, kultura baten « funtsezkoa »,
presentea ez dena adierazgarria ez dela ondoriotza
dezake.
Deus ahanzten ez duen sintesia baten printzipioak
zentzu guzia hartzen du « tradizioaren museoa »
osatzeko jatorriko borondatean:
1 Musée Basque : guide sommaire, Baiona : Euskal museoa arg., 1930, 2. or.
bizi moduen osagai arkaikoenak, tradizionalak
bezala identifikatuak, gai desberdinak irudikatzeko
hautatuak eta aurkeztuak ziren.
Zailagoa da gaur egun sintesiaren ideia obratzea,
museoak, mugitzen den kultura baten isla izanik,
ez baitu iragan urrun eta bukatu bat aurkezteko
zeregin bakarra, baina bilakerak, aldaketak,
hausturak, lurralde desberdinduak, jarraitutasunak,
problematika konplexuago, irekiago eta
aldakorragoak ikusgai jarri behar ditu. 2001eko
berritzeak, sintesia eta deus ez baztertzaren ideia
honi jarraipen bat eman dio, museoaren jatorrikoa
den printzipioarekin bat eginez.
1922ko sintesia da guti edo aski gaur egun
museoan agertzen zaiguna: objektu berdinak dira
eta, 1920 eta 1990 arteko garaian ez bezala, arrunt
ezinezkoa da kasik haien erabilpena lurraldea
kurrituz ulertzea; honela mutuak bilakatzen ari
dira 1970 ondotik sortu diren belaunaldientzat.
Mende bat iragan da, aldaketa konplexuak
eraginez, baserritartasunari bermatu gizarte bat,
modernoagoa den baterako pasaia bizkortuz, eta
museoak honen berri eman beharko luke kultura,
lurralde baten ulermen gakoak hautatu osagaien,
ikuspegi berezien bitartez emateko, hauek
kontutan hartzen baitituzte gertatu eta gertatu
beharreko aldaketak. (JB)
…XXI. MENDEKO JENDARTE MUSEORA mé
à
—
,
17
À
b
|
|»)
fa
}i
niv
T
%
F
AN
o
21
|ee
w
KR
nn
3e
y
À à
}
ZKP 2024 47
“Euskal gaia” minberagoa dela? Fenomenoa molde
objektibo eta postkolonialaz trata genezake haserrea
eskuinetik eta ezkerretik eragin gabe? Eta gaia museo
baten bitartez trata genezakeia? Ihesbide hipokritoa,
baina zergatik ez, litzateke gela bat gutienez euskarari
eskaintzea, haren ustezko jatorriei, haren ezaugarriei,
haren historiako gorabeherei, haren aniztasunari, molde
folkloristatik kanpo. Ikuspegi antropologikoagoa eta
'politikoagoa' asmatzeekoa da. Esklaboei edo beltzen
trafikoari eskaini museo bat bisitatzean, zaila zaio
museoari engaiamendu inplizito edo esplizitoa ez ukaitea
usaian zorigaitzatzat hartuak diren fenomenoez. Ez diot
hainbestekoa eskatzen
Euskal Museoari, baina bai honetaz gogoeta dezan. Ez
dugu bortxaz museoa duela mende bat sortu dutenen
ikuspuntu berdinak. (X.V.)
Porte-étendard basque, Eugène Pascau-ren eskutik E ON RS ES ER HO
PS2
SUR
AM
OO,
NF
ND
pan ZKP 2024 48
HISTORIA
Estimatze bat egin zuen, 2010eko urtarrilean Euskal Museoko, Bonnat Museoko eta Museum-eko erreserberi buruz, Etienne Féau, C2RMF-eko kontserbatzailea buru eta prebentzioko kontserbazio departamendu buruak,
2009ko urtarrileko ekaitzaren ondotik, « Frantziako
Museoko » baionar bildumen kontserbazio
baldintzak ikuskatzeko. Hiru museoak : Bonnat
Museoa (gaur egun Bonnat-Helleu Museoa,
Baionako arte ederretako museoa), Natura
Historiako Museoa edo Museum, eta Baionako
Euskal Museoa.
2010eko estimatzeak ondorizotatzen baitzuen
Euskal Museoko eta Bonnat-Helleu Museoa,
Baionako arte ederretako museoko erreserbak
« egoera biziki kezkagarrian » zirela, gomendatu
zion Euskal Museoari « teilatua ez bakarrik baina
zureria ere berriz ikustea, eta ipar hegalean kokatu
erreserben antolaketa berri bati pentsatzea ».
Obra hauek azkenean 2015ean burutuak izan dira
erreserba mutualizatu egitasmoa baztertua izan
ondoren.
Estimatzearen ondorioz, C2RMF-eko
zaharberritzaile-aholkulari bat bidalia izan da
erreserba mutualizatu proiektuaren ideiarekin
prebentzioko kontserbazio ikerketa baterako
kargu txosten bat idazten laguntzeko.
« Prebentzioko kontserbazio plan orokor bat »
ekarri behar zuen ikerketa honek.
Txostenaren oharrak kontutan harturik, 1 850 m2
inguruko zolairu azaleko eraikin berri bat erakitzeko
egitasmoa abiatzen du Hiriak 2010ean, bai eta
lotuak diren kanpoko eremuen antolamendua.
Egitasmoa 2015ean baztertu izan behar dute.
Baiona Hiriak eraman erreserba mutualizatuen
egitasmoa baztertua izanik, bere erreserben
berrantolatzeari bere aldetik gogoetatzera
behartua izan da, 2007az geroz, sindikatu misto
gisa kudeatua den Baionako Euskal Museoa.
Bigarren ikerketa bat manatua izan da beraz,
2016an (Roland Pintat, DRAC-eko museoen
aholkulariak 2016/11/30ean, eta baztertua izan
ondotik, bigarren ikerketa baten emaitzak
igurikatu gabe, fite ekiteko beharrik gabe (2020an
onartua Roland Pintaten bisita baten karietara)
jadanik genekiena berretsiko zuena.
ERRAN NAHI BAITA:
Bildumen zatirik handiena, izari aldakorreko 9
gelatan, objektuen (arte grafikoak, margoak,
lapidario, altzariak, objektu ttipiak, etab.) objektu
ekai edo sailka bildumatzen da. Hastapenetik
(1997), termostato bati lotu hezegailu eta
hezetasun-kengailu bidezko klimaren erregulazio
batez gain hornituak dira esparru horiek eta
eraikineko hoditeria sareari, uraren helgi eta
aterabideari lotuak.
Denbora luzaz, termo-higrometro mekaniko
batzuen bidez (Maxant) kontrolatua, klima,
2014az geroztik klima biltzen dute sentsore
elektroniko batzuek (Testo).
ERRESERBAK
1997tik aitzina, 1 200 m2-ko erreserbak eta 250 m2-ko bulegoak plantatuak izan dira
Gaztelu Berriko ipar hegalean, (XIV.-XV. mendeetako gotorlekua, kaserna bilakatua
1840an) Dagourette etxetik 500 metrora.
Gaztelu Berria (barneko korraleko ikuspegia),
Euskal Museoko bulegoak eta erreserbak
aterpetzen dituen ipar hegala. IA
AIN us
o
21
|
T
%
ZKP 2024 49
Baionako hezetasun maila dela eta, hezegailuak
ez dira sekula piztu. Hezetasun-kengailuak
erregularki ibiltzen dira eta klimaren egonkortzea,
oro har, usu optimoa ez bada ere (eraikinaren
irazgaiztasun akatsak, aire nahaste eza geletan,
noizbehinkako aldaketa garrantzitsuak).
Klaus ekaitzaren ondorioz (2009ko urtarrila)
gertatu infiltrazio inportanteek, mikroorganismoak
arte grafikoen garapena erreserban bizkortu
dute, hainbat zaharberritze kanpaina eraginez,
isolamenduaren eta ekaitzarekin andeatutako
esparruen zaharberritzearen funtsezko arazoa
gaur egun molde iraunkorrean konpondu ahal
izan gabe.
Objektu txikien erreserba
Egoera horretan, Sindikatu Mistoak erantzunak ekarri behar zizkion Baiona Hiriak esku utzi bildumen
kudeaketari, 2020 eta konfinamendutik aitzina, Zientzia eta Kultura Proiektu baten zain egon gabe.
•Bitarteko bulego bat antolatua da lan
arduradunentzat (ordu arte gazteluan
bakarrik ezarriak ziren eta beraz museotik,
harrera eta zaintzako langileengandik eta
publikoarengandik «moztuak»!). Hortik aitzina
Dagourettera jaisten dira (2021ean gertatu
lanaren eta barne araudia berriz antolatua izan
denetik) arduradunen presentzia bermatuz
egunero eta asteburuetan, txandaka, eta
publikoarengandik hurbilago egoteko.
• Erreserbak eta museoarekiko lotura:
bi gunek lotura dute, langileek berek bi erakunde
desberdintzat hartzen zituztelarik ordu arte
(sentituakoa eta lanean, batzuen eta besteen
lanbidean errealki edo ustezko bizitakoari
dagokionari irudika ditzakegun eraginekin!). PS2
SUR
2
A,
AT
CDD
Pan ZKP 2024 50
Ondokoak dira erreserbei dagozkien egitasmo berri honen erronka nagusiak: • Eraikinaren konponketa orokorra, zerrailtzea eta estaldura, klimaren erregulazio sistemen
berrikustea eta doitzea bildumak, piezaz pieza
ahal bezain ongi kontserbatzea bermatzeko.
Obrak behar den bezala eta hunkitu
tutoregotzekin adosturik burutuak dira. Kargu
hitzarmen hau 2024an aurreikusia da, Zientzia
eta Kultura Proiektua onartua izanez gero.
• Horretarako, kargu hitzarmena izenpetzen
ari da Sindikatu mistoa herriko etxearekin,
eraikineko obrak gidatzeko gai izateko eta
honen obragintza hiriko zerbitzuak libre izatea
igurikatu gabe segurtatzeko. Baiona hiriak
obretan partehartzea aurreikusten du, honen
kudeaketa delegatuz.
• Bildumen hedapen berria esparruen baitan
kudeaketa errazteko eta kontserbazioa
hobetzeko. Erreserbak, gelaz gela berriz
gogoetatu eta progresiboki birmoldatu behar
dira; lekua eta ibilmolde eraginkorragoa lortzeko.
• Dagouretterako (suhiltzaileen kaserna)
luzapen baten karietara aztertu beharreko
opzioa, Gaztelu Berriko eraikin oso bat
erreserbei eskaintzearena, bulegoei esparru
ttipi batekin, halabeharrez (bildumen zerbitzua,
administrazioa eta komunikazioa gazteluan
aterpeturik egonez).
• Hastapenean aurreikusi zaharberritze esparrua
gazteluan berriz plantatzeko egitasmoa eta
beste erabilpen batzuek saihestu dutena
(mahai xurgatzailea, bainuak eta xurgatzea
berriz abian ezartzea).
• Horri esker erreserba bat bereziki eskainiko
zaio argazki fondoari eta honen klima molde
eraginkorragoan kontrola daiteke.
ERRESERBEN PROIEKTU BERRIAREN
ERRONKAK
Liburutegia
ERRESERBAK "2
n 1
0\%)
ÆSINN
1172
21:
Sn
ZKP 2024 51
Izan ere, Zientzia eta Kultura Proiektuaren
baitan, liburutegia, hastapenean, Dagouretten,
suhiltzaileen kaserna deitu hedatzean aurreikusi
bezala berrantolatuko genuke hemendik 2028ra.
Egokia iduri du museotik hurbil berriz
plantatzea eta Dagourette gunean libro
diren esparru guziak bildumak aurkezteko
atxikitzea. Beraz, aldi baterako
erakusketak, liburutegia eta publikoen
zerbitzua luzapenean antolatuak izan
daitezke (kaserna ohia, Dagouretteko
etxe multzo berdinean dagoen eraikin
ohargarria), bilduma iraunkorren
kontakizun esparruak berreskuratuz
segitzen ahalbidetzeko.
Liburu baliotsuen erreserba, bildumak
bezala hartua, gazteluan gelditu daiteke
eta hitzordua hartuz besterik ez zaie
ikertzaileei aurkeztua izanen, edo aldi
baterako erakusketetan txandakako
aurkezpenen karietara.
Epera, kontserbazioa baldintza klimatiko onenetan
bermatzea da xedea, kanpoko eraikinetan oraindik
biltegiratu objektuak barne, klima erregulatua ez
delarik, aterabide iraunkorra atzemateko.
Urgentzian abian ezarri ditugu beheragoko
operazioak Covid krisiaren garaian gertatu
hetsieren karietara eta hau ZKP hau plantan ezarri
aitzin:
• Konfinamenduari esker ASFO-ko erreserba osoki
hustu eta bildu ahal izan dugu solairuartetzeko
eta beraz haren bilketa eta helgarritasuna
optimizatzeko.
ASFO-koa deitu hangarak Gaztelu Berrian
sartzen ahal ez diren eta klimaren aldaketei
minberak ez diren « izariz kanpoko » objektuak
aterpetzen ditu.
Hainbat aldiz lekuz aldaturik, tren
geltokitik hurbil dagoen 250 m2 inguruko
hangar ohian (XXe) biltegiratuak dira,
Aturriren beste aldean, Hiriaren esku,
Euskal Herriko Tokiko Lur Funtsaren
Erakunde Publikoak utzirik (Dagourette
Etxetik eta Gaztelu Berritik 1,5 km
ingurura). Alokatze prekario batekin
kudeatua da eraikina eta estatus
aldaketa arriskatzen du, sektore
horretan 2030era izanen diren eraikuntza
proiektungatik, eta horrek behartuko
gaitu maila bakarreko erreserba bat
okupatzea aurreikustera.
Alokatze prekario honek parada
eskainiko du, etorkizun aski hurbil batean,
maila bakarreko erreserba toki baterako
obrak berriz abiatzea (bilduma guziarentzat behar
bada).
• Erreserbak optimizatzen hasi gara jadaniko:
Bildumen bilketa optimizatzeko erreserben
berrantolaketa plan bat abian ezarria da, Gramont
bildumak berriz ekartzeko 40 urteren ondotik
(Paueko gazteluko eremu nazionalean aterpetuak
ziren 1982az geroztik) eta progresiboki berriz
sartuak dira.
ASFO erreserba. Plantatu hornikuntza guziak
itzulgarriak dira, erreserba iraunkor proiektu berri
baten kasuan lekuz aldatu behar baldin badira. PS2
SUR
AM
OO,
NF
ND
pan ZKP 2024 52
1982az geroztik, Baionako Euskal Museoari utzia izan zitzaion Gramont bilduma, Paueko gazteluko Eremu Nazionalean aterpetua zen, Baionan molde iraunkorrean atxikiak izan aitzin. Gaztelu Berrian dauden erreserbak optimizatuz,
arte grafiko eta margolaritza erreserbak, pisu
gutiagoko bildumetarako espazioa libratu ahal
izan dugu (margolaritza, arte grafikoak eta
zizelkaritza ttipia).
Bukatzekotan dira antolamendu hauek (zerradura,
estaldura, leihoak eta murru zaharberritzea,
margolanen plantatzeko seilak).
Zurgintza ateleria etxabera 2022an lekuz aldatua
izan denetik, erreserben berrantolamendua
eta optimizazioak eraman gaitu « Gramont
» margolaritza erreserba berria 3. estaiara
plantatzera, dagozkion arasa materiala erosiz:
70 000 € 2023an.
Euskal Museoak hemen Baiona Hiriaren konduko
ekinez, 35 000 €-ko parte hartzea eskatu du,
orohar antolamendu honen prezioaren % 50.
GRAMONT BILDUMAK
BAIONAN BERRIZ HARTU
(2022-2023 ETA 2024 LAN SAILA)
Gramont bildumarendako antolatua
izan den margolan erreserba berria.
Marinaren gela, Gramont bildumak gaur egun balioan
ezarriak diren sekzioa, museoa luzatzekotan, bikoiztua
izanen litzateke gela hau, bildumaren balioztatze
hedatuagoa ahalbidetuz horrela.
ERRESERBAK "2
n A
0\%)
AIN
51°
DEEE
—
ZKP 2024 53
ERRESERBEN BERRANTOLAKETAREN
FINANTZA PLANA
Gaztelu Berriko estaien berrantolaketa abian da estaietan dauden erreserben optimizazioa ahalbidetzeko objektuen metatze/pisuaren arabera, azpi
honetako finantza planari
Obren egoera 23-06-08an eta
23-08-01an (ZGB) eurotan Empresak Oharrak
2730 € Atlantic Elec + MDEtxelan Elektrizitatea (1410€) + hoditeria (1320€)
3990 € Trotec Kontrola klimatiko tresneria (ezetasun-kengailu eta haizagailuak)
804,38 € Boutica Design
8141,28 € SARL Pierre Carrère Gisu emokadura berritzea: obren bukatzea 2023
7056 € EURL DARRIGOL Jérôme Zurerien berritzea
336 € APR 2023ko ekainean aurreikusi lana
38 257,21 € Mavipal Obren bukatzea: 2023ko ekainean
4300 € Bonnat Museoan berreskuratu margolanetarako seila finkoak
65 614,87 €
9672 € Bovis 2023 ko urriaren 2tik 4ra burutu lanak
3424,80 € Promuseum Bukaera iraila bukaera urria hastapeneko aurreikusia
13 096,80 €
1000 € Garrouste Katedraleko zurerien lekuz aldatzea altzari erreserban lekua libratze-
ko (gaur egun betea dena): 2024ra gibelatua 1000 €
4000 €
Frantziako Museoak beharmenduak betetzeko deskutsatze eta anto-
lamendu obrak: 2024ra gibelatua
1000 €
4000 €
9000 €
75 614,87 € 74 411,67€ ZGB 2023an inbestituak EE, RD ER Æ
PS2
SUR
AM
OO,
NF
ND
pan ZKP 2024 54
BILDUMA GUZIEN KONTSERBAZIO
BALDINTZAK HOBETZEA
• Murruak isolatu eta sanotu (errautsetik
babestu, xurgatzea + mélinex)
• Ur isuri arazo errepikakorrak konpondu
aitzinaldeko eraiki eta leiho bermagailuetan.
• Hiriarekin kanpoko mantentze plan erregularra
abian ezarri (huntza kanpoko murruetan eta
landare oportunistak)
• Gaztelu Berria eraikineko erreserben hedatzea
• Kontserbazio materiala osatu (plano altzariak,
apalategiak...)
• Iragaitza erreserba ttipi bat absulutuki osatu
Dagouretten, obren mugimendua errazteko
(suhiltzaileen kasernerako datorren luzapenean
aurreikustekoa)
• Isolamendua, aire nahasketa eta klimaren
kontrolaren hobetzea, eraikinaren inertzia
hobetuz.
• Erreserbaz erreserbako antolamenduen
segitzea, horniduren gaurkotzea
• Erregularki burutu beharreko hezetasun-
kengailu eta kontrola materialen klimaren
erregulazio bilana.
• Kontrola horniduren gaurkotze
progresiboa.
• Intsektu eta/edo kaltegarriak zepoan
hartzeko tresneria
• Erreserben helgarritasuna indartu
(sailkapena, trabatzea)
• Erregularki aurreikusi beharreko fungizido,
prebentzio eta sendatzeko tratamenduak.
• ASFO sailkapen berrirako, garbitzeko
denbora hartu (xurgatuz) eta tratamendua
bukaerako sailkapena optimizatu aitzin
eta epe luzera pisu, izari eta balioan jartzeko
epearen arabera.
• Zinezko argazkilaritza estudioa aurreikusi
erreserben optimizazioan.
• Erreserbak erregularki garbitu.
FONDO ZAHARRA ETA ERRESERBAK
HOBEKI EZAGUTU SAILKAPEN ETA
BERREGOKITZAPENEN KARIETARA: OBREN
KONTROLA
Obren kontrola, atzera begirako inbentarioa eta
informatizatzea segitu, bilduma eta balioan jartze
obraleku desberdinen karietara.
Eta honela 2020 arte burutu « aldian aldikako »
zaharberritze politika ordezkatu.
Aldi baterako erakusketa bakoitzak, erreserban
gelditu bildumei buruzko obraleku berri bat ikertu
eta burutzeko, berritzea elikatzeko eta bilketa
eta eskuratze kanpainak hobeki eramateko
informatzeko parada eskaintzen du ere.
2024-2028 PLA NGINTZAN ORAINDIK
AURREIKUSI BEHARREKO OPERAZIOAK
Ehunen egokitzapena 2021eko
kontserbazio lan saila.
ERRESERBAK "2
n A
0\%)
AIN
51°
DEEE
—
ZKP 2024 55
ZENBAIT URTETARAKO KONTSERBAZIO ETA ZAHARBERRITZE PLANA
Urtea Funtsa Lan saila Iraupena Aurreikusi kostuak
2020 - 2024 Ehungintza 4 urte 30 000 €
Ocana Argazkilaritza 10 urte 50 000 €
2024 - 2025 Mendeurrena Objektu teknikoak 1 urte 50 000 €
2025 - 2028 Zaharberritzea erosi eta emaitzen ondotik Margolaritza Urte guziez 10 000 € / an
2025 - 2028 Bildumako objektu ttipien zaharberritze eta mainatzea Teknika mistoak Urte guziez 10 000 € / an
2026 - Ibilgailuen zaharberritzea Aitzineko ikerketa 10 urte
OROTARA 150 000 €
BILDUMEN LEGEZKO ESTATUSA EZAGUTU:
EGOERA AKTA EGIN OBREN KONTROLA EGITERAKOAN
• Inbentarioaren datuak informatizatu eta indexatu behar dira eta
inbentarioaren euskarri desberdinak (sartzeen kaierak…) indexatu behar.
• Bildumak dokumentatu (heldu diren ahala).
• Obren txostenak elikatu.
Adibidez:
2021: Ehungintza bildumen prebentibo eta sendagarri kontserbazio lan saila.
2022: Aragazki fondoen prebentibo kontserbazio lan saila hasia da. INP-rekin burutu obraleku-eskolak dira, ondotik urteko kontserbazio eta zaharberritze
kanpaina gisa luzatzen direnak. | PS2 SUR
AM
OO,
NF
ND
pan ZKP 2024 56
BILDUMEN LANGILE TALDEA
BERRANTOLAKETA PROIEKTUAN ENGAIATUA
• Kontserbatzaile buru 1
• Kontserbazio laguntzaile 1
• Bildumen arduradun 1
• Bildumen kudeatzaile 1
• 2 dokumentalista.
Bilduma taldea, noizbehinka sostengatua da
zeregin horietan :
• Astelehenetan (museoa hetsia den egunetan)
eta ostegun goizetan (museoa hetsia den
goizean) asteko atsedenaldia ez diren ondareko
langile taldeengandik (erran nahi baita 2 pertsona
beti) publiko gutiago etortzen delarik azarotik
martxora.
• Ikastun langileengandik: cifre ikasle laguntzan
doktoregaia (2023), Louvreko Eskolako ikastun
langilea (Euskal Herria eskola handiak programa)
2023-2024
• Bilduma lan sailetatik: Ondarearen Institutu
Nazionalarekin antolatuak (gehien bat apirila
hilabeteetan 2020az geroztik).
Fondo immaterialez arduratuko den pertsona bat
gehiago bildumen ekipan sartzea aitzinikusten
dugu: filmak eta soinu zintak (Kontserbatzaile
buruak utzi postuaren %50az, hemendik goiti
denbora erdiz pasatua eta Bonnat-Helleu
Museorako Baiona Hiriak pagatua) beste
denbora erdia, europar fondoen zaintza eta
numerizaziorako, europar proiektu kontratu baten
eraikuntza progresiboki diruzta dezakeelarik.
ONDORIOZ:
Mementuko, oraingo ZKP-an, erakusketa
esparruak handitzea lehenetsi dugu, esparru
bisitagarrien mailan, 2025ean berriz irekiko den
Bonnat-Helleu Museoarekin oraindik lehia dadin
Euskal Museoa, eta museo esparru bat hiri barnean
indar dezan, ‘museoen karrika’ den Jacques Laffitte
karrikaren alde batean eta bestean mutualizazio
gogoetak honela abian ezartzeko.
Gunekako lurralde proiektuak, Maulen eta
Donapaleun, Baionako erreserbak arintzeko
erreserbak antolatzea aurreikusten du ere (Maule,
jantzi erreserba). Ez da duda izpirik, hala ere,
erreserben arazoa Baionan berriz agertuko dela
hemendik 2030era.
Hemendik hara beharko dugu, Baiona Hiriarekin
(gorago aipatu kargu hitzarmena) 2024an
erreserba gehigarria antolatu, Gaztelu Berriaren
etxabean, izari handiko obrak hartzeko gisan: gaur
egun Bordeleko BOVIS-eko biltegietan, urtean
8 000 € ordainduz bildumatuak diren altzariak,
margolanak, tapizeriak eta margolan handiak
hartzeko!
BILDUMEN LANGILE TALDEA
BERRANTOLAKETA PROIEKTUAN ENGAIATUA
Objektuei errautsa kentzea
ERRESERBAK "2
n A
0\%)
AIN
1°
DEEE
=
"2 ZKP 2024 57
OBREN KONTROLA ETA NUMERIZAZIOA
Bildumen programazioak behartzen gaitu erreserban eta geletan diren bildumak kartografiatzera lehengo garaia kontutan hartzen duen kontakizuna eraikitzeko, testuinguru bat berriz emateko eta 1990-2000 hamarraldietara
bederen segiarazteko.
OBREN KONTROLA
85.000 objektu inguruz osatuak dira museoko
bildumak. Multzo horretako obren kontrola
burutzen ari gara eta atzera begirako inbentarioa
egitera eramaten gaitu.
85.000 objektutan estimatu bolumenetik:
• 15.000 objektu 3 izaritan, hauen artean altzari
anitz.
• XVII. mendea eta 1950 hamarkada arteko
margolanak.
• objektu etnografikoak (XIX. bukaera-XX.
hastapena)
• arte obrak eta objektuak (XVIII. mendetik bi
gerlen arteko garaira)
• 20.000 dokumentu grafiko. Aski aitzinatua
den arte grafikoko obren kontrolari esker,
orain arte 50.000 dokumentutan estimatu
kopurua erlatibizatzen ahal da. Gaur egun,
12.000 dokumentu kontrolatuak izan dira, hauei
mapak eta afitxa kopuru garrantzitsua gehitu
behar zaie, 20.000ko kopurua ez gainditzeko.
Sail honetan sartzen dira estanpak, mapak,
planoak, marrazkiak eta afitxak.
• 50.000 argazki.
Luzaz gutietsia izan den argazkien fondoa
(negatiboak eta errebelatzeak), 2008an balioan
ezarria izaten hasi denetik, aberatsena eta
kopurutsuena da. 1920-1930 hamarkadetan
bildu argazki zaharrei (5.000 irudi inguru),
gehitzen zaizkie progresiboki bildumetan etorri
diren fondoak (Bru fondoa, 6.000 irudi 1960tik
1980ra) edo berrikiago (Aubert – Auguste eta
ondotik Marc- fondoa, 30.000 irudi inguru
1900etik 1960ra; Ocaña fondoa, 1.000 irudi inguru
1930 eta 1960 artean; Ro-Ger fondoa, 5000 irudi
inguru 1960 eta 1980 artean).
NUMERIZAZIOA
2006az geroz progresiboki burutzen dira
numerizazioa eta balioan jartzea, indar bat egina
izan da numerikoki balioan ezarriak izan daitezen;
lanak segitzen du obren kontrolaren eta aldi
baterako erakusketen karietara
2006an, 3.000 objektu (irudiak eta notiziak),
ezarriak izan dira internet gunean « bildumak »
erlaitzan.
2009an, eta ondotik 2016an, 3.000 objektu berri
(fondo zaharreko argazkiak) gehituak izan dira
linean den datu basean. Argazki fondoari buruzko
lanak segitzen du 2022an Ocaña eta Aubert
funtsekin.
Hemendik aitzina, aldi baterako erakusketa
bakoitzak gure bildumak bisitatzeko eta
obren kontrola bat egiteko parada eskaintzen
du, balioan ezarriak izan daitezkeenak
indentifikatzeko, eta beraz zaharberrituak
eta, ondotik numerizatuak izateko. Besteak
babestuak eta estabilizatuak dira bederen.
BILDUMAK BALIOAN EZARRI ZKP 2024 58
ESKURATZE POLITIKA BATI
BERRIZ EKIN
Ez dago gehiago, gaur egun, bildumen bilketa sistematiko eta aberasteko politikarik, azken hau, geldoturik dabilena, aldian aldika egiten baita, aukeren arabera.
Azken urte hauetan eta 2019arte sartu objektu
gehienak emaitzak dira eta margolanak edo arte
objektu zaharrak dira nagusiki. Azken eskuratzeen
artean agertzen dira ere Ro-Ger argazki fondoaren
eskuratzea.
Duela guti arte, museoak ez zituen arrunt bere
eskuratzeak kudeatzen, museoko ekipak bortxaz
proposatu gabe hiriak erosi fondoak eskuratzen
baitzituen. Baiona Hiriaren jabetzak dira bildumak,
Sindikatu mistoak kudeatzen baditu ere, honen
esku utzia baita bildumaren kudeaketa. Arrunt
beharrezkoa da zinezko eskuratze politika bat
plantan ezartzea, eta hau da Zientzia eta Kultura
Proiektuaren erronka nagusietakoa.
BILDUMAK BALIOAN EZARRI
Bilketa sistematikorik ez 1926az geroz.
Eskaintzaren merkatuaren araberako eskuratzeak.
Benjamin Gomez-en « enfilade »,
2021eko salmenta publikoan eskuratua "2
n 1
0\%2)
#SINN
11°
DEEE
—
"2
= Æ 5 Æ
ZKP 2024 59
XX. MENDEA
AZALDU
Garrantzitsua da beraz :
• Eskuratze aitzinkondua Baionako Euskal
Museoak kudea dezan eta ez dadin Hiriko
buxeta lerroetan geldi, jadanik kontrolatuak
(eskualdeko batzordeak Akitania Berriko
DRAC-en) eta pisuak diren desmartxak
bizkortzeko eta sinplifikatzeko eta objektu
gehiago biltzeko.
• Jendarte museoak, arte ederretako
museoaren gisara, eskaini eskuratze kredituak
ukan ditzan, objektu enblematikoak eskura
ditzan eta bildumetan emana izanik edo
ondare gisa sar ez dadin beraz. Horrela Henri
Caro Delvailleren Le paon blanc obraren
eskuratzearekin gertatu bezala.
Ez dadin gehiago bildumako hutsunik izan, lurralde berezitasunean, mundu moderno eta garaikiderako pasaia erakusten duten objektuen bilketa
sistematikoari berriz ekin behar zaio beraz (emaitzak eta ondareak). Obra eta objektu enblematikoenak ez daitezen bilduma publikoetatik eskas izan
eskuratzeko aitzinkondu faltaz
Henri Caro Delvailleren Le paon blanc, 1906, Baiona Hiriaren eskuratzea,
Euskal Museorako, Ondarearen Fondoaren, suskripzio publiko eta
mezenas eskuzabalen laguntzarekin, 2021. PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 60
ERAKUSGAI JARRI:
BILDUMA IRAUNKORRAK
2.000 objektu eta dokumentuko selekzioa aurkezten du museoak erakusketa iraunkorrean, 3 neurriko objektu gehiengo handi batekin. 2000 hamarkadako museografia, garaikide eta estetikoa oraindik aitzinera ekarria
da, museo berritu eta oraindik modernoaren
irudia ekarriz. Garrantzitsua da azaltzea eta
eztiki eta geruzatze museografikoa errespetatuz
bilakaraztea.
Lurraldea ulertzeko etortzen dira bisitariak eta
ez objektu famatu hau edo hori ikusteko. Hauek
sortzen ikusi dituen testuingurua ulertzeko gakoak
eskaini behar dira beraz, kurritzeko lurralde bat eta
ezagutzeko eta ulertzeko kultura bat uler dezaten,
espazioan bezala denboran ere.
BILDUMEN HISTORIA ETA BILKETA
POLITIKA
1920 eta1930 hamarkadetan eta 1950 hamarkada
arte (pilotari buruzko Arramendy fondoa) bilduak
izan dira Dagourette Etxean erakusgai ezarriak
diren pieza gehienak.
Emaitzez osatua da lehen eskuratze hauen
proportzio handia. Arte grafikoko dokumentu eta
argazki fondo gehienak bigarren denbora batean
etorri dira, 1960 hamarkadatik goiti, haien egilea
edo jabearen heriotzaren ondotik, eta erabat
desagertua den mundua erakusten dutenak.
1992tik 2001era berritua izan bada ere, bere
kontakizuna guti bergaldekatu du museoak
eta XX. mendearen bigarren zatia biziki guti edo
batere ez du kontatu. Ezinbestekoa bilakatu da
beraz gerla ondokorako eta 2000 hamarkadaren
hastapeneko kontakizun hori galdekatzea,
jadanik 2020an gaudelarik.
BILDUMAK BALIOAN EZARRI
Argazkilaritza 50 000 inguru
Margolaritza 1000 inguru
Arte grafikoak 20 000 inguru
Altzariak 2000 inguru
Objektu ttipiak 6000 inguru
Lapidarioa 200 inguru
Ehungintza 800 inguru "2
n A
0\%)
AIN
51°
DEEE
—
PCS 2024 61
URTE ANITZEKO ESKURATZE PLANA
Urtea Xahutzeak Aurr. sartzeak Urte anitzeko eskuratze plana
2023 54 000 € 3500 €
17 000 €
(DRAC diru lag.)
35 000 € (hiriak
euskal museoari
emaitza)
5 500 €
(mezenasgoa)
Amable Arias-en obra multzoa GAUR taldea 20 000 €.
Amable ARIAS (1927-1984) / Euskal eskola modernoa / Gipuzkoa.
Margolari eta marrazkilaria da, Euskal eskola modernoaren sortzaile enblematikoetakoa bat da, eta GAUR taldeko 8 kideetako bat (Nestor Basterretxea, Jorge Oteiza-rekin…), 1965ean Donostian sortua, Euskal Herrian modernitate estetikoaren defentsa eta sustapenerako, frankismoaren testuinguruan.
José Antonio Sistiagaren obra multzoa, GAUR taldea
(2023rako 34 000€-ko lehen zenbatekoa duen urte anitzeko plan baten arabera). José Antonio SISTIAGA (1932-2023) / Euskal eskola modernoa / Gipuzkoa, 1960ko hamarkadaz geroztik Ziburun kokatua. Donostian sortua eta Parisko Arte Ederren Eskolan formatua. Euskal Herriko mugimendu modernoaren margolari enblematikoa da, besteak beste, GAUR taldearen bultzatzailea izan zen.
Artista liburu baten erosketa, R.Brandhof, arte azaleztapena , erlikata 2022
2024
(Mendeurre-
naren urtea)
25 000 €
15 000 € + aukerak
Mendeurrenaren
urtea
10 000 €
(aurr. diru lag.)
40 000€ hiriaren
dirulaguntza
5 500 € Mezenasgoa
José Antonio Sistiaga (2024ko 25 000€-ko kitatzea).
Robert Brandhof-en 6 margolaneko multzoa murruko poliptikoa osatzen dutenak, Portrait du trinquet moderne (15 000 €)
2025
Zehatzekoa ZPK
garapenaren arabera
Etxea erakusketa
50 000 € hiriaren
laguntza
DRAC laguntza %20
Mezenasgoa
Hauen artean eskubide eta filmen eskuratzea INA, PATHE-ri, proiekzio iraunkorrerako geletan (aurkeztu objektuen testuinguratzea LCD pantailen bidez).
Altzaritza, art déco margolaritza (Elissaga, Maggie Salcedo), objektuak (Cazaux)?
2026
Zehatzekoa ZPK
garapenaren arabera.
Aisialdiaren
erakusketa
50 000 € hiriaren
laguntza,
DRAC laguntza %20,
Mezenasgoa
Argazki eta objektu, margolan eta zizelkadura eskuratzea. Hauen artean, « Société française de la photogra- phie »-ri eta « Fondation Albert Kahn»-ri erosi eskubideak.
Surf historiko ederra ?
Artista ezagunen argazkiak (Euskal itsasbazterrean egin egonaldian), Hermann Paul-en obrak?
2027 Zehatzekoa ZPK arabera
50 000 € hiriaren
laguntza,
DRAC laguntza %20,
Mezenasgoa
Hauen artean, arte eta etnologia objektuen margolanen eskuratzea. PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 62
ALDI BATERAKO ERAKUSKETAK
Baionako Euskal Museoan, ez baitira aitzinikusiak izan aitzineko berritzearen karietara, erakusketa iraunkorreko gela batzuk kenduak izan dira aldi baterako erakusketak antolatzeko gisan, ibilbidearen
kalitatea kaltetzeko horrela.
Etengabe okertzen ari den egoera errepikakor
hau konpontzea da ZKP honen eta museoaren
handitzeko proiektuaren xedea ere.
2020TIK 2028RAKO PROIEKTU
URRATSAREN GARAIKO DENBORALDIAK
ETA ERAIKINA HEDATZEA AITZIN
Aitzinetik zehaztu erakusketen egutegi printzipioa
2020an jadaniko onartua izan da, ikerketa,
partaide eta ko-ekoizpenen bilaketa, balioan
jartzeko bildumen eta eskura daitezkeenen
tratazea eta zaharberritzea aitzinatzeko.
Exogenotzat ekarriak dira urte bikoitiak (2020,
2022, 2024, 2026): Euskal Herria eta lurraldea, haien
«asmatzaileek» begiraturik.
2020: Ziburuko Arte Eltzegintza, 1919-1995.
2022: Léon Bonnaten mendeurrena:
Maisua, ateleria eta Baionako Eskola (Bonnat-
Helleu museoarekin ko-ekoizturik, eta Baionako
hirian museum, departamenduko artxiboak,
Arte eta Historia Hiria eta Baionako AOIZ-arekin
partaidetzan)
2024: Euskal Museoaren mendeurrena:
begirada antropologikoa eta jendarte museoak,
museografia eta ikuspuntu historia (partaidetza
bilaketa: lurralde sareak, Mucem, Jendarte
museoak, FEMS).
2026: Aisialdien asmatzea Euskal Herrian:
Eugeniatik surfera (lan titulua), partaidetza
bilaketa (itsasbazterra, Donostia, Biarritz…).
« Endogenoak » deituak dira urte bakoitiak (2021,
2023, 2025): Euskal Herria eta lurraldea, lurraldeko
eragile eta herritarren ikuspegitik ikusiak.
2021: Trames du quotidien, Haritik harira,
ehungintza Euskal Herrian gaiari buruz: janztea eta
beste apaindurak ; (Bi erakusketa ibiltari eragin
ditu lurraldean erakusketa honek: bata 2022an
Donapaleun, bigarrena maskaradako janzkien
inguruan Maulen 2023an (Euskal Kultur Erakundea
eta Euskal hirigunearekin partaidetzan).
2023: Euskal Herria koloretan : Autokromoak, 1907-
1937 (Bilboko Euskal Museoarekin partaidetzan)
2027: Euskal etxearen diaspora miresgarria; 1937ko
Erakusketa Unibertsaletik « Les 3 B » geroztik,
arkitektura erregionalistatik.
BILDUMAK BALIOAN EZARRI
Zinezko politika bat aplikatu behar zaie ere, etorkizuneko bilduma orain eraikitzen laguntzeko. Horrez gain, museorako interesa urtero berriz aktibatzeko
aukera ematen dute, eta, ondorioz, itzultze tasa eta bere hurbileko bisitarien kopurua emendatzeko ere. Hiriaren eta lurraldearen erakargarritasunean
parte hartzen dute, eta, beraz, ezin dira sakrifikatu eta esparru eskainiak ukan behar dituzte. ZKP 2024 63
« SASOI ARINA »
AZAROTIK MARTXORA
• Obra gomitatuak:
Jende ospetsuak Euskal Herrian, artista ezagunen
egonaldiaren lekuko diren obra batzuen bitartez:
Bonnat (2022) Loti (2023), Ravel, ...baina baita
Picasso eta Edmond Rostand edo Luis Mariano ere.
• Ibilaldi eta gaikako erakusketak:
Charles Carrère, obra grafikoa (2021), La Zélée,
framazoneria 250 urtez Baionan; Dominak eta
dominekin ohoratuak (2022); PierreLoti (2023).
• 2021etik 2028ra, Euskal Herriko emazte artistei
eskaini zikloa:
Eugeniaren ildotik, aldare bat Eugeniarentzat (2021)
eta ondotik, Feillet ahizpak, bi ahizpa margolariren
senitartea: Marie Garay, Léon Bonnaten ikaslea
(2022), Rosemonde Gérard eta Clémentine Hélène
Dufau (2024 Arnagarekin partaidetzan),Elizaga,
etab...
Kikara eta kikara azpikoa, Ziburuko
eltzetegia, Vilotte garaia, 1940 inguru
Baionako bestetako lepokoa, anonimoa, 1950 inguru.
Trames du quotidien, Haritik harira erakusketa. PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 64
ARTISTA GARAIKIDE EGOITZA
Azkenik, gure erakusketa iraunkorrekin parez pare
gomitatu artisten programa garaikide bat ukanen
dugu: Nader Koochaki : Museoa urtu, egoitza
artistikoa 2021-2024an Euskal Kultur Erakundea,
Zuberoako Sindikatua eta Gordailuarekin
(Gipuzkoako zaharberritze Zentroa) partaidetzan.
Ikerketa fase baten ondotik 2022an, (Zuberoako
kaiolaren kartografia, artaldeen bilketa, proiektuan
parte hartzeko boluntarioak atzemateko
artzainekin topaketak) eta negu honetan (2023ko
urtarriletik maiatza erdia arte), Soineko pasaia
erakusketa artzaintza gelan aurkeztuta, Museoa
urtu proiektuaren bigarren fasea prestatzen dugu.
Erran nahi baita, 3D prototipatze eta urtze teknika
baten araberako joare prototipoen fabrikatze
esperimentala.
Prototipo hau sinesgarria bada, 2024an
(museoaren mendeurren urtea), parte hartzen
duten artalde buruko ardi bakoitzari ezarriko
genizkiokeen joareak fabrikatuko ditugu.
Obra ibiltaria lurraldean, proiektu oso berritzailea,
lurraldean ibiltzen den obra batena, baina Museoan
inbentariatua dena; honen prozesu esperimentala
bai eta «Works in Progress » horren kontakizuna
ondotik ikusgarria izanen daitekeelarik Baionako
Euskal Museoko artzaintza gelan (erakusketa
iraunkorrak, soinu obra), eta ondotik Maulen
(ibiltaritza Zuberoatik hurbilenera). Horretarako
dirulaguntza eskatua izan zaie DRAC eta Akitania
Berria Eskualdeari, lurraldeko garapen faseari
dagokionez.
EKE eta Baionako Euskal Museoak dute elkarren
artean artista egoitza antolatzen Zuberoako
sindikatua, Gordailua eta Euskal hirigunea
partaidetzarekin.
GURE BILDUMAK EZ IRAUNKORRAK ETA
AUSARTAK BILAKARAZI.
• Gure erakusketa iraunkorren aurkezpena
berraktibatu.
ONDOKOA AHALBIDETU BEHARKO
LUKE ALDI BATERAKO ERAKUSKETA
BAKOITZAK:
• Ikerketa egin eta gure bildumaren kontakizuna
aitzinarazi.
• Bilduma eta bereziki erreserban gelditu
objektuak esploratu.
PROGRESIBOKI EGINEN DIRA GELEN
BERRANTOLAMENDUAK
Eta hau, museografia errotik birmoldatu gabe,
museoaren hedatzea arte. Bilakaera honi
kontakizuna berridazten, irauli gabe osotzen
eta XX. mendea kontatzen ahalko dugu ere:
gure Hegoaldeko probintzietako Euskal Herritar
auzoekin, baina gure biarnes eta gaskoi auzoekin
batzen eta bereizten gaituena pausatzea.
BILDUMAK BALIOAN EZARRI
Trames du quotidien, Haritik harira erakusketaren
escenografia, 2021an.
ALDI BATERAKO ERAKUSKETAK "2
n A
0\%)
AIN
51°
DEEE
—
ZKP 2024 65
« Erakargarria izatea da Euskal Museoaren ezaugarria, bereziki Dagourette
etxea berari esker eta gelen indar gehigarriari esker, obran jarri museologiaz
dioguna nolanahikoa izanik ere. Erakargarritasun hau gara dezaketen neurriei
buruz gogoetatu beharko genuke.
Aitzinetik daukat Euskal Museoak ondokoa egin dezakeela eta egin behar
duela:
• Museo ororako ezagutuak diren zereginak atxiki: kontserbatu, aztertu, erakutsi,
helarazi.
• Haren erakargarritasuna indartu.
• Leku unitatearen beharrezkoena atxiki, gai unitatea nabarmena izanik.
• Balioak helarazi eta museoak betekizun soziala duela kontutan hartu (ez
bakarrik eskoletako haurrengan).
• Haren bilduma ikusgarrien beharrezkoena atxiki eta bilduma ikusgarri hauen
parte bat berritu hala ere.
• Erakusgai ezarri objektuari bere monumentu (objektuaren izariak ikustekorik
deus ez du horretan), jendartearen historian, honen artean arte historia,
sargarritasun, ondasun sozial eta publiko balioa eman edo berriz eman. Gogoeta
teoriko eta ekintza praktikoarekin gaiari buruz.
• Erakusleihoak, euskarriak, argiteria, afitxatzea etab bezalako erakusketari
eskaini ekaien kalitatea zaindu.
• Museoaren tokia, eraikuntzaren kalitatea zaintzen segitu.
• Open data munduan sartu fondoei dagokienez (objektuak, ikonografia, arte
obrak, liburuak etab.).
• Ahozkotasunaren munduan sarraldi bat egin eta ondotik serioski erabili.
• Harremanak beste hiru probintzietako giltza-eragilekin bederen errotu »
(X.V).
San Andresen estatutu polikromoraren egonkortzea,
Juliette Fayen eskutik, 2021 PS2 SUR
AM
GO
NT
ID
pa ZKP 2024 66 PCS 2024 67
5 Kontakizun bat berreraiki PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 68
Ikusi dugu, gai batzuk garatuak izanen dira Donapaleun eta Maulen eraikitzekoak diren beste poloetan: hala ere garrantzitsua da Euskal Herria zer den ulertzen ahalbidetzen duten gai guziak aipatuak izan daitezen Baionan eta
publikoak euskal lurraldea kurritzera bultzatzea;
honela, lurraldeko beste poloekiko lotura azkartua
izanen da kontakizunen osagarritasunaren
zentzuan.
EDUKIAK BERRIZ DEFINITU
Edukibatzuk gehituak izanen dira:
• Euskara eta beste hizkuntzen lekua espazioa eta
denboran
(Kronologia dinamikoa, taula sinoptikoa, XOKOA
gelan plantatzea ikertze fasean?)
• Etxearen, premuaren rola eta transmisio sistema
euskal jendartean atzotik gaur arte (lehen estaiako
arkitektura gelaren berregokitzea).
• Komunitate desberdinen rola, erlisioneen historia
eta antropologia gure lurraldean, hierarkiarik
sortu gabe sinesmenen artean, baina haietako
bakoitzak duen rola arkitektura konfigurazioan
eta usaia eta ohiduretan.
Adibidez: katolizismoak izan duen gotorleku
betekizuna euskal nortasunaren egituratzean
frantses Iraultzaren ondotik: euskararen
erabilpena eremu publikoan, komunitatearen arau
sozialen preskripzioa, ideologia erregionalistaren
sustapena III. Errepublikaren garaian, lekukoa
ezkerreko mugimenduek Bigarren Mundu gerlatik
goiti hartu dutenetik.
• Sineste eta errito ohiek utzi aztarnak: gela bat
« heriotza eta honen bizitakoaren historiaz »
(xutarrien gela, 4. gela).
• Baionako portuaren lekua gure lurraldearen
historian eta Estatu zentrala eta lurraldeen arteko
harreman konplexua (Gramont bilduma balioan
ezarriz).
Portuko, botereko pertsonai handiak, Estatua/
lurraldea harremanak (Argitu gelan?)
Bi erreken bateragunea eta itsasora buruzko
irekidura, merkataritza eta estrategia lekua
(gelen zatikako berrantolamendu, portua, ibai
ontzigintza, arrantza, tratularitza eta maketa)
Tokiko pertsonai historikoen rola, haien potretak
ibilbidean aurkeztuak izanik eta Baionako
portuaren konfigurazioak jokatu rol zentrala.
Maketaren gela adierazkorragoa bilakarazi, soinu
programa numerikoa gehituz.
Euskal Museoan aurkeztuak
diren hilarriak. 17776
s {7
ANVLA.
(ANG
(JV
ee
DA
ZKP 2024 69
MUSEOGRAFIA AZALDUA EDO BERRIZ
GALDEKATUA
Xedea ez da bortxaz jadanik dagoen museografia
kentzea edo osorik iraultzea baina esparru
bakoitzerako, testuinguru bat ematen eta
objektuen birtestuinguratze ahalbidetzen duten
dokumentu, argazki, entzunikusikoez osotzea
(aitzineko zaharberritzearen karietara abiatu lana
osotu).
IKUSPEGI HISTORIKOAGO ETA
ANTROPOLOGIKOAGOA
Adibidez, soinu batzuek (bisitaria pasatzean
abiatu soinu dutxak), irudiek (argazki eta/edo
filmak) idatzizko edo ahozko lekukotasunek
birtestuinguratu objektuen erabilpena eta honen
testuingurua ulertarazi.
Beste gai batzuk gaurkotuak daitezke:
• Kirola eta pilota,
• Bizitegien, bizi sozialaren eta besten bilakaera,
• Eskulangintza eta fabrikak, industria ttipia,
• Amerikako lurrak aurkitzea, migrazioak eta
diaspora.
Edo zeharka gehituak:
• Emaztearen, premuaren eginkizuna
• Sorgingoa eta sinesteak eta haien
instrumentalizazio politikoa adibidez.
Gela batzuen hiperespezializazioa saihestuko
dugu: pilota eta pertsonai historiko potreta
galeriak.
3B-en pabiloia edo Baionako portuaren
maketaren gisako objektu ikoniko batzuk balioan
ezarriak izanen dira eta diskurtso zabalago baten
berme gisa baliatuak izanen dira: Euskal Herrirako
interesa, Baionako portua eta erronkak, etab.
Ibilbide hastapeneko proiekzio gelan: "Au Pays
des Basques" 50 min-ko filma luzexegia da
ibilbidearen leku horretan (bisitariak sobera
denboraz finkatzen ditu bisita hastapenean); beste
molde batez balioan ezarria izanen da eta geldi-
geldia proiektatu film laburragoen programazioari
esker, Euskal Herriaren, 1937tik gaur arte, eta honen
erronken (politika, kultura, turismo, klima, etab.
arlokoak) ikuspegi anitza emana izanen da.
" Baiona guti agertzen da ere itsas eta ibai
hiri gisa. Ez ote dugu indar bat aurreikusten
ahal gai honi buruz? Hiri irekia eta hetsia
da Baiona Roland Barthes-ek dioenaz.
Hesteari dagokionez, Vaubanen harresiak
hor daude. Irekitzerako, Aturri edo Errobin,
leku flotagarri bat (xalanta, gabarra) finkoa
edo mugikorraren bidez Euskal Museoaren
adar bat Baionan plantan ezartzea bederen
proposatzen dut. Duela guti joan-jile bat
sortua izan da Aturrin. Nahitara mugatua
da nire iradokizuna baina Douarnenez edo
Dunkerqueko museoak gogoan hartuz,
adibidez, zerbait asma genezake."
(X.V) PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 70
LURRALDEA ETA HIZKUNTZARI SARRERA
EGITEKO GELA (XOKOA GELAN?)
Euskara bere hizkuntza berezitasun aldetik eta
bere euskalkien aldetik ikertua izanen daiteke,
euskara batua, nafartar-lapurtera, zuberera ere
bere auzoekiko. Hizkuntzen lekua eta haien
erabilpena denboran gaindi eta lurraldean
azalduak lirateke (taula sinoptikoa leku eta garai
baten bidegurutzean agertzen diren dokumentu
eta objektuak).
Hiriaren iragana kontutan harturik, gaskoiera
asmo horretan sar daiteke ere.
Unibertsitatea sarraraztea ondare immaterialari
dagozkion edukietan, eta, besteak beste,
euskararen ahozko erabilpena bezainbat
idatzizkoa ere, berretsi behar da Iker-ekin (ikerketa
laborategia), baina baita Euskaltzaindiarekin
(euskal hizkuntza ikerketak) eta Eusko
Ikaskuntzarekin (euskararen eta ikerketaren
sustapena) eta Euskal Kultur Erakundearekin
Euskal Etnopoloaren baitan eta, azkenik AEK-rekin
(euskararen irakaspena helduei) eta murgiltze
edo elebidun irakaskuntza elkarteekin izenpetu
hitzarmen baten bidez.
KOMUNIKAZIO HIZKUNTZAK
Leku handiagoa eman lurraldeko hizkuntzei
gaur egun, bilduma iraunkorren ibilbidean: ibilaldi
xendera moldean trata genezake hizkuntza,
bildumaren bitartez, hari nagusi gisa ibilbide
nagusian:
• Datu base osagarriak lortzeko aukera gela
berdin horretan.
• Lekukotasunak entzungai (kioskoan kontatu
historiez gain).
• Soinua gehitu mundua ikusteko moldea
ulertarazteko (Soinu grabaketak, bideoak..)
• Hizkuntzak agertokiratzen dituzten
ikuskizunak.
EUSKARAREN ERAKUSLEIHO
ESPARRU ELEANITZA BEZALA
« Hizkuntzaren transmisio leku
pribilegiatua da jendarte museoa. »
(FEMS-eko Je-dis)
« Ondarearen eragile da hizkuntza. »
BILDUMEN IBILBIDEA : ETXABEA VISITE DES
COLLECTIONS
PERMANENTE
BISITA CIDATUA: , PhELIOA SARTELA «3 €
IRAUNKORRA NP.
ARRENILHETS
VISITE CHANTÉE ss suomex : ne
EN GASCONS se
BISITA KANTATUA
CGASKOINEZ
VISITA [ANT A LI AtTt : nthaDA + 24
IN SC RIDE + Or
EN CGASCON ss: 60 4
CAE
AU
s /F
AL.
—
MJJIC
A
ZKP 2024 71
KARTELEN BIDEZ PRESENTZIA UKANEN
LUKE ERE HIZKUNTZAK ETA HAIEN
ITZULPENA BERRIZ AZTERTUKO GENUKE
Hizkuntzei formakuntza, baina baita euskarari
indartua izan behar da EEP-ren sostenguarekin.
Langile gehiagok euskara mintzatu behar dute,
langileen formakuntzatik iraganen da baina baita
euskara gehien bat eta, zergatik ez, gaskoiera
hizkuntza naturala duten langile batzuk hartuz.
Xedea da, alde batetik, gertatu beharreko
erretretara joanen diren langile euskaldunen
ordezkatzea eta, beste aldetik, gaitasun hori
azkartzea, besteak beste itzulpen eta testuen
berrirakurtze mailan.
Eztabaidak kioskoan : batzuek diote atxiki behar
dela, besteek kendu nahi dute.
Ibilbidean arnasgunea da kioskoa, etxeko geletan
sartu aitzin baina bestelakotu behar da.
Ipuinen sekuentziaren iraupena berrikustekoa da:
laburragoa? Kantua gehitu behar zaio? Ipuinen
abiatze automatikoa bisitaria sartzean?
Kontakizun hizkuntza eta hizkuntza kantatua eta
ikuskizunak.
Gaskoierari utzi tokia museoaren
programazioan.
Programazio elebiduna (edota hirueleduna)
Baionako Euskal Museoan. PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 72
Ojektuetatik abiatuz eta alde batetik ondokoa aitzinera ekarriz: Ikuspegi sinoptikoa: objektuen datatzeak eta lurraldeko hondar adierazgarri eta identitario nagusiak :
• Mairu baratze, gaztelu: lapidario, mugarri eta
mairu baratzea, ehortze erritualak: ikerketa
egoerak.
• Harpeak eta irudikapenak: bizitegiak, aterpe
eta harpeak, arte parietala (Isturitze eta
zizelkatua (zaldi ttipia).
Beste aldetik, historiaurrea eta historiaurrelari
handi arloko ikerketaren ikuspegi historiografikoa.
• Laborantza eta artzaintza arinduko genuke,
eta baita birtestuinguratua film eta soinuen
bitartez. Maulen gehiago garatua izanen da eta
etxetiarrena Donapaleun; Baionan, lurraldeko
bizi tradizionalaren ikuspegi orokorragoa izanen
da (ihizia, hazkuntza, ereintzak, uztak eta lehen
eraldaketak ...).
LURRALDEAREN HISTORIA
HISTORIAURRETIK
Laborantza eta artzaintza gelako erakusleihoak.
" Historiaurrea bereziki guti ikusten da museoan. Asumitzen ote dugu huts hori edo aurreikus
dezakeguia aurkezpen bat laburra bada ere (materiala baldin bada edo mailegatzen ahal
bada)? Aurreikus genezakeia Euskal Herrian bildu eta beste museoetan atxiki objektu
desberdinen euskal esparrura itzultzea? Desatsegina da adieraztea Saint-Germain- en-Layen
atxikiak diren Otsozelaiko objektuen arazoa ez dela erabat, haien jabeen ondokoek edo
Estatuetako ordezkariek eskatzen dituzten afrikar objektuez edo “primitiboez" desberdintzen.
Baiesten dut, hala ere, gogoeta eraman behar dugula."
(X.V)
Historiaurrea eta protohistoria osoki berrikusiak daitezke Euskal
Herrian burutu indusketen historiografiari eta historiaurrearen
historia nagusiari lotzeko.
BILDUMEN IBILBIDEA : ETXABEA "2
n 1
0\%)
AIN
11°
DEEE
=
ZKP 2024 73
KONTAKIZUNAK INDARTZEA
EUSKAL GIZARTEAREN ETA BAIONAREN
ARTEKO HARREMANAREN KONTAKETA
KOHERENTE BAT SEGITZEA
Euskal jendarteak eta Baiona, ibai eta itsas
portua, Errobi eta Aturriren eta euskal eta gaskoin
kulturen arteko bateragunea arteko harremanaren
kontakizun egokia segitu (portuaren eta
maketaren gelaren garatzea).
Gela gehigarri baten sortzea Argitun: portuaren
garapena, botere zentrala eta Estatuarekiko
harremana (Erregetasuna, Inperioa, Nazioa), itsas
portua leku estrategikoa eta defentsa + botere
zentralarekiko eta lurraldeekiko harremana
Gramont familiaren historiaren bitartez.
Etxeari eskaini gelak (gizarte eta arkitektura
unitatea) berrikusiko genituzke, hiriko etxe
aberatsaren zentzuan Donapaleuko (burguko
etxea: etxezaingoa, eskulangintza, eta errituala
etxean) eta Mauleko ikuspegiak osotzeko (etxe
etxaldea eta etxe, borda, olha harremana).
BIKAINTASUN PRAKTIKEN GARAPENA
Aurkezpen berriak errezibituko lituzkete
eskulangintzako gelek: txokoleta (etxearekin
lotura egin dezakeena hiriko praktika batetik
industria batera progresiboki iragaiten baita),
Ziburuko eltzegintza (2021ean burutua), Lesbique,
Mauméjan eta Carrère-ren inguruko berina leihoa.
Burdin langintza, aroztegintza: meatzetik Forges
de l’Adour industriara, Dassault hegazkintza
aipatu.
3B-ak eta neobasque-ren sortzea: arkitektura, arte
apaingarriak (Gomez anaiak) azalduko genituzke
gela hauetan.
1.estaiako planoa
BILDUMEN IBILBIDEA : LEHEN ESTAIA ES D. R S MR = = oo El, DE 4 =
PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 74
GELA ETNOGRAFIKO BAT ESKAINIKO
GENIOKE ERLISIONEN ARRAGOARI
Dispositibo sinoptikoa: datak, egintzak, bildumako
objektuak:
• Gela bat lurraldean dauden erlisione guziak
aipatzeko zedarri kronologikoekin.
• Erlisionearen osagai guziak bildu (ikus dolua
aparte gaur egun) zentzua berriz emateko.
• Objektuen bidez irudikatu zerrenda
kronologikoa eta erlisione eraikinen hiztegia
sartu.
Erlisionetik datoz herri sinesteak. Molde
partehartzailea sortuko genuke gela hau ikuspegi
antropologiko baten arabera eta komunitate
desberdinetako ordezkari « jakitunekin ».
GAUR EGUNGO ALDI BATERAKO
ERAKUSKETA GELEN LEKUZ ALDATZEA
Gaur egungo aldi baterako erakusketa gelak
hegal berri batera lekuz aldatuko genituzke
(irakur suhiltzaileen kasernarako luzapenari
eskaini kapitulua).
Horrek ahalbidetuko luke 2. estaian ondokoa
garatzea gaur egungo folklore eta erlisionaren
gela aitzin:
• Historia politikoa eta Euskal Herriko XX.
mendeko gida-marka nagusiak.
• Beste kirol eta asialdiei buruzko kontakizunak
pilota gelaren segida gisa.
• Praktika sozialen azalpena, folklore sinpletik
haratago: dantza, musika, ihauteriak eta
pastoralak aipatuko genituzke (baina azken
bi aspektuak Maulen gara genitzake) praktika
garaikideetan berritzen diren ikuspegitik
ere, gazteen artean praktiken jarraipen
garrantzitsua ahalbidetu baitute.
Horretarako, bideoek objetu mutuak
biziaraziko dituzte. Gainera, karrikako antzerkia
(libertimenduak…), antzerki garaikidea eta
literatura erakutsiak izanen dira ere hizkuntza
irudikatzeko.
Helburua da, publikoa lurraldeko praktika
garaikiderantz joateako gomitatzea :
maskaradak, pilota partidak...
Praktikak lurraldean eta haien bilakaera, koru
kantutik bertsolaritzaren berpiztera, emazteak
sartzea lehen gizonek bakarrik eraman praktika
batzuetan (pilota adibidez) azpimarratuak izanen
dira.
KONTAKIZUN BERRIAK SORTZEA:
ERLIJIOAK, XX.MENDEA
2. estaiako planoa
BILDUMEN IBILBIDEA : BIGARREN ESTAIA 17776
s {7
AL.
(LANG
[JV
x
u—
er
me
7
ZKP 2024 75
Gelen izendapenak berrikusi beharko genituzke. • Euskarazko edo gaskoierazko hitzen
ahoskatzeko moldeaz oharpen eskasa
zuzendu. Zenbait gela eta sailen tituluak
zehaztu, berriz izendatu eta itzuli beharko
genituzke.
• Kartel guziak irakurgarriagoak bilakarazi.
• Ibilbide iraunkorra arinagoa bilakatu eta
norabideen seinaletika homogeneo bihurtu
eta ibilbideak (eskailer eta igogailuak)
zuzenki ulergarriak bilakatu.
JADANIK DAGOEN
MUSEOGRAFIAREN HAUTUAK ETA
EKARRI BEHARREKO BILAKAERAK:
KONTAKIZUNAREN ZERBITZUKO DEN
MUSEOGRAFIA ETA MUSEOAREN
HEDATZEA.
Garai batek markatu museografiak azaldu
beharko dira: adibidez, pilota Georges Henri
Rivièreren eskutik, edo Zette Cazalas-ek egin
zeramika aurkezpena 2000 hamarkadan...
Soinu kioskoa, entzunaretoa atxikiko
genituzke baina berrantolaturik (film
laburragoak, audio, entzunikus eta
multimedia euskarriak.
SEINALETIKA ETA MUSEOGRAFIA
Zuberoako maskarada, Gamere-Zihiga, 2018an.
Praktiken feminizazioa, hemen dantza. Duela guti
arte, rol hauek, gizonezko dantzariek baizik ez zituzten
betetzen (© Euskal kultur erakundea).
BILDUMEN IBILBIDEA PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 76
XX.mendea tradizioaren, modernitatearen bitartez,
gai sozial eta politikoekin sarrarazteko:
• Baiona/Euskal Herria harremana birkokatu,
ikuspegi historikoan aurreikusi,
• Ipar Euskal Herria/Hego Euskal Herria,
•XX.mendeko artikulazio handiak atxiki:
1914ko gerlaren moztura, 1936ko gerla, 1960
hamarkadatik 2000kora.
ZERRENDA SINOPTIKOA / MAPA
DINAMIKOAK: BILAKAERAK ERAKUTSI
Euskal Herriko XX. mendearen ikuspegi orokorra,
sintetikoa proposatu mendeko data nagusiak
Euskal Herrian eta historia nazionala paraleloan
jar ditzaketen zerrenda eta mapa batzuen
bitartez.
Sekuentzatzea (lantzekoa):
• 1914 arte: XIX. mendea, bilakaera
gorabeheratsuak (itsasalde / barnealde),
baserrialdearen hustea eta Amerikarako
emigrazioa, laborantza egiturak orokorki
atxikitzea, tokiko industria ttipi baten hastapena,
Elizaren eragin biziki azkarra oraindik gehienbat
euskaldunak diren baserriko biztanleengan.
• 1914-1936: 1914 gerlaren haustura azkarra
(ideologia, sozial eta kultura arlokoa) abiatu
mugimenduen lastertzearekin (baserrialdearen
hustea, turismoaren garatzea...), emazteen rol
berria, bereizte soziokultural biziki azkarra zati
kontserbadore eta errepublikar zatiaren artean...
• 1936-1960: Espainiako gerla zibila, euskal iritzia
1936an zatitzen da: Euskaditik, bere gobernu
autonomista eta « gorria »rekin, iheslariak
laguntzearen aldekoak (Mathieu Jaun apezpikua,
iheslarien sostengu batzorde nazionalaren
presidentea; mugimendu proto abertzalea,
euskal herrizalea sortzen duten Piarres Lafitte eta
Madeleine de Jauréguiberry).
Iheslari anitz Ipar Euskal Herrian egoten dire, bi
lurraldeen arteko trukatze hertsiagoa markatzen
duena. Musika eta dantza taldeak antolatzen
dituzte.
Masako turismoaren hastapena.
Mekanizazioaren hedapen progresiboa
laborantza munduan.
• 1960 hamarkada: Apeztiartatze eta giristotasun
apaltze azkarra euskal jendartean. Kultura
mugimenduaren hastapena Euskal Herrian
hizkuntza, musika, arte plastikoen arloan...
Abertzaletasunaren hastapena munduko
deskolonizazioaren mugimenduan. Turismoa
faktore ezkor gisa hartzen hasten dute Euskal
Herriaren defendatzaileak. ETA-ren sortzea.
• 1975-1987: Francoren heriotza, « trantsizio
demokratiko » prozesuaren hastapena Espainian.
ETAren garapena eta barne tirabira bortitzak
(1959).
XX. MENDEA KONTATU
XX. MENDEAREN BIGARREN ERDIA
INTEGRATZEA
Euskal Museoan, Bigarren mundu gerlan gelditzen da historia... 2020 hamarkada delarik jadanik, hemendik aitzina garrantzitsua da historia bilakatu den
XX. mendearen bigarren erdiko denbora sarraraztea. "2
n A
0\%)
AIN
51°
DEEE
—
ZKP 2024 77
Euskal Herria aitzin gero erakusketarako Alain Arnoldek,
argazkilari eta bildumen arduraduna, argazki hartzen.
Iparretarrak Iparraldean.
Euskal gatazkaren mediatizazioaren hastapena.
Plan ekonomikoa: tokiko industria ttipien lehertze
lasterra eta gizarte mailako tirabirak.
• 1987-2017: Gatazka armatuaren beheramendu
progresiboa, armen uztearen aldarrikapena arte
2011n. « Bake prozesuaren » hastapena.
• 2017: EHE-ren sortzea.
Tentsio gero eta handiagoak etxebizitzen inguruan.
Euskararen egoera: erabilpena mantentzen da
baina honen lekua jandartean apaltzen da,
biztanle etorri berrien kopuru handiarengatik.
Museoko bigarren maila guzia erabil genezake hedatze bat eraikitzen baldin badugu. Gaikako
batzuk emendatuko genituzke XX. menderako pasatzeaz jadanik dauden sailetan: adibidez
laborantza eta artzaintza, eskulangintza, etxea...; oraindik sortu ez ditugun sailetarako, bigarren
mailan sail berezi bat irekiko genuke: adibidez gerlen testuingurua, politika,...
Hedabideak
Soinu eta entzunikus euskarriak: gertakizun nagusiak markatzen dituzten argazki eta bideoak
Soinu giroa (gibeleko azantzak, adibidez atelierako azantzak (forges de l’Adour, ehungailuak,
Dassault), manifestazioetakoak, etab.)
Ikuskizun bizia
Musika eta dantza Euskal Herriko kultura biziaren lekuko azkarrak gomitatuak izanen dira
kultura denboraldiaren karietara, gure sailetako aurkezpen errepikakorrez gain, entzunikuseko
kapsulen bitartez aitzin gostu bat ukaiteko eta pertsonak lurraldean ikusi eta bertan partehartzera
sustatzeko denboraldien arabera.
ERAKUSGAI EZARRI GAIAK
• Jarduera ekonomikoak, eskulangintza,
industria.
• Arte sorkuntza, Euskal Herria eta kanpoaren
arteko harremana.
• Kultura pizkunde mugimendua euskara arloan,
kohesio soziala edo nortasunaren adierazpen
kolektibo hartzigarriak.
• Politika eta militantismoa.
AURKEZTU OBJEKTUAK
Bilketa berezia burutua izanen da datozen urteetan
XX. menderako pasaia adierazteko Euskal Herriko
lekukotasun adierazgarrienetan, adibidez:
• Aisialdi objektuak: itsasbazterreko kirol eta
aisialdiak, lerra eta askatasuna/herri kirolak
• Arte apaingarrien presentzia Euskal Herrian
erakusten duten altzari eta higiezin adierazgarriak
• « Euskal Herria » merchandising aldaketa nagusien
eta fabrika tradizionalen estalki eta marka
adierazgarriak: xingarra, bixkotxak, txokolatea,
eta ehunak...
• Arte grafikoen berpiztea, afitxak, jauzi identitarioa
eta militantismoak
• Arkitekturak eta etxebizitza eskubidea: ihakin eta
modernitatea artean, aldaketak, etxetik eraikin
neobasquera...
• Laborantza eta artzaintza tradizionalaren
aldaketak eta erronka eko-iraunkorrak. PS2 SUR
AM
GO
NT
ID
pa ZKP 2024 78 6 Gaitasun zientifiko eta teknikoa garatu eta zabaldu D EE oo 4 ER. EE
ZKP 2024 80
EUSKAL MUSEOAREN
DOKUMENTAZIO ZENTROA
Urteetan zehar eta emaitzen arabera progresiboki aberastu den liburutegiaren jabe da museoa sortu denetik, euskal arloan garrantzitsuenetakoa bilakatzeko.
XVI. eta XIX. mendea arteko obra bakan
eta zahar kopuru handi batek osatzen
du. Horri esker, 30.000 dokumentuko
(euskal eta eskualdeko kulturari buruzko
obrak, tokiko kazeta eta aldizkariak,
liburu bakanak, eskuizkribuak, etab.)
erreferentziako bilduma agertzen du.
1962an Jean Haritschelharek abian ezarri
eskuratze politika boluntaristak eta itzal
handiko bilduma emaitzek erreferentziako
fondo bat eskuratzea ahalbidetu diote
(Mano de la Sotaren liburutegia 1965ean,
François Faure liburutegia 1969an,
Abrisqueta liburutegia 1985ean). Tokiko
gaiak, museoak aipatu gai desberdinak,
etnografia, artea eta museologiari lotuak
diren obrak eta aldizkariak erregularki
eskuratuz gaurkotua da hau guzia.
Museoak, bere historia guzian eraman
bilketa politika eta irekidura zientifikoaren
lorerik ederrena zen liburutegia gaur erdi
lotan dago. Baliatua ez eta balioan ezarria
ez den aberastasuna da.
Funtsezko balioztatzea lortzeko berriz
hedatu behar da nahitaez (irakurketa gela
egokia plantatuz eta liburuen biltegiratze
hurbila). Hedapen berri honetarako erabil
daitezkeen lekuak, aztertu behar direnak,
dira Gaztelu Berriaren etxabea, erakusketa
gela ohian (gutieneko aterabidea), eta
molde egokiagoan, Dagourette Etxeko
eraikin multzo berdinean kokatua den
Jacques Laffitte karrikako suhiltzaileen
kaserna ohiaren eraikina (ik. luzapen
kapitulua)
Museoko liburutegiko liburu baliosak. "2
n 1
0\%)
ÆSINN
1172
ZKP 2024 81
BALIABIDE ZENTROA SORTU DAGOURETTE
ETXEAN HEDATZEAN BISITARIENTZAKO
Euskal Museoko bisitariei haien bisita sakontzeko
eta ibilbidea bukatu ondotik haien buruari egin
ditzaketen galdera errepikakorrei erantzunak
ekartzeko aukera eskaintzeko gisan, beharko zaie
dokumentazioa esku utzi eta, honela, baliabide
zentro bat sortu Dagouretten, objektu eta
erakusketatik leku hurbilenean.
Ondokoez osatua izanen da bertan proposatu
dokumentazioa:
• Euskal Herria, Baionaren historiari buruzko
liburu eta dokumentu orokorrak.
• Museoan bereziki tratatu gaiak aipatzen
dituzten liburu eta dokumentuak.
• Abian diren aldi baterako erakusketekin lotu
liburu eta dokumentu bereziak, gaia, bisitaren
ondotik (edo aitzin) sakontzen laguntzeko.
• Museoko zerbitzuek, publikoek biziki erregularki
eskatu gaiak hunkitzen dituzten gaiei buruz
osatu fitxa sintetikoak (forma zehaztekoa, «
FAQ » motakoa): lauburu, makila, euskal oihalak,
txokolatea, etab.
• Internet hargune bat (ikerketa terminal bat
edo gehiago) baliabide desberdinetara heltzeko
aukerarekin: linean den bildumen katalogoa eta
liburutegiaren katalogora, Bilketa atarira heltzea
ahalbidetzen duen internet gunera dokumentu
zahar numerizatu anitz ikusteko, Euskal Kultur
Erakundeko gunera...
LIBURUTEGIKO FUNTSA ETA IKERKETA
GELA GAZTELU BERRIAN ATXIKIAK
Gaztelu Berriko erreserbetan atxikia izanen da
liburutegiko fondoa. Museotik, oinez 5 minutura
dagoen gune horretan atxikia izanen da ikertzaileei
berezikiago eskaini irakurketa gela.
25.000 obra, 1.000 aldizkari titulu eta 250
eskuizkribu inguru begiratzen ditu Euskal Museoko
liburutegiak. Museoko langileen esku egonen da
ere fondo hau erakusketak prestatzeko, bildumeri
buruz egin beharreko ikerketarako...
Gaur egungo irakurketa gela Gaztelu Berrian. PS2 SUR
AM
GO
NT
ID
pa ZKP 2024 82
INSTITUZIOETAKO PARTAIDEAK
(BILKETA, EKE ETA EUSKAL ET NOPOLOA)
Bilketa ataria 2015ean ireki denetik, proiektuaren erdigunean da Euskal Museoa. 22 instituzioetako euskal bildumak, Euskal Museoa hauen artean, biltzen ditu atari honek. Gainera, museoko liburutegiko bildumen zati bat
pixkanaka numerizatua da Bilketaren baitan eta,
ondotik, atarian ezarria da (eskuizkriboak, aldizkari
zaharrak...)
Bertan aurkeztuak dira ere gehienik Baionako
Euskal Museotik etorri fondo ikonografikoak,
erakusketa birtualek bereziki balioan ezarriak.
Aurreikusia da museoko bildumetatik hartu eduki
ikonografiko gehiago sartzea.
Azkenik, obraleku kolektibo desberdinetan parte
hartzen du Euskal Museoak Bilketaren baitan
(bereziki euskal autoritateen sorkuntzan).
Euskal kultur erakundeak eta euskal kulturako
instituzio eta elkarte desberdinek eraman
zientzia eta kultura labela da Euskal Etnopoloa.
Partaide gisa, antolatutako hitzaldi eta
kolokioak hartzen eta laguntzen ditu.
Zientzia eta kultura proiektuan parte hartzen
du ikerketa gaiak proposatuz eta haien
antolaketan parte hartuz (ik. Museoa Urtu
proiektu garaikidea Nader Koochaki artistarekin
adibidez).
Bilketa ataria Euskal Museoko dokumentu eta ikonografia funtsen
erakusleihoa da. ZKP 2024 83
EUSKAL MUSEOAREN ADISKIDEEN
ELKARTEAREN SOSTENGUA
1956an sortu Euskal Museoaren Adiskideen Elkarteak sostengatzen du Euskal Museoa. Obrak eskuratzeko du gehien bat bere laguntza ekartzen, enkante publikoetan erreaktiboa izanez; aipa dezagun 2020an, les Deuillantes Marie
Garayren obraren erosketa.
Suskripzio publikoen antolaketa arloan biziki
baliotsuak dira ere Adiskideak, haien laguntzarekin
ko-antolatu suskripzioari esker 25 000 euro
bildu ahal izan dira, Henry Caro-Delvailleren Paon
blanc obra erosteko, 2021ean. Bere kideentzako
kultura irekidura arloan ekintza eta aktibitate
autonomoak bere aldetik eramaten baditu ere
Adiskideen Elkarteak, Museoko ostegunak
kultura denboraldian parte hartzen du ere tokiko
historiari lotu gaiak aipatuz. Euskal museoak, bere
bilduma iraunkor eta aldi baterako erakusketei
buruz proposa dezakeen eskaintzaz gain badator
elkartearena.
Arteen eta kulturaren adiskideen arteko trukatze
honi esker Adiskideak molde abantailatuan
informatuak dira museoaren aktibitateez eta
lehentasuna dute hauez gozatzeko, baina
museoari laguntza ekartzen diote zerbait gaizki
pasatzerakoan eta lurraldeko gizarte zibilarekiko
bitartekaritzan. Partaide pribilegiatu gisa, sartzea
urririk dute Adiskideek. Museoak aterpetzen ditu
haien elkarteko aktibitateak, museoko bulego
administratiboetatik hurbil, Gaztelu Berriaren
baitan kokatu elkarte areto batean bezala,
harreman erregularrak horrela erraztuz. ZKP berri
honek eta harreman hertsiagoak bilatzeak ekar
lezake museoaren baitan aterpetuak izan daitezen
eta aktibitateei gehiago lotuak izan daitezen.
Haien lehendakariak eta bulegoko kide batek
ordezkatzen dituzte Adiskideak Sindikatu
kontseiluan, gai ordeneko dosieren arabera. Era
berdinean, Baionako Euskal Museoko zuzendaria
haien elkarteko berezko kide izanik haien
bilkuretara gomitatua da.
Marie Garay, Les deuillantes. ou MUSÉE BASQUE
£ = eu = = æ CA
PS2
SUR
AM
OO,
NF
ND
pan ZKP 2024 84
BULLETIN DU MUSÉE BASQUE
Museoa, Adiskideetako kideak eta lurraldeko
intelektual jakitunen arteko harremanaren
funtsezko organoa da. Kultura, hizkuntza eta
lurraldeari lotu galdera guziei buruzko ikerketa
laguntzen du, bere izari guzietan. Museoko talde
zientifikoen arteko jarraipen harremana laguntzen
du bere orriak kontserbatzaileei eta bertan
bat bestearen ondotik lan egiten duten langile
zientifikoei irekiz: 1924az geroz, museoaren biziari
ezinbestekoa zaion kronika da hau.
Euskal Museoko boletina urtean bi aldiz
argitaratua da. Erritmo honek, aldi berean,
museoaren aktualitate hurbila segitzea eta,
ondare mailan, ipar Euskal Herrian ikerketarako
baitezpadakoak diren gai guziei buruzko begirada
berezia ekartzea ahalbidetzen du.
Museoaren kultura bizia segitzen eta bertan parte
hartzen duten jakintsu erakundeek, aktualitateak
bakoitzak haien agendetan pasatzen dituzte eta
berdin egiten dugu haientzat, Euskal Museoaren
gunean esteka dinamiko sistema baten bidez.
Animazio eta komunikazio bitartekariak dira
instituzio eta kultura elkarte partaide batzuk.
Euskal museoaren sarea osatzen dute eta honekin
harreman iraunkorra mantentzen dute: museoaren
partaideak diren « jakitunen » zati bat osatzen
dute. Horren bidez, ZKP honen idazketan hartzen
dute parte.
Bulletin du Musée Basque
"Hemen sartzen dena bere etchean da
Lou qui entre aci, qu’es a case
Lou qui s’heta te dehens , aciu qu’eya case"
(Euskal Museoaren goiburua)
EUSKAL MUSEOAREN ADISKIDEEN
ELKARTEAREN SOSTENGUA 7 hobeki aterpetu Publikoiei zerbitzua PS2 SUR
AM
GO
NT
ID
pa ZKP 2024 86
ABEGIA ETA EROSOTASUNA
Hortarako langileak identifikatuak dira geletan (bitartekariak edo zaintzarako langileak) bisitariei laguntza ekartzeko prest. Norabide seinaletika argia museoaren barnean
eta kanpoan jartzeko indarra segitu behar da.
AURREIKUSI BEHARREKO HORNIKUNTZAK
(HEDAPENAN EDO DAGOURETTEN,
PROGRAMAZIOAREN ARABERA).
• Publiko zabalari eskaini lasaitasun/atseden
esparrua (50m2). Leku goxo pasagunetik kanpo,
aire-korronterik gabe. Ekipamendu egokituak
barne hartuko ditu:
• Sokoa/Lartigue altzariak (moldagarriak),
• Mahai apalak, besaulkiak, pufa, kadirak...
• « jakinmineko kabinete » motako apainketa
(arkitekturan sartu erakusleiho gibelean jarri
erreserbetako objektuak).
• Girotzeko argiteria.
• Ur/tokiko edari banagailua.
• « intimitateko » besaulkia bularra ematen
duten emazteentzat.
• harguneak telefonoa kargatzeko.
• tauleta numerikoa iritziak, salaketak,
asebetetze maila biltzeko.
Argialdean, atseden aulkiak ezarriko ditugu (zuzulu
garaikidea, Sokoa edo Alki kanapea).
Hurbil, komunak izanen dira, baizik eta
estandarretik goratasun apalera pasatzen den
garbiontzia (haurrak, MUP), niniak aldatzeko
xokoa.
• Hitzaldi esparrua (100m2), horrela hornitua:
• kadirak publikoentzat
• mahai argitua, kadirak eta besaulkiak
hizlarientzat
• tresna teknikoak : erretroproiektorea, pantaila,
wi-fi.
Kontzertuentzako erabilgarria izanen da.
Gibelean, gauzak biltzeko gela (20m2):
• kontrol gela,
• baso garbigailua, hozkailua
• ur hargunea
• Denda (40m2):
Esparru ongi mugatua izanen da, beharba sartzeko
kutxaren bizkarrean.
Bezeroen maila berekoa eta MUP-ei egokitu
goratasuna izanen da.
Beharrezkoa da harrera bikaina zaintzea, (inkestetan eta internet iritzietan ekarria), gizari lehentasuna eman numerikoan
bermatuz etorrera aitzinetik errazteko (Covid garaian plantan ezarri plataforma linean atxiki). "2
n 1
2\%)
ÆSINN
1172
DIR
—
ZKP 2024 87
BITARTEKARITZARAKO ESPARRUA
Hainbat beharrei erantzunen die publikoen
zerbitzuari eskaini esparruak:
• iraunkorrak: 4 bulego bitartekaritza eta
publikoen zerbitzuko arduraduna eta kultura
bitartekarientzat, bilkura mahai bat, apalak
bildumei buruzko dokumentazioa eta eskola
ibilbideetarako, formatu desberdinetako
apalak formatu handi eta ertaineko
material pedagogirako, zerbitzuko artxibo
administratiboetarako apalak.
• erregularrak: lehen haurtzaroko esparru bat,
gazte publiko esparru bat, sorkuntza eta
eskoletako tailerrak.
70m2ko azalerakoa, «altzari adimentsu» motako
30 pertsonentzako mahaiak eta kadirak eduki
behar ditu, elkarren ondoan ezartzekoak,
esekitokiak, ur hargune bat eta goratasun primario
eta haurrentzako komunak (4 bederen).
Lurzoru erosoa, beroa eta garbierraza izanen da.
Apainketa haurren lanez burutua izanen da
(denboraren gezi ohia) eta gure bildumak ematen
dituzten zedarri espazio tenporalak agertuko ditu.
Bideoproiekzioa eta wifirako hornitua izanen da
esparrua.
1-4 urtekoentzat, « tipi » edo harpe motako esparru
jostagarria antolatua izanen da. Hunkitzeko edo
usaintzeko elementu pedagodikoak izanen dira
ere... bisitetako gaiei lotuak.
Helduen tailerrena eta eskola denboraz kanpoko
tailerriena da ere esparru hau. 2 esparru
ezberdinetan bereizgarria izan behar da ere,
trenkada muigarri baten bidez, animazio bikoitza
izanen delarik.
• noiztenkakoa: 50 pertsona inguru biltzeko
esparru bat.
• betebeharrak: Langileek azantzatik urrundu
behar dute (beste langileetatik eta tailerretan
ibiltzen den publikoetatik).
Esparruen argi naturalezko argiteria eta
aireztatzea.
Publikoen harrera Euskal Museoan. ” KIusioo.
PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 88
ESKOLAKO PUBLIKOA
Denek museora sartzeko ahal berdina ukan dezaten, gogoeta bat eramanen dugu. Gaur egun, Baionatik urrun diren ikastetxeak gutiago hurbiltzen dira museora. Donapaleu eta Mauleko adarrak plantan ezarriz, neurri batean
zailtasun hau konpon genezake. Beste aterabide
batzuk aztertu beharko ditugu.
Eskaintza pedagogikoaren edukiari dagokionez,
irakasle baten trebetasuna beharrezkoa da
eskolako programekin lotuak diren museoko
bildumen ustiaketa optimizatzeko. Astean zenbait
orenez, kanpoko zerbitzuan den irakasle bat hor
egotea beharrezkoa daiteke.
LEHENTASUNEZ SEGITU BEHARREKO
PROIEKTUAK:
• Hezkunde Nazionalekiko lankidetza, besteak
beste partaidetza anitzeko proiektuetarako,
luzatua izanen da. Museoak arte eta kultura
heziketan duen engaiamendua aldarrikatzea
eta honen irakurgarritasuna emendatzea
ahalbidetzen du.
• Museoko praktikaz urrunduak diren ikasleekiko
proiektuak lehentasunetan gelditzen dira: REP
klaseak, etorri berriko klaseak eta hizkuntza
arrotzeko ikasleak.
• Ekintza pedagogikoen balio jartze politikari
jarraipen bat emanen zaio Europako Museoen
Gauen karietara « Klasea, obra » ekimenean
parte hartuz.
• Irakasleak haien bisitan autonomoagoak
bilakarazteko formakuntzak garatuak izanen
dira.
BITARTEKARITZA ETA JABETZEA
Kultura jabetzea, historiografia eta historia: erli-
sioneak eta erritu zaharrak xutarrien gelan.
Eskoletako haurrei zuzendu ekintza segitu behar da,
zerbitzu horri eskaini solaskide batekin.
Kontzertazio, iteratibo programa jarraitua izanen da Hezkunde Nazionala eta eskolaz kanpoko
partaideekin, luzapenaren programazio fase osoaren denboran (2024) zoinetan hezkuntza eta
publikoen zerbitzua aterpetua izanen litzatekeen baldintza biziki hobeetan eta liburutegia eta
dokumentazio zentrotik oso hurbil, beti bilduma iraunkor eta aldi baterakoen ondoan, etxabean.
ZKP hau idazteko egin bezala, mintegien bidez burutuko da kontzertazio hau. Gai hauek izanen ditu
aipagai:
• AEC- eskolako programak, eskolaz kanpokoak eta kultura jabetzearen artikulazioa,
• Tailerrak eta aretoak praktikei egokitzea,
•Inklusioa. "2
n A
0\%)
AIN
1°
DE
=
ZKP 2024 89
NOR DIRA MUSEOKO BISITARIAK?
Turismoa itsasbazterrean eta Euskal Museoan
garatuz sasoialitatea emendatzen da: apirilean
berean hasten dira engoitik udako hilabeteak eta
« sasoi betea urrian bukatzen da.
Bisitarien tipologia aldatzen da sasoiaren arabera.
Bisitari indibidual ugari uztaila eta agorrilean
eta, ondotik, arrotz eta frantses taldeak udaberri
eta udazkenean, bereziki hirugarren adineko
pertsonak (seniorak). Erakunde parapublikoekin
etortzen dira talde hauek, turismo bulegoekin
eta tour operadoreekin. Atzerritik, gehien bat:
AEB, Kanada, Ipar Europa, Luxenburgo, Alemania,
Herbehereak.
Urritik aitzina eta maiatza arte, eskolen aldi da.
Bistarien kopurua handia da Eguberri arte. Kopuru
apalena urtarrilean, otsailean eta martxoan
gertatzen da.
ZEIN DA MUSEOAREN HARRERA
BISITARIEN PARTETIK?
Gehiengo zabal batean bisitariak asebeteak dira,
usu inpresio ona uzten die ustekabean atzematen
duten museoaren eta erakusketa esparruen izariak
eta hauen kalitateak (iturri nagusia : bildumen eta
erakusketen ohar liburua).
Ohar baikor ugari museoaren arkitekturaz (ageriko
habeak, Argialde...). Zinezko « Etxe » bat bezala
hartua da museoa; bildumen ibilbidea anitza
eta bihurgunetsua delako, dohaika, eta gelen
bolumena arrunt desberdina gela batetik bestera.
Aspektu baikor hau atxiki behar dugu: aldi berean
kronologikoa (etxabetik 2.era), gaikakoa (gelaka)
eta, azkenik, helikoidala argialdearen inguruan.
Bisitaria itzulikatzen eta igaiten da bi eskaileretako
batetik berriz jaisten (garaikide argialde edo XVIII.
eskailera). Honela ibilbidea aldi berean anitza eta
sinplea da.
Hurbileko publikoak aldi baterako erakusketak
ikusteko mugitzen dira gehiago eta besteak
beste berezikiago hunkitzen dituzten gaietarako.
Eskualdeko biztanle gehiegik badakite museoa
badagoela baina ez dute erregularki bisitatzen.
Honela, hemendik aitzina, bilduma iraunkor eta
aldi baterako erakusketen arteko artikulazioak
erregularkiago pausatuak izanen dira (erakusketa
ibilbideak bilduma iraunkorretan, erakusketa
txostenak bildumetan, aldi baterakoa eta
iraunkorraren aldeko harremanak sortzea
ahalbidetzen duten aldi baterako erakusketen
gaien hautua.)
Eskaintza berezi baten sortzea hurbileko
publikoentzat, familientzat, gazteentzat, gazte
aktiboentzat, da beraz proiektu berrian atxiki
ardatzetako bat:
• Ostegun arratsak urririk museoan, hurbileko
publikoen (aktiboak eta ikasleak) pasatzea
errazteko kurtso eta lanaren ondotik,
• Hitzaldiak urririk ostegun arrastirietan (ikasleak
haien etxera ostiral gauetan itzuli aitzin),
• Dokumentu berezien eskaintza familia artean
eta haurrekin egin bisitetarako,
• Tailerrak eta gaikako tailerrak haur, nerabe eta
helduentzat.
MUSEOKO BESTE PUBLIKOAK
Ondotik erregularki kontsultatzea eta inkestak
egitea izanen da xedea: politika proaktiboa
erregularki zehazteko eta galdera erregularki
pausatzeko: zoin museoa zoin publikoetarako? <
ni
*
A’
NS
“Te.
7
œ
(CE
ut
DES
DUCS
mn"
(e)
U
U <
Z
Oo <
Z œ
LIQUEUR IZARRA — ARMAGNAC CLOS DES DUCS
GUIDE SOMMAIRE DU MUSÉE BASQUE
Section basque
des tac: Am Cite mnele extérieure, +: L leéncgrechie de lors fnique lrancals. : © Là goutte! lconseraphle du Paye Bosgee mpegrol + 3-03, Patlts méters, Chambre. Cumins ai dépendances. Descendre l'escoller.
AUX DE CHAUSSÉES. - Tournez à ges e 116 Clobre, Chapelle, Soérntie, Avberge à pp. roronere perte V9, Cronge. Liste, tonte, Monter per l'es er tons.
ton ÉTACE Ni - 2022 Les Maries basgoes - 21 Les Mahons et le mobilier, "12424 p4 prise: roten , leu Ehltauue et les églisnts Monter au
2 AO A. = 2520 Les Drortunements borever, Chose à Le colombe, ben de pets, Dnrse rétre Descendre deux mæerches.
Section bayonnalse
2» fract & - 77, Tolailsgrit, Le Bsucos l'Adowr, : M le rose M, te Chondere de Dossat. 1 Armoiries ai monnaies, - T3 La lannèmume à Boyon LU, ruycue minsse e roligiæstse, less0griotie, Plon soleil - M Lndormen et à 2548 Does le coule, 10e de le Krmeñon à Aryonre, der armée vo snéire et mhéco iron Descendre peur le sortie.
Yestibule
Cortes portes, : Plicesenn du Murte Basque.- Salle de correspondante, ©Qn vosges enfin ve Musée Povque uvre nee de Lodbrmocen, re belle d'enpeitos, we Write Que et un Cobioet d'evemget.
C CLOS DES DUCS
4nINOII]
V3VZI
ZKP 2024 90
Museoaren plano-gidaliburua, 1930 inguru (Izarra likoreak
eta clos des Ducs armagnac... mezenasgoari esker!)
Museoaren plano-gidaliburua, 1960 inguru.
BITARTEKARITZA ETA JABETZEA n A
0\%)
AIN
51°
DEP
—
2
ZKP 2024 91
BITARTEKARITZA, JABETZEA ETA INKLUSIOA
EZARRI BEHARREKO EKINTZAK:
• Lekuetako berezko jabetzea autonomoa
euskarrien biderkatzearen bidez: plano hornitua,
irudiaren (« egitea ») eta soinuaren (« erratea »,
« kantatzea ») garapena bildumak irudikatzeko,
lurraldeko euskara eta gaskoiera hizkuntzak
aditzera emateko, ibilbideko zenbait gunetan,
bisita aplikazioa optimizatzeko...
• Bitartekarien lana ekintza ziblatuetara
norabidetu (adib. giza bitartekaritza
libreak garatzeko eta egituratzeko langile
identifikatuekin: hitzorduak, bat-batekoak…)
eta kanpoko gida profesionalen lankidetza/
inklusioa faboratu bisita orokor klasikorako.
Publikoei proposatu atelerien « lerro editoriala »
zehaztu: lurralde, jendarte, ondare museo dela
erakutsi.
• Arte Ederretako museotik bereiztu, eskaintza
desberdina proposatuz: jarduera artistiko bat
bakarrik baino elkarbizitza baten lekuko izateko
garapen iraunkor, eskulangintza, dantza,
arkitektura eta diseinu, etab... tailerrak; gure
bildumak aipatuz beti, bistan dena.
• Hitza lurraldeko eragileei eman, ikertzaile
eta unibertsarioez gain, lurraldeko aktualitate
ekonomiko eta sozialari oihartzun egiteko
(CAUE, EPV, MIG).
• Familian bisita eskaintza mamitu.
• Ekintza eta urrikikotasun gehiago ahalmen
fisiko edo sozial urrikoengatik urrunduak diren
publiko berezientzat (eskaintza egokiak eta
anitzak). Jadanik hainbat eskaintza eskuragarri
dira, mamitu eta aniztu eta, gehien bat, ko-eraiki
behar ditugu.
Komunitate desberdinetatik datozen komunitateak, ahalmen urriko pertsonak eta elkarteak lan
taldearekin arituko dira programazio faserako, hornidura, ordutegi eta, azkenik, bitartekaritza
proposamen arloko behar espezifikoak hobeki aurreikusteko.
« Kepa tiloraria » haurtzaroko bisita-tailerra. PS2
SUR
AM
GO,
AT
NN
ZKP 2024 92
PASSE MURAILLE(S) : BITARTEKARITZA
NUMERIKOAK, MURGILKORRAK & BERRITZAILEAK
Arte eta historia hiriko labelaren erronkei eta Baionako Euskal Museoa, Frantziako Museo baten eskakizunei erantzuten die proiektuak. Kultura eta turismo helburuak bilatzen ditu, erakargarritasuna, berrikuntza eta
zorroztasun zientifikoa lotuz. Gehien bat bisuala
den izariaz eta haren usaiaz kanpoko izaeraz,
biztanleei bezainbat, hurbileko turistei eta nazio
mailako eta nazioarteko bisitariei zuzentzen zaie.
Horretarako, tresna pedagogiko, teknologiko,
artistiko eta didaktikoak sortuak izanen dira
publiko zabalarentzat. Hiriko hiri eta arkitektura
garapena berrosatua izanen da 3D maketa
numerikoen bitartez.
VR errealitate birtualeko kaskoak, AR errealitate
emendatuko aplikazioak, terminal holografikoa
eta ukipen pantaila interaktiboa bezalako azken
belaunaldiko teknologiak erabiliak izanen dira
nahi dugun garaian murgiltze osoa ahalbidetzeko.
Berrikuntza berri hauek publikoaren gainean
entseatuak izanen dira Euskal Museoan burutu
hitzaldi, erakusketen bidez edo hiriaren bisitetan
parte hartzen duten bisitari batzuekin, baina
baita « partaide asoziatu » lizoetan.
Kultura hornikuntzen lehen lerroan kokatzen da
Baionako Euskal Museoa, Euskal Herriaren eta
Baionaren historiaren ikuspegi sintetikoa ematen
duen « Frantziako Museo » bakarra da. Euskal
eta gaskoin gizarteen bateratzea eta, gehien bat,
Errobi eta Aturri ibaien bateragunea eta itsasoari
begirako irekidura aipatzen du Baionaren historiari
eskaini sailak. Haren defentsa arkitektura zati
handi batean azaltzen duen hiriaren erronka
estrategikoa, maketa eta margolanen bidez
aipatua da museoan. Horrela, teknologia
numerikoak, Baionako ikuspegi zaharrak molde
erabilgarrian kokatzeko eta azlatzeko balio luke.
Artikulu eta eduki pedagogikoek osotuko lukete
jadanik aurkeztuak diren obren aurkikuntza eta
publikoak bultzatuko lituzke, museoa bisitatu
ondotik, hiria ezagutu eta bisitatzera.
PROIEKTU NUMERIKOA
Biztanle eta bisitariei zuzendu ondare bitartekaritzarako tresna eta euskarri berriak plantan ezartzea
da proiektuaren xedea. Baionako defentsa ondare arkitekturaren eta honen bilakaeraren ikuspegi
berri, dokumentatu eta sentibera publikoei bereziki eskaintzea da ere.
Bisitariak Euskal Herri koloretan.
Autokromoak, 1907-1935 erakusketan ZKP 2024 93
BAIONAKO DEFENTSA ONDAREAREN
INGURUAN
Tresna berri hauek bere bilduma irraunkorreko
ibilbidean sarraraziko ditu Euskal Museoak,
hiru lekutan ikusgai eman ondare objektuen
aurkezpena osotzeko eta testuinguru osagaiak
agertzeko:
• Ibilbide hastapenean (3. gela): arkeologia saila
osotzeko hiriko erromatar harresiaren ulertzeko.
• Ibilbidearen erdian (nabigazioaren gela):
maketaren gela eta Baionako ikuspegi numerikoa
osotzeko.
• Terminal holografiko bat entseatua izanen
da Euskal Museoan. Hiriaren berrosaketa
numerikoaren irudia « lebitazioan » 3
dimentsiotan erakutsiko du.
• Euskal Museoaren bisitariek edo gidek ere
ukipen pantaila interaktiboa erabiltzen ahalko
dute « denboran zehar bidaiatzeko ».
Izaera berritzaile azkarra du proiektu honek
eta publikoarekin egin entseguak frogagarriak
baldin badira Hiriak eta Euskal Museoak betirako
inplementa ditzaketen tresna numerikoak
hornituko ditu.
Euskarri numeriko hauek balioan ezarriak izan
daitezke ere hiriko « hirigintza » sailarekin, Baionako
etorkizuneko hiri garapenarekin, edo ikerketa
euskarri gisa eraikin eta auzotegi berrietarako.
Azkenik, ohartzekoa da maketa numeriko
hauek arlo pedagogikoan ere baliatzen ahalko
litzatekeela (besteak beste tokiko historiaren
irakaskuntzarako eta haren konexioa nazio
mailako historiarekin) lan hau eskolako haurren
esku utzi izan eta Arte eta historia hiriak eta
Euskal Museoak antolatu jarduera pedagogikoen
karietara. PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 94
PUBLIKO MOTAK
Bisitari indibidualak:
• Museoa euskal kulturarako sarbidetzat duten
bisitariek: eskualdea bisitatzen duten eta
urrunagotik datozen turistak, edo eskualdean
bizitzera datozen pertsonak.
• Euskal kultura jadanik ezagutzen eta haien
ezagutzak bermatu nahi duten bisitariak. Gehien
bat tokiko bisitariak dira, haien lurraldearen
kulturaz interesaturik, eta batzuetan ere
museoko gai bati, objektu bati edo margolari
bati interesatuko zaizkien beste eskualde
batzuetatik datozen pertsonak. Pertsona hauek
gehienetan interes gehiago diote aldi baterako
erakusketei, usu ezagutzen baitituzte museoko
bilduma iraunkorrak.
Adin guzietako bisitariak erakartzen ditu museoak,
gehiengoa kultura lekuei usatua delarik.
Taldeak:
• 156 talde 2019an,
• aldi gehienetan, adineko pertsona taldeak
bidaia antolatzaileekin,
• publiko bereziak (Ephad, ahalmen urriko
pertsonak hartzen dituzten instituzioak,
ikusmen urriko pertsonak.
• %71 Lapurditik dator eta %20 euskalduna.
Gazte publikoa eskolaz kanpoko denboran :
1408 eskolaz kanpoko denboran: niniak etxeko
haurtzainekin, gazteak aisialdi zentroekin,
gazteak bakarka egun berezien karietara «Rouge
Musée» motako familia arteko jokoekin Baionako
Bestetan edo Olentzeroren karietara.
Eskuarki, aisialdi egitura guti.
2019an, 62389 bisitari izan dira orotara.
BISITA MODALITATEAK
Banakako publikoa:
• Bisita libreak: bisita ibilbidean gaindikako
bildumak aurkezteko informazio testuak
hirueledunak dira: frantsesa, euskara,
gaztelera. Bisita gidaliburu inprimatuak
maileguan proposatuak dira museoaren
hargunean ingelesera, alemaniera eta japoniera
hiztunentzat.
• Bisita komentatuak: bilduma iraunkorrak:
igande guziez 15:00etan, eskolako oporren
garaian asteartetik larunbatera 14:00etan, 3€
ordainduz.
•Bisita bereziak: aldi baterako erakusketak,
gaikako bisitak, bisitak LSF-en (ikus agenda)
Taldeak:
Bisita libreak, bisita gidatuak, bisita bereziak.
PUBLIKOEN ZERBITZUA
PANDEMIA AITZIN
BILANERAKO ELEMENTUAK "2
n 1
0\%)
#SINN
11°
DUT
=
ZKP 2024 95
ESKOLEI ETA GAZTEEI ZUZENDU
BITARTEKARITZA
4 000 eta 5 000 arteko eskoletako haurrak
errezebitzen ditu urte guziez museoak. Urte
batzuetan, aldi baterako erakusketa baten
erakargarritasun berezi batengatik, besteak beste,
6 000 edo 7 000 ikaslera igan da kopuru hau. Duela
guti gertatu osasun krisiak eragin azkarra ukan du
eskoletako bisitei dagokienez: 1000 ikasle baino
gutiago 2020-2021 ikasturterako.
Nahitaezkoa da erreserbatzea bisita baldintza
onenetan egiteko. Ezinbestekoa da museoko gela
gehienen izariarengatik ezin baitira talde bat baino
gehiago aldi berean sartu.
Bisitak, horretarako ari den solaskide bakar
batengan erreserbatzen da, gazte publikoaz
arduratzen den bitartekaria. « Lehenik etorritakoak
lehentasuna du » araua aplikatzen da.
Azken hamar urteetan, aski egonkorra gelditzen
da eskolako publikoaren perfilea: % 55 inguru
lehen mailakoak; %25 kolegioetakoak eta %18
lizeoetakoak. Eskolaz kanpoko denborako
frekuentziaren zatia emendatuz doa erregularki.
4 ikasleetatik 3, 20 km-tara eskolatuak dira;
departamendutik kanpoko klaseak %4 eta 10
artekoak dira. %16 ingurukoa da euskaldunen
proportzioa.
Klase gehienek haien bisita museoko kultura
bitartekari batek lagundurik egiten dute.
Museoko bildumak klasean ikusi nozioak
argitzeko/osotzeko erabiltzen dituzte irakasleek.
Adibidez, lehen mailakoentzat « Bizia lehen »,
edo « Euskal mitologia » ibilbideak dira gehienik
eskatuak. Hori atzematen dugu ere aldi baterako
erakusketetarako. Honen lekuko, kolegioen
presentzia azkarra (4.maila) « Tromelin, esklabo
ahantzien uhartea » erakusketarako, edo
kolegioetako ikasleen portzentaia urte hartako
ikasleen kopuru orokorraren % 37ra iganarazi duen
« Pirinioetako bakea » erakusketarako.
Pandemiaren garaian, bi « museo murruetatik
kanpo » esperientzia burutuak izan dira, bai eta
antolamendu berezia kolegioen harrera eskolaz
kanpoko denboran egiteko, museorako sartzea
osasun pass-arekin egiten zen denboran.
Baionako Besten kari, ortzegunean familien eguna :
Museoa gorria animazioa. PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 96
GAZTE PUBLIKOA ESKOLAZ KANPOKO
DENBORAN
Taldeka errezebitua izan den gazte publikoaren
%15 da.
Horrela osatua da:
•Lehen haurtzaroa, hilabetean 3 bisita-tailerrekin,
besteak beste etxeko haurtzainentzat eta
gurasoentzat bakarka.
• Aisialdi zentroak, hitzordua hartuz, eskolako
oporren garaian
• « Nire urtebetetzea museoan » eskaintza ez da
oraindik biziki galdegina (6 urtebetetze/urtean).
•Joko pista ibilbideak familian. Plantan
ezarriak museoaren bisita «desakralizatzeko»
eta aurkikuntza jostagarri aldia familian
proposatzeko, arrakasta handia ukan dute,
besteak beste Baionako Besten garaian
proposatutakoak. Izena ematera behartzen
dugu hemendik aitzina.
Familia arteko kultura ihesaldia proposatzea
funtsezkoa izaten da gazte publikoari eskaini
harrera politikan, haurra usatzen baitu museoari
gazte-gaztea denetik eta giro jostagarrian. Familiei
eskaini irekitze honen osotzeko, urtean erregularki
proposatzen ditugu bisita-tailerrak familian.
Azpimarratzekoa: eskolak 2022ko bukaeratik
besterik ez dira museora itzuli; 2023 izanen da
eskoletako ikasleen kopuruaren azken urteetako
urte adierazgarriena.
20 000-koa zen pandemia aitzin.
BILANERAKO ELEMENTUAK
PUBLIKOEN ZERBITZUA
PANDEMIA AITZIN 80000
2018 2019 2020 2021 2002 (2021-01-01 06-220
are iDcta) © Prarobetns © Pres apathanlté)
® Santos nom
Konparaketa : maiztasuna eta diru sartzeak 2022-01-01tik 2022-31-12a arte
225 580 685 €
21065855 € 198 288,05 €
= ll =
2018
15301652€
101 229.06 €
20 329 28 260
2010 2020 2021 2020-05-170k 07-22 arte italie te berriz (2021.01011h 05-22 arte ituita) 10-.204K)
45473
202
! ‘ L 1
g l
du
Tr
JC î on # LP.
SL
ZKP 2024 97
BISITARIEN ESTATISTIKAK
45 423 bisitarien banaketa 2022an,
prezio ezberdinen arabera
Urteko sarrera kopurua PS2 SUR
AM
GO
NT
ID
pa ZKP 2024 98 8 Komunikazioa eta partaidetzak : ospe eta irakurgarritasun erronka r XPOSITION
ERAKUSKETA
PSC 2024 100
MUSEOA : KOMUNIKAZIO ERAGILE
NAGUSIA
Errobi bazterrean kokatu etxe ohargarria, museoa kultura seinalea da hirian. Lehen erakargarritasuna museoan berean edo honen aitzinean gauzatzen da. Ezinbestekotzat
gertatzen da begirada lotzeko, publikoa barnera
ekartzeko, bisiten eta kultura eskaintzaren berri
emateko objektu eta tresnak plantan ezartzea.
Ezinbestekoa da bere komunikazioko lehen tresna
den aitzinaldea garbitzea (mendebaldetik datozen
hogoi urteko euriek zikindurik) eta kaian eta hirian
duen nortasun ohargarriaren heineko gaueko
argiteria eskaintzea.
Kontsumo apaleko seinale bat plantan ezarria izan
daiteke balioan ezartze horretarako, artista bati
manatze publiko bat egin geniezaioke museoa
hedatzeko garaian.
Aldi baterako erakusketaren iragarki taula ezartzea. "2
n A
0\%)
AIN
1°
DE
=
ZKP 2024 101
PRENTSA & AHOLKATZAILEAK
PRENTSA
Prentsarekin komunikatzen dugu:
• tokikoa, eskualdekoa, nazio mailakoa
• Hegoaldean (Hegoaldeko museoak edo euskal
irratiak).
Museoaren aktualitateaz eta haren kultura
eskaintzari buruzko frantsesera-euskara agiriak
bai eta aldi baterako erakusketen prentsa
txostenak erregularki helarazten zaizkie prentsari
eta sareari.
Programazioaren denboraldian, prentsa erregularki
komitatua da prentsaurrekoetan.
Prentsak dakartzan ondorioen behatokia
antolatua da dokumentazio eta komunikazio
zerbitzuen artean, prentsa taula eta azterketa bat
eguneratuz.
AHOLKATZAILEAK
• Sites & Musées-en baitan partaide diren
museoak eta museo gune gisakoak eta
museoarekin harremanetan diren Euskal Herriko
museo eta gune turistiko nagusiak (Abbadia,
Arnaga, Chemins Bideak, Ospitalepea, etab.).
• Mundu osoko Euskal etxeak bitartekari bikaina
dira sare sozialen bitartez. Museora buruz
bideratzen dituzte atzerrian emigratu euskal
publikoak; besteak beste Hego Ameriketakoak
eta Estatu Batuetakoak, Euskal Herrira bisita
egitera itzultzen direlarik.
Bilaka daitezkeen aholkatzaile bezala hartzen dituen publiko desberdinei zuzentzen die bere promozioa
museoak. Argibide guziak euskarara itzuliak dira.
Euskal Kultur Erakundea, euskal kulturaren
inguruko ekintza ugari koordinatzen dituena,
lehen mailako partaidetza da, besteak beste
Euskal etnopoloa labelaren inguruko hitzaldiak
antolatuz.
Paue eta Aturri Herrialdeko Unibertsitateak,
bereziki Baionako poloa eta besteak beste
IKER laborategia, Bordele 3 Unibertsitatea
eta Passages laborategia, Euskal Herriko Arte
Eskola, gure ikerketa partaideak dira EKE-k
koordinatu Euskal Herriko Etnopoloaren baitan
eta gure ikerketa programa bateratuak haien
sare propioetan hedatzen dituzte. ESS
A
OU
D
ZKP 2024 102
TURISMOKO PROFESIONALAK
• Bayonne Tourisme eta eskualdeko turismo
bulegoak (Landes hegoaldekoak barne).
• AaDT: Pirinio Atlantikoak eta Euskal Hiriguneko
Turismo Erakargarritasun eta Garapen Agentzia.
• Haien bezeroentzat bisitak antolatzen dituzten
autobus enpresak.
PUBLIZITATE-IRAGARKIAK
Turismo gidaliburuetan: Bistariekiko barne
inkesta bat burutua izan da 2017an eta agertzen
du Guide Michelin aholkatzaile hoberena dela.
Honela, museoak ez ditu pagatuzko publizitate-
iragarkiak eman bertze gidaliburuetan. Hala ere,
salbuespen bat aurreikusia daiteke, Akitaniako
ingeles bezeroei zuzentzen zaien Basque
country-ri dagokionez.
Turismo bulegoak: Museoko dokumentazioa
hedatzea eta tarte bat heien gidaliburuetan,
izan paperezkoak edo birtualak, eskaintzea
proposatzen dute. Euskal Herriko turismo
bulego handiarekin, euskal itsasbazterreko eta
barnealde ertainekoekin, Landes hegoaldekoekin
eta baita Bearnoko talde batekin lan egiten du
museoak.
Baiona Hiriko aldizkariak:
Gure egitarau kulturala erregularki eta urririk
Baiona Hiriko aldizkari desberdinetan agertzen
da, hala nola Rencontres et Rendez-vous kultur
aldizkarian, baita ere web gunean.
Tokiko prentsa: publizitate-guneak edo publi-
erreportaietakoak erosten ditu museoak
tokiko prentsan, Sud-Ouest egunkariko udako
gehigarrietan eta Hedabideak euskal prentsaren
sarean.
PRENTSA & AHOLKATZAILEAK
Komunikazio desberdin bat plantan ezarriz,
komunikazio plan berri bat galdekatuz
eta plantan ezarriz eta erregularki indar /
eraginkortasun adekuazioaren ebaluaketa
bat eginez, datozen bost urteetarako garapen
ardatz bat ezar genezake. Biziki aholkatzaileak
agertzen diren turismoko profesionalen
aldetik, Euskal Museoa lurraldeko hornikuntza
nagusitzat hartua da.
Hala ere, Baionako Turismo Bulegoarekin
(VisitBayonne) eta Euskal Herriko Turismo
Bulego handiarekin lan egiteko molde berri
bat asmatzekoa da oraindik, museoa bere
erakargarritasun bakarraren ikuspegitik har ez
dezaten baina bai beste zereginak bete behar
dituen eta kontutan hartu behar den museo bat
bezala: kontserbazioa, ikerketa, formakuntza
eta zerbitzuak publiko mota guziei, eskoletako
eta hurbileko publikoei barne. Orekak bilatu
behar dira beraz zeregin guzi hauek betetzen
ahalbidetzeko. ec =
|. * *
PE
% æ ù
be 2 Te
sn
vo y
| }
h
a,
a
pl 1 y p
} “
—# "4
w g / pa
LS
ZKP 2024 103
Nazio edo tokiko mailako gertakizun batzuek museoa argitara atera dezakete. NAZIO ETA EUROPAR EKITALDIAK
Kultura Ministerioak sustatu Museoen europar
gaua eta Ondarearen europar egunak.
Culture for Causes Network elkarteak antolatu
Museum Week. Apirilean twitter-en eta beste sare
sozialetan iragaiten da.
Week-end Musées Télérama, martxoan,
udaberriaren karietara, museoa Télérama
aldizkariari lotzen zaio bere publikoak Télérama
Sorties-en eskuragarriak diren urririkako sartzeak
lor ditzan.
TOKIKO EKITALDIAK
Korrika zazpi probintziak zeharkatzen dituen
euskararen aldeko lasterkaldiak parada eskaini
dio museoari sare sozialetan eta prentsan
agertzeko, hitzaldi bat antolatuz edo lasterkaldian
berean parte hartuz.
KULTUR EKITALDIAK
2022ko Museoen europar gauaren afitxa S &
CN)
V\ À) ee
lt
9
pe
LV
/
re
@
RP
RE
MUSÉE BASQUE
ET DE L'HISTOIRE DE BAYONNE
PROGRAMMATION CULTURELLE
NU 1 LITE
ZKP 2024 104
OHIDURAKO
KOMUNIKAZIO TRESNAK
AFITXATZEA
Museoaren aitzinaldeko bi panel handiak
progresiboki ordezkatuko ditu monumentu
historikoa gehiago errespetatuko duen sistema
batek. Anartean, museoaren panel generiko
bat plantatua da aitzinaldearen erdian (1,5 m
x 6,3 m). Bigarren bat, handiagoa (2,5 m x 6,5m)
aitzinaldeko eskuinerago plantatua den dibonda
da. Museoaren egitarau kulturala eta abiatua den
aldi baterako erakusketa handia iragartzen ditu.
Ate aitzinean, urririk diren igandetan, Museoen
europar gaua, Ondarearen europar egunak
egunetan emana den « Urririk » panelak leku
horretatik hurbil pasatzen den publikoa sarrarazten
du.
Eguneko bisiten berri ematen du ere.
Abribus gaineko afitxatzea: urte guziez, aste bat
eta biren arteko lau afitxatze kanpaina inguru
urririk eskainiak zaizkio museoari Baiona Hiriko
autobus aterpeetan.
Afitxa batzuk honela argitaratuak dira udako eta
neguko erakusketa handien karietara. Hemendik
aitzina, museoak bere afitxatze denboraren erdia
kasik eskaintzen dio bere bilduma iraunkorren
sustapenari, hurbileko publikoak museora
itzularazteko estrategia landuz.
LIBURUXKA ETA AGENDA
Museoko egitarau kulturala liburuxka, plegaorriak
eta flyerak eskuragarriak dira museoaren
hargunean eta internet gunean.
Liburuxka progresiboki urtean bi aldiz argitaratua
da, publikoak aitzinetik abisatzeko eta
Baionako Euskal Museoaren kultura eskaintzari
ikusgarritasuna emateko, hiriko beste instituzioek
egin bezala, usu zaila baita tokiko publikoa
hurbilaraztea... burutu ekintzen irakurgarritasun
hobea gunean edo murruetatik kanpo.
Hilabete hastapen guziez sare guziari helarazten
zaio euskarara ere itzulia eta museoko kultura
ekartzen duen eskaintza agenda. Denboraldiko
liburuxkan ere agertzen da eta museoaren gunean
ikus daiteke ere. Baionako Euskal Museoaren
sei hilabeteko programa MUSÉE BASQUE
ET DE LISTOMRE DE BAYONNE
BARNAKO EUSKAL MUSEQA
—
(CC/ANQ
[JV
=
TO
OYJIS
LIL
QNA
VA É ZKP 2024 105
MUSEOAREN KARTA GRAFIKOA ETA
LOGOA
Museoaren karta grafikoa berriz egina izanen da
hedatzen proiektuaren karietara.
Haren kultura partaidetzekin, museoko logoa
nahitaez agerrarazi behar da izenpetu partaidetza
orotan.
INTERNET GUNEA ETA INFORMAZIO
GUTUNA
2018koa da gunearen azken bertsioa, eta « 3 kliken»
printzipioaren arabera pentsatua, ergonomia
eta jendarte ona uztartzeko. Informazio guziak
agertzen ditu guneak, eta horri esker izena ematen
ahal da informazio gutuna errezebitzeko.
Hilabete hastapen-hastapenean igorria, gertakari
garrantzitsuen berri ematen du eta linean dagoen
internet guneko agendara bidaltzen.
Baionako karriketan museoa aurkezten duen afitxa. PS2 SUR
AM
GO
NT
ID
pa ZKP 2024 106
SARE SOZIALAK
Facebook, Instagram eta Twitter (orai X) hor daude ere museoaren internet gunean dauden informazioak mamitzeko: agenda, erakusketak, heldu eta eskolakoen bisitak, hitzaldiak, tailerrak, argitalpenak, eskuratzeak.
Lehen konfinamendutik, komunikazio hau
sendotu du museoak erakusketa geletako eta
erreserbetako objektuak aurkezteko – hetsirik
egon denboran- jokoen bidez batzuetan. Museoa
eta bertako obretan zehar ibilbide birtualak
argitara ekartzeko parada da ere. 2020an,
Museoen europar gaua bezalako gertakizunak
molde birtualean iragan dira eta parte hartu duten
museoei mintzaleku berri bat eskaini diete.
Hego-mendebaldeko museoen sarearekin
azken urte hauetan Euskal Museoak bizi duen
esperientzia da, Twitter-en hedatu (eta Facebook
eta Instagram-en berriz hartu) #MuseumWeek
bitartez, aste batez eta museoak, kultura elkartean
eta instituzioak mugiarazten dituen mundu
mailako gertakizuna.
Egunero argitaratu tweet baten bitartez
komunikatzen duten erakunde partaideen bisita
birtualean bermatzen da printzipioa, 7 hitz-diese
edo gai ongi zehaztu sail baten bitartez. 2018an,
Euskal Museoak eta #MuséesSO haren sareak
game- thread bat asmatu dute, erran nahi baita
museo batetik bestera egin ibilbide birtuala.
Ekimen ohargarri eta #MuseumWeek berako
antolatzaileek aipatua.
INSTAGRAM
Argazkiari eskaini sare sozialarekin, bere bildumen
erakusleiho ederra aurkezten du museoak, bere
erakusketa iraunkorren promozio ederra eginez aldi
berean. Obren edo xehetasunen argazki ederrak
aitzinera ekarriak dira kolore aldien moldean (obra
eta objektu urdinak, eta ondotik gorri eta berdeak)
edo familia edo gai batzuen arabera aurkeztuak.
Eta aktualitate hariaren estetika ez inarrosteko,
momentuko aktualitatearekin harremanetan
diren obra eta gaiak aurkezten dituzte storieak.
Erregularki hedatuak dira, objektuak edo obrak
aurkezten dituzten storie jostagarriak.
Museoko objektuei eskaini eta lurraldeko
ondare immateriala kontatzen duten storie
pedagogikoak, gazte publikori buruz zuzenduak
direnak, asteazken guziez argitaratzen ditu
bitartekaritzaren zerbitzuak.
LINKEDIN
Sarearen orriak leku ederra ematen dio museoaren
aktualitateari: erakusketak, konfinamenduen
ondoko irekitzeak, Facebook orri batek
zerrendatzen ditu egitura partaide guziak eta
haien informazio baliagarriak.
• Twitter : 824 harpidedun
• Instagram : 1433 harpidedun
• Facebook : 2900 harpidedun
Museoaren presentzia sareetan azkartu du
pandemiak; hala ere, denboraldiek eta bisita
errealak berriz hastean, gure indarrak ez dira
aski izan arlo horretako garapen beharren
estaltzeko. Horrela, community-manager
enpelgatzea aterabidea izan daiteke datozen
urteetan taldearen eraginkortasuna hobeki
koordinatzeko eta komunikazio indarrak
sostenga ditzaketen erreakzio protokolo
egokiak plantan ezartzeko. Musée Basque et de l'histoire de Bayonne
1529 pests
ER le©MuscoBasqu - 5 juin 2023 .…
HMuseumweex73 HErn ent Hirn à Natura Nature LMa
LC) 7e nsuis quune poupée maïs
Artozko Panpina naiz 4Ecocornçu
D ZMusreBasque
ævisithavonne #8Musee
More x F2 ETF TIR
ZKP 2024 107
#MUSÉESSO, HEGO-MENDEBALDEKO
MUSEOETAKO KOMUNIKANTEEN SARE
BIRTUALA
Oh c’est d’art, le site qui dépoussière les musées,
komunikante talde pribatu baten inguruan
Facebooken elkarretaraturik, #MuséesSO-n, hego-
mendebaldeko beste museo handiekin kidetu da
museoa, - Arnaga, Musée de la Chalosse, Écomusée
de Marquèze, Musée d’Aquitaine, Maison de
Jeanne d’Albret, Maison Carrée de Nay, Musée
d’Arudy, etab., gertakizunen #MuseumWeek,
#Movember, Museoen Gaua, etab., azken
denboretan udaberriko konfinamendua) inguruko
komunikazio ardatzak mutualizatzeko gisan.
Urtean lan egun bat edo bi aurreikusiak dira
guneetako batean, gertakizunen, komunikazioen,
saltokietako objektuen inguruan eztabaidatzeko
eta ideia on guziak bateratzeko.
2023ko Museumweekaren agiria PS2
SUR
AM
OO,
NF
ND
pan ZKP 2024 108
HARGUNEA ETA DENDA
HARRERA ETA DENDA ESPARRUAK
Denda Dagourette etxearen 1. gelan kokatu da,
hargunea eta txarteldegiarekin koplatua. Gaur
egun Euskal Museoko sartzea eta ateratzea
osatzen du, bildumen ibilbideak abiatzen diren
lekuan bukatzen baitira.
Hiru esparru antolatzeko birmoldatua izan da:
• txarteldegia
• denda
• hargunea: gure zurginak altzariak sortu ditu
taldeentzat, kutxatila segurtatuak eta aterki
ontziak erosiak izan dira; horrek laguntzen du
bilketaren kalitatea eta hargunearen esparrua
hobetzeko.
Atseden esparrua antolatua izan da Argialdean,
Moutet, Alki eta Lartigue enpresen laguntzarekin,
Haritik Harrira ehungintzari buruzko erakusketaren
karietara eta XVIII. mendeko eskaileraren azpian:
haurren xokoa, bitxikeri kabinete ttipiak, besaulki
goxoak aterpetzen ditu.
Progresiboki hobetuak izanen dira esparru hauek ;
hala nola barne baratze batek nabarmenduko du
eraikuntzen arteko pasaia. Bizi, harreman toki bat
izanen da, erreferentzia gune bat auzoan.
Liburu-dendak, tokiko argitaletxeren (Le Festin,
Kilika, Ekar, Pimientos, etab.) liburuak, gure
erakusketen katalogoak, baina baita egile
kontuan egin liburuak edo museoan erakusketa
egin duten artisten katalogoak edo liburuak
(Fréger, Nader Koochaki, Zigor, Basterretxea,
Iturria, etab.) proposatzen ditu orain.
Garapen iraunkorra eta birziklatzea: museoaren
promoziorako zakuak, poltsa ttipiak sortzen
dira, ahal balin bada, erakusketako komunikazio
euskarrien materialekin.
Museoko zerbitzu desberdinetatik etorri denda
taldea berriki lan eta bezerotza talde gisa antolatu
da. "2
n 1
0\%2)
#SINN
11°
DUT
=
ZKP 2024 109
Euskal Museoko saltokia.
Konfinamenduaren ondorioz da lan talde hau 2020an antolatu,
jendarte eta lurraldeko museo baten dendak zer izan behar
duenaz gogoetatzeko.
Ondoko mozkinak aitzinean jartzea erabakia izan da:
• lurraldeko ondare biziko enpresei (lehentasunez), artistei eta
eskulangileak aitzinera ekartzen dituztenak: Lorea, Rodon,
Août en Hiver (bitxiak); Alki (altzariak); Lartigue eta Moutet
(euskal eta bearnes ehunak); Bergara (makilak); Stéphane Pirel
(linograbatua eta grafismoa); etab.
• ahal delarik, gure bildumetatik abiatu kreazio bat gogoetatzea
galdegiten diegu
• haien beste sorkuntzetarako tailerren promozioa egiten dugu.
Kanporako komunikazio tresna nagusia da denda, museoaren
erakusleihoa. Objektu bat erosiz, berarekin eramaten duen «
objektu esklusiboa » erosten du bisitariak. Objektu bidaiaria
preskiptorea bilakatzen da horrela. Premiazkoa da norberak
berarekin eramateko objektuak bildumen eta aldi baterako
erakusketen arabera asmatuak izan daitezen, biziki kopuru
ttipian eginik, pieza bakunak bilakatzeko horrela.
MUSEOKO DENDA BISITA
SUSTATZEKO PS2 SUR
AM
GO
NT
ID
pa ZKP 2024 110 017
CON
2 On
9 proiektu ikuspegi eta gobernantza metodologia berria Proiektuan den museoaren urraspidea: ER. a DE En. = a =
PS2
SUR
AM
GO
NT
ID
pa ZKP 2024 112
BAIONAKO EUSKAL MUSEOA
GAUR EGUN
Luzaz herriko etxearena izan ondotik, 2013tik goiti, tokiko 3 kolektibitate biltzen dituen sindikatu misto batek kudeatzen du: Baiona Hiria (%40, eraikinen eta bildumen jabea gelditzen dena), Pirinio Atlantikoetako Departamendua
(%30), Euskal Hirigune Elkargoa (%30).
Joan diren azken lau urteetan gure indarraren
ardatz nagusia izan da gobernantza gure proiektu
urraspideari elkartzea: jabetza eta lurraldea,
zientzia eta diru tutoregotza, giza baliabideak
elkarrekin eraiki beharreko museoaren hedatzea
kudeatzeko gobernantza molde desberdin eta
partehartzaileagoa proposatuz.
Euskal Museoak proposatu ondotik sortuak izan
dira:
• urtean hiru aldiz bederen biltzen den sindikatu
aholkularitza,
• gaikako batzorde teknikoa,
• mailegu eta emaitza batzordea,
• eskaintza deialdi batzordea.
TEKNIKA ETA BUXETA GIDARITZAREN
BERRANTOLAKETA ADMINISTRATZAILE
ZERBITZUEKIN PROIEKTU MOLDEAN
Herriko eta elkargoko hauteskundeen ondotik,
sindikatu mistoaren baitako ordezkaritzaren
berrantolaketak euskal probintzia zaharrei hedatu
partehartzea Euskal herri barnealdea (Zuberoa,
Nafarroa Beherea) eta departamenduko gaskoin
zatia (Bearn eta Seignanx Herrialdea) indartu du.
Ibilmolde baldintza berriak asmatu behar dira.
Hortarako, Baionako Euskal Museoaren garapen
proiektuaren gidaritza egitura bat (sorkuntza
moldea) plantan ezaria da.
• Proiektuaren gidaritza batzordea (hedatzearen
batzordea) osatua da. Behin bildu da ZKP-a
eta proiektuak tutoregotza zerbitzuei zein
epetan eta nola aurkeztu zehazteko. Herriko
eta elkargoko kontseiluek urrats erabakigarriak
balioesten dituzte.
• ZKP-ren urrats partehartzailea: hautetsi
hautagaien partehartzea SB-ren baitan + izan
daitezkeen diruztatzaileak (eEtatua, Eskualdea,
Hirigunea, Hiria) + pertsonalitate kalifikatuak.
• CPER/EEPK Estatua Eskualdea Planaren
Kontratuaren idazketan partehartzea Euskal
Museoari dagokionez (Euskal Hiriguneko
agintariekin). "2
n A
0\%)
AIN
1°
DE
—
ZKP 2024 113
MUSEOKO LANGILE TALDEA:
GAITASUN POLOAK SENDOTU
21 LANGILE DAUDE MUSEOAN
Zuzendaritza eta adminiztrazioa: zuzendari-
kontserbatzaile bat (ikus ere kontserbatzio
zerbitzua), administrazio arduradun bat eta
idazkari bat.
Kontserbazioa: kontserbazio arduradun
bat, bildumen arduraduna bat eta bildumen
kudeatzaile bat.
Liburutegi-dokumentazio zentroa:
bi dokumentazio arduradun
Bitartekaritza: bitartekaritza arduradun bat, heldu
talde arduradun bat eta bitartekaritza kudeatzaile
bat.
Komunikazioa: komunikazio arduradun bat.
Zerbitzu teknikoak: arduradun tekniko bat, zurgin
bat.
Hargunea eta zainketa: 7 langile eta udako
laguntzaileak.
TALDEA SENDOTU: ELKARREKIN
ARTATU ETA ERAIKI, TESTUINGURU
HERTSAGARRIAN
• Begitartetze eta erosotasun printzipio berdinak
eskaini bisitariei eta gure taldeei.
• Lekuen eta lan baldintzen hobekuntza :
bulegoak, plangintzak, pausa/lana erritmoak
urte osoan eta asteburuetan irekia den lekuan.
2021ean, Gaztelu Berriko eta Dagourette Etxeko
taldeak bildu dira museo baten funtzionamendua
eta ez bi talde desberdinena plantan ezartzeko.
• Publikoari irekitze ordutegia aldatua izan da,
taldeen aldizkatzea, pausa aldiak, museoaren
garbiketa eta mantenua ahalbidetzeko.
• Arduradunen zereginak azkartuak izan dira
eta aldizkatuz permanentzia bat segurtatzen
dute museoan asteburuetan.
• Lan txandakatze berri bat entseatua izan da
2022 urte osoan, harrera eta zaintza postuan
diren 8 langileentzat. 4 eguneko aste bat
asteburua barne, 5 eguneko aste bat aldizka. Bi
asteburuetako bat lanean.
• Taldeen polibalentzia eta porositate gehiago
museoko bi esparruetan, talde bakoitzerako
lanbide fitxak errespetatuz. ZKP 2024 114
MUSEOKO LANGILE TALDEA:
GAITASUN POLOAK SENDOTU
Hemendik aitzina xedea da:
• Zeharkakotasuna eta adimen kolektiboa
aitzinera ekartzea.
• Hargune eta bitartekaritza poloa azkartzea
zainketako langileen zereginak aldaraziz
• Harrera eta zainketako langileak hobeki
formatzea: aurrean dituzten logizialak, hizkuntza
heineratzea, lehen sokorrien gaurkotzea.
TALDE ESTRATEGIA BAT: ELKARREN
ARTEAN SEI URTERAKO BIDE ORRIA
ERAIKI
• Gure esparruak progresiboki berrantolatu,
hedatzea hobeki aurreikusteko. Kontakizun
osagarria sortu hiru adarretako.
• ZKP-aren idazketaren eta haren lurralde
aspektuen inguruan antolatu.
Aldaketak ezagutu ditu lan taldeak Covid-aren
ondotik:
• 4 langile disponibilitatean egokitasun
pertsonalagatik eta lanbide aldaketagatik
• beste bik betirako utzi dute museoa 2021ean.
• 3 langile erretretara joan dira 2021 eta 2022
artean.
.
Enplegatu ditugu beraz:
• harrerako 2 langile
• bitartekaritzako langile bat (2 langile denbora
erdiz)
• idazkari laguntzaile administratibo eta
kontulari bat.
• bilduma arduradun bat
Aurreikusiak dira:
• Zuzenbide arloko noiztenkako laguntzaile bat
hartzea
• Mugazgaindiko eta europar proiektuen
garapenaz arduratuko den pertsona bat
hartzea
• Barneko garbiketa / atezaintzarako pertsona
bat hartzea
• Langile tekniko polibalente bat hartzea
(tindularitza, elektrizitatea, zurgintza, iturgintza)
Argazki bildumen kontserbazio lanak. ORGANIGRAMA BAIONAKO EUSKAL MUSEOA (2023ko martxoa)
ZUZENDARITZA
Zuzendoris - Kortserbatzæle burus
( + T
ere ren re KOMUNIKAZIOA | ADMINISTRAZIOA- TECHNIQUE Büdumen salaren arduraduna Komunikazio, harreman FINANTZAK - RH Publikoen sslaren arduraduns (Attaché conservation) publikosk ets
(Aswtart comervaton) Blljumen arduraduna arduraduna poloaren arduraduna Arduradun teknikoa (AsssLant conservation ) (Aœaché) (Attaché) RTE
Biartekari, publiko heldus Bildumen kudestzailes Administrazio eta kontutertza lAsSstant conservation) (Aont patrimoine} kudes!zaics (Adjoint technique)
Bidartekaris, gida (Rédacter) (Adjoint patrimoine)
r Î HARRERA - DENDA SEGURTASUNA - ZAINTZA
(Adjoint patrienoine } (Adot patrirnoume }
DOKUMENTAZIO ZENTROA Herrers — Dends - kutuazain e pi
ge Segurtasun eta zartza agentes
Dokumertalista - Segurtasun eta zrtza agentes (Assistam conservation) \ JL 1]
(Adjoint patrimoine | dns sis its sou {Adjoint patrimoine)
CHNQUVN
y
17776
€/AN\(F,À
nd
ZKP 2024 115
ORGANIGRAMA 777777 : banaketa
Funtzionsmendu sarrerak 1.090 M€
Bars Péri
EHE
Desértarrectie
Sarreras
Derxs
Deru én Ares Borrat ersesntete [fecms bei
Drs Ar fires Lorna
Dada péariist
Lace Liu horror
DRAC, Gru lacurtre Mimet rte erdéusmimts
Or: Ar fres Doraotieu
ZKP 2024 116
2023KO FUNTZIONAMENDU SARRERAK :
1 690 000 €
Funtzionamenduko sarrerak sindikatuko kideak
diren hiru instituzioetatik datoz nagusiki, bai eta
museoaren ustiatze sarreretatik eta beste parte
hartze batzuetatik.
Museoaren funtzionamendurako 3 kolektibitate
publikoen ekarpena: 1 401 000 € (+%1,9)
Sindikatu mistoa sortu duten hiru kolektibitateen
diru mailako partehartzea eta kanpoko hersturei
2023an egin egokitzea bermatzeko puntu
funtsezkoa da museoan eta lurraldean abiatu
proiektuak segitzeko. 2023ko OB-en jarraipenean
aurkeztua da 2023ko OB-a 1 401 000 €-ko diru-
emaileen sarreren emendatzearekin, honela
banatua instituzio kideen artean:
FUNTZIONAMENDUA
EUSKAL MUSEOKO 2023KO AINTZINKONTUA
Museoaren usaiako kudeaketarako beharrezkoak diren xahutze eta sarrera guziak bateratzen ditu buxetaren funzionamendu sailak.
1,690 M€-ra orekatua den sekzio hau % 9ko emendatzearekin aurkeztua, 2022ko hasierako buxetari konparatuz, kolektibitate guziak,
eta bereziki aire tratatzea nahitaezkoa duen museoa inpaktatzen duten energia xahutzeen emendatze azkarra kontutan atxikitzeko.
Elkargoak Diru parte hartzea
Baiona Hiria 560 400 € (%40)
Euskal Hirigune Elkargoa 420 300 € (% 30)
Pirinio Atlantiko
Departamendua
420 300 €
(% 30)
AK 2023 Museoaren 2022ko ekoizpen
sarreren banaketa
© NZ sartzoak pagatuz (© NZ dendako saimentak
© NZ bus
3
ZKP 2024 117
MUSEOAREN EKOIZPEN SARRERA
EMENDATZE PERSPEKTIBAK: 220 000 €
2022an burutu ekoizpen sarrerak kontutan
hartuz (236 000 €) bultzatzen gaitu, estimatzeen
emendatzera 2022ko AB-ari begira (165 400 €).
Honela, 220 000 €-tan estimatu ekoizpen sarrera
2023ko AB sartzea (2022ko emaitzaren esleitzea
bozkatzean, 2023ko lehen urte erdian burutuaren
arabera berriz doitua izaten ahalko da) honela
banaturik:
• Pagatuzko sartzeei lotu sarrerak:
165 000 € (+%39 2022ko HB-ri konparatuz)
2022ko urtarrilaren 1etik abenduaren 31ra, 45 423
bisitari izan dira (28 260 izan zirelarik 2021 urtean
gaindi), erran nahi baita bisiten +%61 (oroitzeko,
pandemiarengatik museoa hetsirik egon zen 4,5
hilabetez 2021ean). Tarifa beteko (8 €) pagatuzko
sartzeen proportzioa, sartze guzien %40ekoa da,
prezio apaldua (5€) sartze guzien %10koa da.
2022an, museorako sartzeen %50 urririk dira.
Oroitarazia da kulturara heltzea laguntzeko
garatuak diren dispositiboek tokiko publikoak
hurbilarzteko emendaketa lagundu dute:
urrikikotasunaz gain hilabeteko lehen igandean,
museorako sartzea urririk da ostegun guziez
18:00etatik 20:00etara.
• Dendako mozkinen salmentak: 42 500 €
Sarrera estimatze hau %35ez emendatu da
aitzineko HB-ri begira (36 000 €) 2022an lortu
dendetako salmenta arloko etekina dela eta
(48 000 €). Proposatu mozkinen dibertsifikazioa
jarraitzea aitzinikusia da.
• Bisita gidatuak, bildumen ilustrazioak
kopiatzeko eskubideak: 12 000 €.
Postu hau, talde edo norbanakoen bisita gidatuen
sarrerei tenore berezietan lotua zaie nagusiki.
Taldeak museora berriz itzultzen direnez, postu
hau emendatuz doa 2022ko HB-ari begira
(5 000 €).
BESTE BALIABIDEAK
Abian ezarri partaidetza desberdinetatik etor
daitezke beste sarrera batzuk :
Aldi baterako erakusketei dagokienez, Baiona
Hiriaren konpentsazioa, 2022ko bigarren
erdian antolatu Léon Bonnat erakusketaren
koprodukziorako, Autokromoak aldi
baterako erakusketaren koproduzioa Bilboko
Euskal Museoarekin. Bestaldetik, DRAC-i
funtzionamendurako dirulaguntza eskatua zaio
Museoa Urtu proiekturako.
Euskal Museoko zerbitzuek Bideak-en (lurralde
adarra) Nafarroa Behereko Museoaren
antolamendu proiekturako ekarri gaitasunari
dagokionez 4000 €-ko ekarpena eskaintzen du
Donapaleu hiriak (urte anitzeko partaidetzaren
kita).
Bukatzeko, beste sarrera batzuk etor daitezke
asurantzen ordainketetatik, eta beste
instituzioetako partaidetzetatik (Euskararen
Erakunde Publikoa (OPLB-EEP,...)) bai eta
mezenasgo bilaketa jarraipena ere. 77 : banaketa
funtzionamendu gastuak 1 690 000 €
Langiises karGuak ota lotutaho Gastunk
Jarstinak (olentritmtien, Gaza, ura)
Musecaren kullut polie lerskusketsk, near. Murutégia, derdie...)
Eratonei ota chpamendue loitako epnm MUrreuzko gas
Amorirarioen horiura
Bameho gastuek Cormakuntzæ, partons...)
Ohko kudeskets zama
bertsio saleru transfertzres
1690 000 €-koak dira 2023ko funtzionamendu arloko gastuak (1 550 000 €-koak zirelarik 2022an), honela banaturik: 1 619 000 €-ko egiazko gastuak eta 71 000 €-ko beste motatako gastuak (amortizazioei emaitza eta biramendua
inbestizamendu sailari).
Langileen karguei eta eraikinen kudeaketari
lotuak diren gastuei lotuak dira funtzionamendu
buxetaren ezin murrituzko xahutze bi postuak.
OB-etarako aitzinikusia zen energiaren gastuen
emendatze azkarragoa aurreikusten zuten 2023ko
perspektibak eta jariakorrei lotuak zaizkien
fakturak 2022ko bukaeran heltzen direnez,
funtzionamenduko gastuen sailkapena berriz
ikusi behar izan dugu.
ZKP 2024 118
FUNTZIONAMENDUA
2023ko funtzionamendu gastuak : 1 690 000 € (1 550 000 €-koak zirelarik 2022an).
EUSKAL MUSEOKO 2023KO AINTZINKONTUA
AK 2023 "2
n A
0\%)
AIN
1°
DE
=
ZKP 2024 119
FUNTZIONAMENDUA
LANGILEEN KARGUAK ETA ANTZEKO
GASTUAK: 1 095 000 €
(IX OROKORREN %65)
Museoaren ibilmoldearen xahutze guzien %65
ingurukoa da buxeta heineratu hau eta 1,095 M€-
tan balioetsia (2022an, 1,070M€-tan zenbakitua
da xahutze postu hau, erran nahi baita %2ko
emendatzea).
2023an gertatuko da soldata emendatze
desberdinen hedapena urte betean (indize
puntuaren emendatzea eta indizeen taula).
2023ko OB-en garaian, 1 118 000 €-tan estimatua
izan zen gastuen postu hau, apalago ezarria izan
da 1 095 000 €-ra ekarria izateko, aitzinetik ezin
ikusizko kargu orokorren emendatzeari lotu kargu
orokorren emendetzeari loturik (aldi baterako
erakusketen zaintza behar apalagoa negu garaian
eta zuzendariaren denbora erdiko ordezkatzearen
kontrataze epeak kontutan harturik).
2023ko urtarrilaren 1ean, 21 postu iraunkor
hartzen ditu langile kopuruaren taulak (hauetarik
3 langile eskubidezko denbora partzialean edo
hala baimendurik dira) eta postu ez iraunkorrak
harrera eta zaintza beharren arabera (sasoilariak
aldi baterako erakusketarako eta jende gehiago
asteburuan).
16 postu sare kulturalekoak dira (langile
kopuruaren %77), 3 administrazio sarekoak eta
2 teknika sarekoak. C kategoriakoak dira langile
kopuruaren %55, %27 B kategoriakoak et %18 A
kategoriakoak.
Buxeta norabideei dagokienez, langile gastuak
ondokoari lotuak dira:
• Soldata (indize puntuaren urte beterako
emendatzearekin eta SMIC-aren emendatzea
2023ko urtarrilaren 1ean) eta primak.
• Enplegatzailearen parte hartzea elkartasun
kutxan, erakunde labeladun batean kidetu
langileentzako behar orduetako kutxan.
• CNFPT kotizazioak bai eta aprendizgorako
kotizazio berezia (soldata masaren %0,1).
• Janari txartelak plantan eman erabili nahi
dituzten langileentzat (120 € / urtean).
• Sasoilariak hartzea aldi baterako
erakusketarako eta zenbait astebururako
harrera eta zaintza taldeak azkartzeko,
gainsaria ikastun langileentzat.
• Liburutegiko ondare laguntzaile lanpostua
aldatzea ondarearen kontserbazio laguntzaile
postua bilakarazteko, dokumentazio zentroan
eraman misioak egokitzeko.
• Pôle Emploi laguntzak.
• Kudeaketa zentroak jarraitu laneko
medikuntzari lotu gastuak.
Honela, % 2ez (1 070 000, 2022ko buxetan sartuak)
emendatu dira langile karguei lotu gastuak, 1 095
000€-era ekarriak izateko 2023an. PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 120
IZAERA OROKORREKO KARGUAK:
522 000 € (DF OSOAREN % 30)
Gastu postu hau emendatzen da 2022ko AB-ari
alderatuz (401 000€) eta energiaren kostuaren
goratze azkarrak azkarki inpaktatzen du. Eraikinen
eta horniduren kudeaketari lotuak dira, ezin
murrituzko xahutzeek eragin azkarra dute buxetari
dagokionez eta hau kultura politikaren kaltetan.
• Jariakorrei lotu ezin murrituzko gastuak :
192 000 €:
Postu hau azkarki emendatu da 2022 AB-ari
alderatuz (120 000 €) energiaren kostuaren goratze
azkarrarengatik eta museoko funtzionamenduaren
gastuen %12-koa da hemendik aitzina:
• 122 000 € berotzeko eta ur kontsumorako
museoaren 2 guneetan.
• 70 000 € elektrizitaterako, Gaztelu-Berri eta
Dagourette guneetan.
• Bildumak eta erakusketak plantan
ezartzeko eta balioan jartzeko egin gastuak
(komunikazioa, bitartekaritza, kultura ekintzak,
denda, ...): 189 000 €
Museoko kultura politikari postu hau emendatzen
da 2022ko HB-ari alderatuz (136 000 €) eta
museo desberdinek (Orsay, Versailles Jauregia,
Louvre,...) mailegatu Bonnat erakusketako obren
desmuntatzea, itzultzeko garraioari lotu gastuak
inpaktu azkarrarengatik (48 000 €). 2022ko
abenduaren 31n bukatu da erakusketa hau eta
2023ko kultura eskaintzako kredituen zati azkarra
hartzen du, nahiz eta ohiz kanpokoa izan.
Xedea da lehenik, honen ibilbidean aurkeztuak
diren bilduma iraunkorra eta erakusketa-
txostenen balioan jartzeari lotuak diren kredituak
aurreikustea:
• Urtarrilaren 19tik apirilaren 29ra: Etxabean,
Soineko Paisaia erakusketa, Nader Koochaki
artistaren muntadura artistikoa, artzaintza
jardueraren inguruan burutu dituen hainbat
lanen fruitua. Euskal Etnopoloaren baitan,
Euskal Kultur Erakunderekin partaidetzan
eraman « Museoa Urtu » proiektuaren lehen
urratsa osatzen du muntadura honek
• 2 erakusketa 2023ko apirilaren 9a arte
luzatuko dira ere, Dominak eta dominekin
ohoratuak. Ohorezko legioaren eta goragarrien
historia (Ohorezko Legioko Kideen Elkartea,
Euskal Itsasbazterreko SMLH/OLKE, Baionako
batzordearekin partaidetzan) eta Marie Garay,
Léon Bonnaten ikaslea bilduma iraunkorren
ibilbidea balioan jartzeko gisan.
2023ko uztailaren 7tik 2024ko urtarrilaren 7ra,
museoaren 2.estaiako Errobi gelan aurkeztu aldi
baterako erakusketari lotu kredituak aurreikustea
da xedea.
Bilboko Euskal Museoarekin partaidetzan
antolatu Euskal Herriko Autokromoak (1907-
1935), erakusketak, 1910 eta 1930 arteko Euskal
Herriaz nehoiz ikusiak izan ez diren kolorezko irudi
hauta bat ikusgai jarriko du, eginmolde honen
hedapena eta eragina mugaz bi aldeetan bilduz.
Eszenografiak, erakusketa seinaletikak, honi
FUNTZIONAMENDUA
EUSKAL MUSEOKO 2023KO AINTZINKONTUA | |A 44} 4
y
4
Î { { {
ZKP 2024 121
Bonnat erakusketaren muntaketa, 2022an.
eskaini katalogo baten argitaratzeak, ... eragin
gastuak aurreikustea komenigarri da.
Azkenik, kultura eskaintzak ekarri gastuak
aurreikustea komenigarri da:
• Bitartekaritza ekintzak, Arte eta Kultura
Hezkuntzarekin loturik, euskarri pedagogikoen
sortzeari eta egokitzeari lotu kredituak,
museotik kanpoko gidei ordaindu soldatak,
kanpoko eskuhartzaileei gastu ordaintzeak,...
• Komunikazio eta balioan jartze ekintzak.
• Museoko kultura ekintzetan partehartzea:
ohartzekoa da euskara balioan jartzeko
politika jarraitzen duela Euskal Museoak,
euskarri elebidunen bidez, museoa, euskara
erabiltzen den leku gisa identifikatzeko bisitak
plantan ezarriz.
• Denda: museoko dendari zuzendu obra eta
mozkinak erosteari lotu kredituak.
Museoko liburutegi baliabide zentroari
dagokionez: baliabide zentroan kontsulta
daitezkeen obra eta aldizkarien erosketak.
5 000 €-ko partaideengandikako ekarpenak
atxikiak dira: Sites et Musées, Euskal Monetari
2023ko kidetza, Museoen Nazioarteko Kontseilua
(ICOM), Ekomuseoen eta Jendarte Museoen
Federazioa (FEMS);
Eraikinen eta hornikuntzen mantentzeari lotu
karguak: 123 000 €
Ezin murriztuzko gastu postu nagusiak estaltzea
da xedea :
• eraikinen eta langileen asurantza (44 000 €),
• aretoen garbiketa fresak (26 000 €),
• material mantentzea (15 000€), zerbitzu zerga
(14 000€), telefonia (7000€), bideozaintza
(7000€), etab.
Beste gastuak: Sainte Claire aparkalekuko
karguak (10 600 €), langileen formakuntza (4 000
€: nahitaezko formakuntza teknikoak eta euskara
formakuntza), misio fresak, zigilatze fresak,
desinfekzio eta zaintzarako material erosketa.
AMORTIZAZIO SAILEKO LOTU GASTUAK:
71 000 €:
Orotara 70 000 € kostatzen duten sailen arteko
lekualdaketa arloko gastuak hunkitzen dituzte,
azken urte hauetan inbestimendu saileko sarrerak
diren eta gauzatu inbestimenduen amortizazio
beharrak estaltzeko.
Bestalde ere, kredituen eskualdaketari lotu
beharrak hunkitzen dituzte. Postu hau apalago
ezarri dugu 2023 OB-ei alderatuz, jariakorrei lotu
funtzionamendu gastuen emendatzea kontutan
hartzeko. : benskets
Inbestimendu sarrerak 180 000€
AMATIA208
Baoraho rs CGrarnort gois
Faaoraio Pins tar
Trarnierertns hareraonarrerds
ORAC Ours lny ere
FCTY
DRAC Ours eng Gore Derrisk
DRAC Ou lez bebeste ets berritze flanc
ZKP 2024 122
Postu hau emendatzen da 2022ko AB-arekin alderatuz (120
000 €) baina apaltzen da 2023ko OB-ei alderatuz (195 000 €),
hemendik aitzina Euskal Museorako eragina ukanen duten
obligazioak direla eta.
2023KO AB-REN INBESTIMENDU SAILEKO SARRERAK:
180 000 €
INBESTIMENDUA
Ondarearen balioa, molde iraunkorrean aldatzen duten noiztenkako xahutze eta sarrerak erakusten ditu buxetaren inbestimendu
sailak. 2023ko AB-ean, 180 000 €-koak dira inbestimendu gastuak (kudeaketa kontua eta kontu administratiboa bozkatu ondotik
sartua izanen den 2022ko finantza aldia berriz hartua izan gabe).
180 000 €-ko sarrerak aurreikusten
dira 2023ko AB-an. Funtzionamendu
gastuei dagozkien amortizazioetako
ekarpenetatik datoz lehenik (70 000€).
Euskal Museoko Gaztelu Berriko gunera
itzuliak izateko Paueko gaztelutik aterako
diren Gramont bilduma hartzea ahalbidetuko
duten erreserben antolamenduetarako
Baiona Hiriaren partehartzea igurikatua da
(37 000 €).
Museoak zenbait obra zuzenki erosteko
proiektuaren baitan, aurreikusia da 35 000
€ eskualdatzea Baiona Hiriko lerroetatik
(norbanakoen mezenasgo itzultzetik 25
000 € eta urteko erosketatik 10 000 €), honi
esker sindikatu mistoak dirulaguntzak
zuzenki galdegin diezazkioke DRAC-i obrak
erosteko eta ager daitezkeen mezenasen
partehartzea eskatzeko.
Abian ezarri proiektuetarako DRAC-en
dirulaguntza desberdinak igurikatuak
dira ere: Gaztelu Berriko erreserben
antolamendua aurreikustekoa bildumen
barreiaketa berria dela eta, obren
zaharberritzeko partehartzea eta bildumen
zaintzarako planaren pikoan ematea.
Azkenik, 17 000 €-tan aurreikusiak dira BEZ-
aren konpentsazio fondoari lotu sarrerak
eta 1 000 €-tan inbestimendu saileko
biramenduzko ordeneko errezetak.
EUSKAL MUSEOKO 2023KO AINTZINKONTUA
AK 2023 AK 2023 : banaketa
inbestimendu saileko gastuak 180 000 €
© Bioyme uta obren eskuratzes
© Diet
© C6 gorémluen antcishets : aitrarak, bris gels betris
© Argiu et GE aréotskets
@ Aautog
© Gésyrren 2uberere
O Actmuméo
@ Coren tabeste parc
© Suiogoso ea niorratis maerala
© Site sogrtmaun materiaa
CHNQUVN
y
17776
€/AN\(F,À
nd
ZKP 2024 123
2023KO AB-REN INBESTIMENDU SAILEKO
GASTUAK : 180 000 €
Obren, eraikinen kudeaketa eta bildumak
publikoari aurkezpen mailan sindikatu mistoak
dituen araudizko betebeharrei segida bat ematea
da helburua.
Ohartzekoa da kontularitza zenbait ezarpenen
aldaketa izan dela 2022ko urtarrilaren 1ean M57
nomenklatura plantan ezarria izan ondoren (obren
zaharberritze gastuen amortizazioa aurreikusten
du besteak beste)
Honela, sindikatu mistoak abian ezarri 2023ko HB-
ren inbestimendu gastuen maila, gastu berrien 180
000 € ingurukoa da (2023an bukatuko diren 2022an
abiatu gastuak, « gauzatzeko gaineratikoak
», sartuak izanen dira kontu administratiboa
bozkatua izan ondotik) eta ondoko lehentasun
eta proiektuen inguruan artikulatuko da nagusiki:
• Bilduma eta arte obren erosketa (54 000 €):
Amable Ariasen obra multzo bat (20 000 €) eta
Jose Antonio Siastagaren obra batzuk erostea
aurreikustea da xedea.
Erosketa hauek proposatuak izanen zaizkio
2023ko otsailaren 21 eta 22an, Akitania Berriko
erosketa batzordeari.
• Eraikinen kudeaketarako obrei lotu fresak
(45 000€):
• Gaztelu Berriko obrak: erreserben
berrantolamendua eta optimizatzea, zurgintza
ateleria 2022an etxabera lekualdatua izan
ondotik: altzairuen erreserba 3. estaian
plantatua, margolaritza (Gramont) erreserba
berria 1. estaian plantatua dagokion apalategi
materiala erosiz.
• Argitu gela: gelaren antolamendua
bitartekaritza taldea publikotik hurbil dagoen
esparru bakar batean biltzeko.
• Informatika hornikuntza eta altzairu fresak
(16 000 €) : biltegiratze eta sute segurtasun
altzairuen erosketa.
• Bildumei dagokienez, komeni da ere bildumen
zaintzarako planari beharrezkoa zaion materiala
erostea eta kudeaketa logiziala berritzea.
• Bukatzeko, 9 000 €-tan estimatua da bildumen
zaharberritzearen jarraipena aurten, eta DRAC-
eko zaharberritze batzordeari aurkeztua izanen
zaio. Museoko liburutegiko obren zaharberritzea
hunkitzen du ere.
Xahutze energetikoen emendatze azkar
baten testuinguruan aurkeztua da 2023ko
aintzinkontua. Zuhurra da, 2022ko finantza aldian
gauzatuari egokituz, HB horrek azpimarratzen du
Museoaren kultura jarduera segitzeko nahikeria,
ZKP-a obratzen ahalbidetuz aldi berean, lurralde
museoen sarearen garapena bermatzeko gisan. PS2 SUR
AM
GO
NT
ID
pa ZKP 2024 124 PSC 2024 125
Gehigarriak ZKP 2024 126
GAZTELU BERRIKO PLANOAK
E eraikina, Ipar hegala. 0. estaia
E eraikina, Ipar hegala, 1. estaia
1. ERANSKINA n A 0\%)
AIN
1°
DY LLC
2
ZKP 2024 127
E eraikina, Ipar hegala, 2. estaia
E eraikina, Ipar hegala, 3. estaia Ar
NSSS
< ON]
GS
I?
CC
(2
us
Nafarroa
TITI
Li
Zuberoa
ZKP 2024 128
LURRALDEARI BURUZKO KONTAKIZUNAREN
ARTIKULAZIOA, POLOAK
Euskal Herriko kultura problematika, haren lurralde
konplexutasuna eta probintzia bakoitzaren berezitasuna
kontatzean datza, Baionako Euskal Museoak (itsasbazter
aldean kokatua) bakarrik ezin du zeregin hori bete.
Ipar Euskal Herriko turismo problematiketako bat da
bisitariak progresiboki lurralde osoa kontutan hartzea eta
ez bakarrik itsasbazterraren aldea.
ZINEZKO LURRALDEKO JENDARTE MUSEOA
ASMATU
Iparraldeko hiru euskal probintzia ohien hiru polaritatetako lurralde erronkak hemendik aitzina museoak kontutan har ditzan aurreikusten du Zientzia eta
Kultura proiektuak (2023-2028):
Zuberoan, adar bat Maulen garatzeko beharrarekin;
Nafarroa Beherean, Donapaleuko Herriko Etxeak lagundurik, Chemins-Bideak esparruan plantatua izanen den Nafarroa Behereko elkarte museoa
profesionala bilakatzeko laguntza baten bitartez, « Musée de France » izendapena ondotik galdegiteko;
eta azkenik, Baionan, Lapurdi itsasbazterreko probintzian kokatu Baionako Euskal Museoaren hedatzea.
Irakur 2. kapitulua « Zinezko lurraldeko jendearte museoa sortu»
Ipar Euskal Herriko 3 probintziak © EKE
2.ERANSKINA "2
n A
0\%)
AIN
1°
DE
—
ns
Dr.
ESPAGNE
ZKP 2024 129
Horretarako proposatzen da hiru poloek, Euskal
Herri barnealdeak bisitatzeko gogoa emateko
kontakizun osagarriak oso ditzaten: Baionatik
(A63 autopistatik eta Biarritzeko aireportutik
sartuz; Bearnotik, A64tik eta Paueko aireportutik
sartuz; edota ere A65etik Lourdes eta Tarbesetik.
Museoen eta haien polo edo adarren sareari esker,
euskal kulturak dituen berezitasunak, bere auzo
bearnes (Pirinio Atlantikoetako departamendu
berdinean sartua) eta Bigorrako (ondoko Pirinio
Garaietako departamendukoa) kulturekin
alderatuz, ezagutzeko parada eskainia da; hiru
kultura hauek, Pirinioen oinean kokatu laborantza-
artzaintza kulturak izanki, usu « ahizpak » bezala
aurkeztuak izan dira, besteak beste, 1937an,
Pariseko Erakusketa Unibertsalean.
Hau, Frantziako ikuspuntu bakarretik, Hego Euskal
Herriarekiko lokarria mende batez gordetua izan
baita. Garrantzitsua izanen da azaltzea eta lokarri
hau gure hizkuntzaren inguruan, gure kulturaren
inguruan lantzea, gure Hegoaldeko museoetako
lankideekin: Bilboko Euskal Museoa, Donostiako
San Telmo Museoa, Iruñeako Nafarroaren
Museoa, besteak beste.
Gaien banaketa
Aitzinikusi hiru poloetako pertsona « jakituneko
» hiru talderekiko lan iteratiboa burutua izan da
2021 eta 2022 urteetan, mintegi batzuen karietara.
Lan honi esker, hiru guneetan aldi berean
artikulatuak eta osagarriak diren kontakizunak
plantan ezarri ahal izan ditugu; aldi berean euskal
lurraldearen unizitatea eta honen probintzia
bakoitzaren berezitasuna kontutan harturik.
Hala ere, hiru poloetan garatua dena aipatua izan
behar da Euskal Museoan, bisitariek lurraldearen
eta honen kulturaren lehen ezagutza bat ukaiteko
parada ukan dezaten, honen sakontzeko gogoa
eskaintzeko horrela.
BARREIAKETA HIRU POLOETAN
Kontakizun bateratua 3 guneetan:
• Euskal Herriko lurraldearen berezitasuna:
Espainiarekiko mugak bitan zatitua; zatiketaren
historiak eta historiaren gorabeherak mendeetan
gaindi eta bereziki aro modernoan.
• euskara: euskalki desberdinak: nafartar-
lapurtera eta zuberera, hizkuntzaren soziologia
eta berpiztea azken berrogoi urteetan, hizkuntza
salbatzeko euskara batua.
• etxea bizitegi unitate sozial gisa, aipatua izanen
da hiru guneetan: askaziarekiko harremana,
errito eta besten berpizkundea egutegiko erritoen
berezitasunekin probintziaka.
Adar bakoitzak kontakizun propio berezia
eskainiko luke probintziaka eta beste bi
guneetakikoaz desberdina
Bildumen programazioa berriz ikusia izanen
daiteke Baionako Euskal Museoan ere.
Irakur kari horretara 5. kapitulua « Kontakizun bat
berreraiki ».
Pirinio Atlantikoetako euskal lurralderako
sargune eta sarbideak. A
MSSS
€ ON)
CG
a
I 7
(SN
(CE
ut
ZKP 2024 130
EUSKAL MUSEOAREN POLOA MAULEN
SORTZEKO IKUSPEGI ETA ARRAZOINAK
2.ERANSKINA
« Ondarearen etxe » ohian plantatuko daiteke Euskal Museoaren adarra
Pilota plaza biziki ederrean kokatua da Mauleko herriko etxea eta Turismo Bulegoa
(Euskal Herriko Turismoak kudeatua, hiriguneak kudeatua) aterpetzen du gaur egun.
LAU GAI NAGUSI AIPATUKO
LITUZKE POLO HONEK:
• paisaiatikako (ipar-hego ardatza),
auzoekiko harreman ikuspegi batetik, ipar
eta ekialdetik auzoko Bearnetik (Euskal
Herrian ez den Pirinio Atlantikoetako zatia
da Bearnoa. Alta, herri enblematiko batzuek
mugako mistotasun bat eskaintzen
dute, halanola Eskiula, Lukuzeko familiak
Euskaldunez beterik eta gaur egun
(Bearnoan kokatua bada ere) zuberotar
kultur ohiduren kontserbatorioa dena!
Hegoaldetik, (Aragoia eta Nafarroako
lurraldea), mugazgaindiko eta « mendiko
lepoetako » pasaien zeregina: besteak
beste Atarratzeko herria.
• gizakiaren eragina euskal mendian eta
mendiko etxearen antolaketaren ikuspegi
zehatza (etxea, olha eta bortukatzea).
• maskarada eta pastoralen ikuspegi
sakona (Zuberoari eta Euskal herriari
bereziak zaizkien ikuskizun bizi motak)
janzkiaren kontserbazio zentro bati eta
erreserba bisitagarriari bermatua. • industriaren sorrera eta espartinaren interpretazio zentro batekiko osagarritasuna (Euskal Herrian Maulen sortua eta
Espainiatik besteak beste etorri emazte (Ainarak) eta gizon
langile migrazio bat eta hiria eta probintziaren garapen izugarria
XX. mendean ahalbidetu zuena).
Gaur egun « Ondarearen etxea » eta turismo bulegoaren egoitza den
herriko etxe ohia, pilota plazan. "2
n A
0\%)
AIN
51°
DEEE
—
ZKP 2024 131
Ekimenaren izenburua:
Mauleko adarra (behin-behineko izena)
Aurreikusi kostu osoa
PROGRAMAZIOA
AITZIN balioztatua
5 000 000 €+/-
Urtea Aurreikusi iraupena Aurreikusi finantzatzeen banaketa
EUSKAL MUSEOA: Programazioaren
ikerketa adar bat Maulen sortzeko
Mauleko poloa / programazio ikerketa
Ondarearen etxean
30 000 € 2024 Ikerketaren iraupena: urte bat.
Akitania eskualdea: %50: 15 000 €
Sindikatu Mistoa diru emaileen bidez: %50
Erran nahi baita:
• 64 DK: 7500 €
• Euskal Hirigunea: %30: 7500 €
EUSKAL MUSEOA Mauleko adarra:
Obralaritza lehiaketa 150 000 € 2025
Lehiaketaren antolaketa
eta lehiaketa 2 fasetan
marrazki bat jarraikiz
Estatua: %25: 37 000 €
Akitania eskualdea: %25: 37 000 €
Sindikatu Mistoa diru emaileen bidez:
Erran nahi baita :
• 64 DK: %50 38 000 €
• Euskal Hirigunea: %50 38 000 €
Obralaritza merkatua 1 500 000 € +/- 2026
Merkatuaren esleitzea
Irabazlea eta 2 urteko
APS/APD (2024-25) Pro
urte 1 (2024-25)
diagnostikoak
Estatua: %25: 375 000 €
Akitania eskualdea: %25: 375 000 €
Sindikatu Mistoa diru emaileen bidez:
Erran nahi baita:
• 64 DK: %50 375 000€
• Euskal Hirigunea: 50% 375 000 €
Obren kostua 4 000 000 € +/- 2026
Obren iraupen aurreikusia
(2 urte abiatzetik aitzina)
Obren kostua
Zaharberritzea +
eraikitzea
Estatua: 12,5%: 800 000€
Akitania eskualdea: %12,5:800 000 €
Sindikatu Mistoa diru emaileen bidez:
Erran nahi baita:
• 64 DK: %12,5: 800 000€
• Euskal Hirigunea %12,5:800 000 €
Europa: %12,5: 800 000 € PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 132
NAFARROA BEHEREKO ANTOLAKETA
ESZENOGRAFIKOA CHEMINS-BIDEAK
ESPARRUAN: SAR-HITZA
Ibilbide museografikoak eta Baionako Euskal
Museoak alde batetik eta Nafarroa Behereko
Museoak beste aldetik (Urrutibehety medikuaren
bildumatik datozenak eta Nafarroa Behereko
Museoko Adiskideek geroztik bilduak)
dauzkaten bildumen arteko osagarritasuna
ikusirik, Donapaleuko herriko etxea eta Nafarroa
Behereko Adiskideak elkarturik Baionako Euskal
Museoarengandik hurbildu dira. Hurbilketa horren
helburua da tekniko arloko gaitasuna eskatzea
zientzia eta kultura proiektu arloan, Nafarroa
Behereko Museoa (jendarte museoa) gaur egun
dagoen Donapaleuko herriko etxeko aretoetatik,
hiri berdinean den Chemins-Bideak esparrura lekuz
aldatzeko.
Proiektu honen xede nagusia da Nafarroa Behereko
Museoa, bilduma etnologiko garrantzitsuen jabe
den elkarte museoa Bideak, Donapaleuko hiri
barnean kokatu Done Jakue bideko zentroan
sarraraztea. Jadanik Turismo bulegoa, hitzaldi gela
eta erakusketa gelak aterpetzen ditu hornikuntza
berri honek.
Hornidura bati zentzuz beteriko edukia ematea
eta museoa bildumen kontserbazio prebentiboko
baldintza profesionaletara helaraztea da xedea
beraz; museo instituzio bat eta hornidura
polimorfoa batzen laguntzeko honela, bata eta
besteari nortasun azkarragoa emateko.
Museo instituzio berri honen ibilmoldea Bideak-en
baitan, 1924an sortu eta Kultura Ministerioak eta
azken honek departamenduko beste museoekin
osatu sarean « Musée de France » aitortu
Baionako Euskal Museoaren aitzinakotasunean
eta aditutasunean bermatuko da. Plantatzen
ari diren leku guziekin osagarri gisa ekinen du,
euskal probintzia zaharretako ondarea hobeki
ezagutzeko, Nafarroa Beherekoa Konpostelako
bideetan Ostavals, inguruneen balorizazio
zentroarekin eta Mehaka, Baigorriko Nafarroa
Behereko historiaren interpretazio zentroarekin.
Arte eta historia hirietatik edo gune ohargarrietatik
abiatzen diren bideen bateragunean:
Nabarrenkoxe, Salvatierra eta Donibane Garazi,
bidegurutze bat, atari bat, sartze bat izanen da
Euskal Herrian, hurbil den Bearnoarekiko junta
gunean. Baionako Euskal Museoko zientzia eta
kultura proiektuan azaldu museo sare batean
kokatzen da ere, Maulen eraikia izanen den
honen adarrarekin; hiru museo hauek elkarrekin
ekinen dute, ondare eta bilduma iraunkorreko
baliabide, langileen formakuntza eta erakusketa
ibiltari partekatze arloko lurralde antolaketa baten
baitan; Irrisarriko Ospitalea zentroarekin ere aldi
baterako erakusketei dagokienez.
DONAPALEUKO POLOKO
IKUSPEGIAK
2.ERANSKINA "2
n A
0\%)
AIN
1°
DE
=
ZKP 2024 133
BATERAGUNEAK ETA BIDEGURUTZEA
Atari bat izanen dira Bideak eta Nafarroa Behereko
museoa... ibilbide eremua oinez abiatu aitzin.
Nafarroa Behereko Museoa Bideak zentroan
sarrarazi euskal kulturari eta Nafarroa Behereko
historia ondareari eskaini leku mistoa sortzeko,
herritarren eta hurbiltzen diren publikoen (beilari eta
turistak) arteko elkartzea errazten duen kultura
eta turismo animazio zentroa eta erakusketa eta
aterpetze lekua, Turismo bulegoaren gunea ere den
lorategi bikainak osatu kalitateko leku babestuan.
Geldialdia da, atseden bat, indarberritzea da
Konpostelarako bideko bi etaparen artean,
historiaz beteriko leku batean (frantziskanoen
komentu ohia), lehia eta kultura zentroa nortasun
handiko hiri ttipi baten baitan (biharko hiri ttipia)
mendiko etapak hasi aitzin.
Xedea da:
• museoaren esparruak Bideak zentroan
optimizatzea: ondare objektuen kontserbatzeko
eta aurkezteko museoko arte eta kultura
bidegurutze sortzea, Konpostelarako bideen
atarian, Ostavals eta Baigorriko Mehaka zentroa
aitzin (kontakizun osagarriak eta ez lehiakorrak).
Batetik bestera egun batez kurrituz heltzen ahal
dira beilariak eta ibilkariak.
• esparruetan publikoen arteko sinergia bat sortu:
« turistikoak » (TB), bideetakoak (Konpostelarako
harrera zentroa) eta hurbileko publikoentzat
(Amikuze eta Nafarroa Beherea) Nafarroa Behereko
Museoaren historia eta ondare kontakizuna
kontutan harturik.
• bildu leku bakar eta berdinean, TB, lurraldearen
historia, kultura eta ondare berezitasuna azaltzen
duen museoa, mendiko etapak abiatu aitzin.
• zientzia eta kultura eduki bat eman Bideak
esparruari museoa plantatuz: bilduma iraunkor
esparru bat proposatu, museografia egokitu eta
ondare eta arte kontakizuna modernizatu eta
egokitu.
• erakusketa baldintzak segurtasun mailan
egokitu obren sekuritaterako indarrean dauden
arauen arabera, asurantza balio handiagoa duten
bildumak hartzeko gisan (trukatzeak, mailegu
eta ekarpenak): argiteria, berina segurtatu eta
klimatikoak, intrusioen aurkako alarmak, suteen
aurkako segurtasuna, etab...
Urteko aldi baterako erakusketa programa
bat gehitzea komeni du, Euskal Museoarekin
elkarlanean, iragaiten diren publikoen (beilariak,
turistak eta ibilkariak) interesa berraktibatzeko
eta hurbileko publikoei arte eta ondare aktualitate
bat eskaintzeko.
Proiektua baldintza egokietan eta nahitaezko
epean burutua izan dadin bere laguntza ekartzera
hitzartu da Baionako Euskal Museoko sindikatu
mistoa:
• aldez aurretik proiektu honen kontakizun taldeak
animatu (badu jadanik urte bat talde hauek
hilabetean behin biltzen direla)
• zientzia eta ondare kontakizuna eraiki: antolatua,
lurraldean dauden beste ondare lekuen osagarriak
eta Donapaleuri berezitua (kontakizunak,
kontakizunaren animazio eta eraikitzeko
metodologia, berrirakurketa, idazteko laguntza
obragintza eta obralaritza kontakizun uztartua
eraikitzen laguntzeko).
• laguntza metodologikoa ekarri proiektu
ingeniaritza eta txosten apailatze arloan,
proiektuak beharrezkotzat dituzten dokumentuak
idazteko (programazioa, dirulaguntza eskaerak,
OL eta obralaritza merkatuen KTBK).
• bildumei buruzko laguntza metodologia arloan
(bildumen obralekurako laguntza) eta erakusketei
dagokienez.
• gaitasuna ekarri eta obralaritzaren obragintza
laguntzera etorri, obren eszenografia eta
segurtasun / seguritate eta bildumen
kontserbazio prebentibo ikuspegitik (eskakizun
museografikoak, eraikinaren eta bildumen
segurtasun eta seguritatea) .
• programazioa apailatzen lagundu (metodologia,
distantzia kritikoa).
• gaitasuna postu fitxak apailatzeko orduan:
langileen kontratatzea.
Eta berantago: Nafarroa Behereko museoaren
programazioa Bideak-en lagundu ondoko
moldean:
• erakusketa txostenak eta erakusketak
lankidetzan burutu
• bilduma mailegu eta ekarpenak
• Euskal Museoa eta Nafarroa Behereko Museoari
bermatu denboraldi baten programazioa
• laguntza eta formakuntza langile taldeen
profesionalizazioa errazteko
• AKH eta hezkuntza zerbitzuari laguntza kultura
ekintza aktibitateak, tresnak eta animazio
tailerrak proposatzeko. PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 134
Kontakizun desberdinak garatuak izanen dira
bilduma iraunkorretan: ondoko ardatzak atxiki
ditu idazketa eta proiektu batzordeak.
1. gaia: historia bat, lekuak eta bilduma bat:
lurraldetik priore-etxera eta priore-etxetik
lurraldera.
2. gaia: atariak: Nafarroako erresuma eta
Konpostelarako bideen bateragunea.
3. gaia: etxea, bizitegi eta ekoizpen unitate gisa,
etxetiarretatik kooperatibara, eskulangintza eta
laborantza, lur partekatuak eta migrazioak.
4. gaia: Donapaleu bidegurutzea: garai moderno
eta garaikidea 1789tik gaur egunera, burgu
administrazioak, merkatu eta eskulangintza
lekuak (aktibitate eta erakustaldiekin lekuan
berean, ehungintza besteak beste).
BALIABIDEAK ETA EGUTEGIA:
2021etik 2022ra: hitzarmena Baionako Euskal
Museoarekin: egituraren (2022ko ekaina) eta,
ondotik kontakizun idatziaren eraikuntza. Fase
hau 2022ko abenduan bukatuko da.
Kontakizunaren eraikuntzaren egin-molde
partehartzaile eta iteratiboa lurraldeko jakitunekin
eta gizarte zibilarekin; beharren zehaztapena
Nafarroa Behereko Museoaren Adiskideekin.
Proiektuaren gobernantzaren eraikuntzarekin
(gidaritza) eta bildumen obratzeari laguntzarekin
burutuko da fase hau, bai eta aldi baterako
lehen erakusketa batekin Bideak gunean 2022ko
agorriletik urrira.
2022-23: OL merkatua eta museografia eta
eszenografia apailatze-gauzatzea (txosten honen
gaiak)
• 2023ko urtarrila APL
• 2023ko ekaina BBAP
Bigarren aldi baterako erakusketa igarokorra.
• 2023ko iraila- 2024ko ekaina fabrikatzea
Museoaren leku aldatze plantatzea
• 2024ko ekaina: irekitzea.
DONAPALEUKO POLOKO
IKUSPEGIAK
2.ERANSKINA "2
n A
0\%)
AIN
51°
DEEE
—
ZKP 2024 135
FINANTZATZE PLANA BALIOZTATZEA
ESZENOGRAFIA PROIEKTU FASEA
Xahutzeak postuka
& partehartzea
Kostuen
estimazioa EHE Estatua BLHD
64 departamendu
kontseilua Eskualdea Donapaleu Hiria % postuka
Proiektu partaidetza 8000 € 8 000 € (%100) %2,23
2022: OL, Eszenografia
asmatze-gauzatze
merkatua
50 000 € 25 000 (%50) 25 000 (%50) %13,96
2023: Eszenografia eta
seinaletika fabrikazioa 100 000 € 50 000 € (%50) 50 000 € (%50) %27,93
2023 : Eraikinaren
segurtatze higro/segur-
tasun/zaintza hauetarik
obren seguritatea
eta argitzea
150 000 € 50 000 € (%33,3) 50 000 € (%33,3) 50 000 € (%33,3) %41,89
Ondoko fresak ikerketa
eta koef. 30 000 € 25 000 € (%75) 5000 € (%25) %8,3
Beste fresak 20 000 € 20 000 € (%100) %5,58
OSOTASUN
ESTIMATUA
358 000 € 50 000 € 50 000 € 50 000 € 75 000 € 133 000 € 99,96 arr. %100 PS2
SUR
AM
GO,
AT
CDD
Pa ZKP 2024 136
DONAPALEUKO POLOKO
IKUSPEGIAK
Chemins-Bideak esparruko kalostrea (©Serge Padura)
1 gaia: Historia bat, lekuak eta bilduma bat
Lurraldetik priore-etxera eta priore-etxetik lurraldera,
Arkupean esparru estaliez eta lorategiaz baliatuz.
Chemins-Bideak esparruko hitzaldi gela (©Serge Padura)
Kultura hitzaldien programazio
adostua.
2.ERANSKINA "2
n 1
0\%)
ÆSINN
1172
DE
=
2"
ZKP 2024 137
Aurkezpen adibideak
Esparru trinkoagoak.
Aurkezpen metagarri eta didaktikoa, « Jakinmin kabinete »
modukoa bilduma etnografietarako
(2. gaia Etxea, adibidez, objektu euskarrirako eta/edo honen
erabilera ahalbidetzeko).
Sortu beharreko museografia
Honi esker kausituko da:
• aurkezpenen malgutasuna,
• objektu hauskorrak paneletan eta berina azpian lotzea,
• aktibitateak gelan, objektuen aitzinean gazteenentzat...,
• ikus-entzuneko aurkezpenak pantailetan ere
(aktibitate eta ulermen maila desberdinak)
Printzipio adibideak emateko beste museo batzuei hartu irudiak dira argazkiak
Ez dituzte museografiaren hautu estetikoak iragartzen. PS2
SUR
AM
OO,
NF
ND
pan ZKP 2024 138
AUZOTEGI BERDINEAN ETA BONNAT-
HELLEU MUSEOAREN PAREAN
HEDATZEKO ETA HORRELA « MUSEOEN
AUZOTEGIA » BAIONA TTIPIAREN
BIHOTZEAN SORTZEKO PARADA
Museo etnografikoa gainditzea da xedea, zinezko
jendarte museoa batera buruz jotzeko: atzokoa
eta gaurkoa aipatu, ulermen giltzak eman
etorkizuna eraikitzeko.
Baionako poloa, Baiona Ttipian hedatzeko
beharrarekin, osagarritasuna sortu (jendarte
museoa) Bonnat-Helleu museoaren parean (Arte
Ederretako museoa) zinezko museoen auzotegia
sortzeko. Baionar poloan, Baionak, (euskal) Errobi
eta Aturri (gaskoinaren) arteko hiri bateragune
gisa duen zatia kontatzeko beharra kontuan
hartzen du egitasmo berri honek; ibai eta itsas
portua aldi berean. Leku guziz estrategikoa, euskal
eta gaskoin lurraldearen arteko harremanari
dagokionez alde batetik; eta Espainia eta, lehen,
Ingalaterraren artekoari beste aldetik (kortsario
gerlak).
Bi museoak Baiona ttipian konfiguratuz eta
plantatuz: bata Errobiren parean, bestea Aturriren
parean (ikus ondoko planoa) gaur egun bizkarrez
bizkar diren bi museoak, parez pare jar daitezke
Jacques Laffitte karrikaren alde batean eta bestean
100 metro eskasetan bata bestearengandik.
Baiona hirikoa den funts jabetza, suhiltzaile
kaserna ohia 1920 hamarkadaren garaian) bi
urteetan eskuragarria daiteke. Euskal Museotik
helgarria daiteke, zati batean garbitua izan behar
den gunetik (HTP) eta Baionako Euskal Museoaren
azalera baliagarria beste 600 metro karratuz zabal
daiteke.
Honi esker, bestalde, ibilbide « ezti » bat
ahalbidetuko luke eta lehen museoan zegoen
korale bat berriz ezartzea ere, ibilbide bat baionar
gune bihotz batean proposatuz Euskal Museotik
(erakusketa iraunkor gelak) aldi baterako
erakusketa gela batzuetara buruz kasernan
antolatu esparru berrian.
Bisitariak horrela gutitan helgarria den baionar
gune bihotz bat ulertzeko eta bisitatzeko aukera
luke, baionar korale eta eskailer esparru berezi
hauek usaian pribatuak baitira.
BAIONAKO EUSKAL MUSEOAREN
BIGARREN ZAHARBERRITZEA
Euskal Museoa eta Bonnat-Helleu museoaren hurbiltasuna.
2.ERANSKINA "2
n A
0\%)
AIN
1°
DE
—
ZKP 2024 139
IKUSPEGI ETA ARRAZOINAK
20 URTE BERANTAGO
GUNE BIHOTZ « BERDE » BATEN
ANTOLAMENDUA BAIONA TTIPIAREN
ERDIGUNEAN
Gune bihotz horrek ondokoa ahalbidetuko luke:
• gaur egun hetsia den korale batera sartzea
(punto beltza planoan)
• lehen zegoen kanpoko alde bat Euskal
Museorako berreskuratzea
• atseden esparru bat itzalean sortzea (terraza
bat DEP-en ostatu batekin),
• erran nahi baita erakusketa iraunkor eremu
batetik Dagouretten, aldi baterako erakusketa
eremu batera, suhiltzaileen kasernara, museotik
atera gabe, pasatzea.
• ibilaldi bihurdikatsua etxeen bizkarren artetik,
ontzietan landatu esparruen erditik, Baiona,
hegoaldeko hirien eremu arrunt berezian berriz
kokatzeko.
• ehunezko errezel batez (igarobide estalia)
edo berinazko hegazpe batez estali ibilbidea,
igarobidea neguan ere, euri egiten duelarik)
ahalbidetzeko.
HONELA SORTU ESPARRUAREN
PROGRAMAZIOAREN IKUSPEGIAK
Baionako Euskal Museoko eremu librea pixkanaka
ttipitu da, 2001ean handitua izan bazen ere
• Gela berriak atzeman aldi baterako
erakusketetarako.
2001ean, lehen hedatzearen karietara, erakusketa
iraunkorreko esparruak antolatuak izan dira
bakarrik.
2016an, erakusketa iraunkorreko gelak
desmuntatuak izan dira aldi baterako erakusketa
esparruak (Errobi gelak) sortzeko.
Xedea da beraz, aldi baterako erakusketa esparru
hauek suhiltzaileen kasernara lekualdatuz,
Dagouretten 400 m2-ko erakusketa iraunkorreko
gelak berreskuratzea, ondokoa lortzeko:
• XX. mendea kontatzea (bigarren maila)
• Beste bi esparru irekitzea (etxabe eta lehen estaian)
beste bi kontakizun sarrarazteko (hizkuntza, ibai
bateragunea, boterea eta lurraldeak).
• Museoaren harguneak hobetu:
• hargune eta denda esparruak hobetu
• kutxatila eta objektu trabagarriak pausatzeko
lekuak emendatu
• komunen kopurua emendatu
• atseden esparruak eskaini bisita aldian.
Eta beraz bisitarien kopurua emendatzen ikusi
• publikoen zerbitzua eta liburutegia suhiltzaileen
kasernan plantatu
• bigarren sarbide bat sortu Jacques Laffitte
karrikatik
Bonnat-Helleu Museora buruz bihurtua daiteke
horrela Euskal Museoa, sarbideak fluidizatu eta
libro uzten ahalbidetzeko horrela, besteak beste
bisitak abiatzen direlarik. PSS
2
OP,
NT
IN)
pra ZKP 2024 140
BISITARI KOPURUA
Berriz ireki denetik, eskualde maila onera
helarazten duen bisitari kopuru ederra lortzen du,
baina museoen gehiengo handiak ezagutzen
duen zailtasuna ezagutzen du, higadura tasa
gero eta handiagoa, eskaintza pletorikoa eta
desberdinari zor zaiona, alde batetik, eta, lehen,
museoek bakarrik eskaintzen zituzten jakintza
eta delektazio arrazoinek esku uzten zuten kultur
numerizatu eskaintza gero eta handiagoari, beste
aldetik.
Hala ere, paregabeko abantaila dauka ere, bere
ikerketa gai propioa dena: euskal lurralde aberats
eta konplexua.
Bizkortasun handiko kultura eta haren
ezaugarriek dakarzkioten erakargarritasun
handiena eskaintzen ditu: mugazgaindikoak,
itsasbazterrekoa eta mendikoa, nortasun
azkarreko eta zaindu dituen tradizioez beteriko
ingurumenarekin. Iparraldeko etnografia, historia
eta jendarte museo bakarra izanik, garapen
ahalmen handikoa da museoa. Lehen sarbidea
eskaintzen dio lurraldeari eta honetan bi adarrez
osotua izanen da: Donapaleu eta Maule, Euskal
Herri barnealderako garapen iraunkor potentziala
errazteko.
Ondokoa da Zientzia eta Kultura Proiektu berriaren
helburua:
• bizkortasun horren isla saihestezina, bere
aurpegi guziekin, eta gaur egungo Euskal
Herria, bere historia, haren betikotasuna, haren
aldaketa eta erronken bitartez beharrezkoa den
ulermen gakoarekin ulertzeko.
• Museoa dinamizatu, irudi berri eta eraginkorra
pixkanaka eraikiz, bisitarien asmo desberdinekin
egokiturik, gai berriei, sekuentzia kronologiko
berriei irekitzeko besteak beste XX. mendean
gaindi agertu erronka berriei dagokienez.
BAIONAKO EUSKAL MUSEOAREN
BIGARREN ZAHARBERRITZEA
IKUSPEGI ETA ARRAZOINAK
20 URTE BERANTAGO
2.ERANSKINA "2
n 1
0\%)
LZLAE
2:
DEEE
—
ZKP 2024 141
Ekimenaren izena: Euskal Museoaren
Baiona poloko hedatzea
Aurreikusi kostu
osoa eurotan
PROGRAMAZIOA
AITZIN balioztatua
10 200 000 euro
Urtea Aurreikusi iraupena Aurreikusi finantzatzeen banaketa
EUSKAL MUSEOA: Euskal Museoaren he-
datzea hiriko poloa/programazio ikerketa
Gaur egungo museoaren aldameneko
eraikin batean zaharberritzea
Auzotegiko museo baten egituratzea
Jendarte museoa: euskal gizarteak XX.
mendean ezagutu aldaketak kontutan
hartu
50 000 € 2023 Ikerketaren iraupena: urte bat.
Estatua: %25: 12500 €
Akitania eskualdea: %25: 12 500 €
Sindikatu Mistoa diru emaileen bidez: %50
Erran nahi baita
• 64 DK: %30: 7 500 €
• Euskal Hirigunea: %30 7500 €
• Baiona Hiria: %40: 10 000 €
EUSKAL MUSEOA: Euskal Museoaren he-
datzea hiriko poloa / Obralaritza lehiaketa
Gaur egungo museoaren aldameneko
eraikin batean zaharberritzea
Auzotegiko museo baten egituratzea
Jendarte museoa: euskal gizarteak XX.
mendean ezagutu aldaketak kontutan
hartu
150 000 € 2024
Lehiaketaren antolaketa
eta lehiaketa 2 fasetan
marrazki bat jarraikiz
Estatua: %25: 37500 €
Akitania eskualdea: %25: 37 500 €
Sindikatu Mistoa diru emaileen bidez:
Erran nahi baita
• 64 DK: %30: 22 500 €
• Euskal Hirigunea: %30: 22 500 €
• Baiona Hiria: %40: 30 000 €
Obralaritza merkatua 1 500 000 € 2025
Merkatuaren esleitzea
irabazlea eta 2 urteko
APS/APD (2024-25) Pro
urte 1 (2024-25)
diagnostikoak eta kalte
ordainak.
Estatua: %25: 375 000 €
Akitania eskualdea: %25: 375 000 €
Sindikatu Mistoa diru emaileen bidez:
Erran nahi baita
• 64 DK: %30: 225 000 €
• Euskal Hirigunea: %30: 225 000€
• Baiona Hiria: %40: 300 000 €
EUSKAL MUSEOA: Euskal Museoaren he-
datzea hiriko poloa / Obralaritza lehiaketa
Gaur egungo museoaren aldameneko
eraikin batean zaharberritzea
Auzotegiko museo baten egituratzea
Jendarte museoa: euskal gizarteak XX.
mendean ezagutu aldaketak kontutan
hartu
8 500 000 € 2026
Obren iraupen aitzinikusia:
2 urte abiatzetik aitzina
Obren kostua
Zaharberritzea +
eraikitzea
Estatua: %12: 1 020 000 €
Akitania eskualdea: %12: 1 020 000 €
EUROPEA: %12 :1 020 000 €
Sindikatu Mistoa diru emaileen bidez:
Erran nahi baita 64
• DK: %30: 1 632 000 €
• Euskal Hirigunea: %30: 1 632 000 €
• Baiona Hiria: %40: 2 176 000 € A
F'
an
—
LAS
|
a
»
}
ef
)
2
FA
|
CC
Fe
ZKP 2024 142
Bildumak hobeki ezagutu eta babesteko gisan, bi dokumentu
idatziak izan dira:
Liburuki bereizia eskainia zaie bi dokumentu hauei eta,
aitzinetik eskatuz, Euskal Museoko Bildumen zerbitzuan
kontsulta daitezke.
BILDUMAK EZAGUTU ETA BABESTU
Kultura ondasunen zaintzarako plana. Bildumen kontrola plana
3.ERANSKINA "2
n A
0\%)
AIN
1°
DE
—
7 6006
|
{
ZKP 2024 143
ZIENTZIA ETA KULTURA PROIEKTUA 2023-2028
Baionako Euskal Museoa
Proiektu-zuzendaritza: Sabine Cazenave, zuzendari-kontserbatzaile buru, Baionako Euskal Museoa
Koordinatzailea: Audrey Farabos
Itzulpenak: Peio Heguy - ELHE
Berrirakurketak: Marielen Deliart, Mathilde Bois
Burutzapen grafikoa: Maider Gaicotchea-Kutzu studioa
Inprimatzea: Bixoko
Argazki Kreditoak: ©Baionako Euskal Museoa, Euskal Kultur Erakundea, Serge Padura, Kultura
Ministerioa, Unsplash.
Baionako Euskal Museoa:
37 Kortsarioen kaia, 64100 BAIONA
05 59 59 08 98
musee-basque.com 2 0 2 3 2 0 2 8
Beñat Achiary artista, Euskal Musoean, 2022ko maiatzan.
ZIENTZIA ETA KULTURA PROIEKTUA
B A I O N A K O E U S K A L M U S E O A